SER-Noord-Nederland moet leren van Toyota-model en zich opheffen

(tekst: ict-ondernemer Wietse Elzinga op zijn weblog)

De toegevoegde waarde van SER Noord

Jawel, ook Noord-Nederland heeft een sociaal economische raad (SER). Lijkt een beetje op de grote Haagse broer, ook driftig in de weer met allerlei adviezen. Het meest recent uitgebrachte advies over energie en werkgelegenheid aan minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie kon ik jammergenoeg op hun website http://www.sernoordnederland.nl niet vinden.

Toen maar even het advies over Duurzame Ontwikkeling in Noord-Nederland gelezen. Geen idee voor wie die adviezen worden geschreven – kijk voor de aardigheid eens achterin wie er zoal zijn ge�nterviewd – geen ondernemer gaat het lezen terwijl die wel wordt geacht de welvaart te genereren. De problemen voor de komende tien jaren zien er ongeveer als volgt uit. De babyboomers stoppen met werken en minder mensen moeten meer doen. Sommige werkzaamheden zijn fysiek van aard – een kapper die knipt, een kok die kookt, enz. – en laten zich niet mechaniseren of anderszins automatiseren. Dit type werk moet met minimale verspilling uitgevoerd worden.

Het Toyota Productiesysteem, ook wel bekend als ‘lean’ (slank en slim produceren en consumeren), vertelt hoe dat moet. In de regio zijn een paar bedrijven die deze kwaliteitsmethode toepassen en varen daar wel bij. Andere bedrijven en organisaties kiezen ervoor het geld en de welvaart te laten liggen. Organiseren is in essentie werk opsplitsen zodat het door meerdere mensen uitgevoerd kan worden en de resultaten co�rdineren. Voor goed organiseren is informatie nodig en die informatie wordt in toenemende mate uitgewisseld met andere bedrijven en organisaties. Veel papierschuivers hebben daar een dagtaak aan. Spijtig voor die papierschuivers voegen ze geen waarde toe en in de lean-filosofie zou hun werk geschrapt worden. Dat gaat op een zeker moment ook gebeuren omdat papierstromen gedigitaliseerd kunnen worden.

Bovengenoemde activiteiten vallen onder de categorie procesvernieuwing en leiden tot een productiviteitsstijging. Die is overigens dringend nodig om de komende jaren de welvaart op peil te houden. Nadat de babyboomers zijn gestopt met werken neemt hun inkomen in ieder geval niet toe. Doe je verder niks dan kachelt de welvaart langzaam achteruit. Tegen die tijd zijn er dringend nieuwe producten en diensten gewenst met een hoge toegevoegde waarde. Producten met een leuke winstmarge die geld in het laatje brengen. Op meer van hetzelfde zitten we niet te wachten, en met de kennis van vandaag kunnen we wel de producten van vandaag ontwikkelen en maken, maar doorgaans niet die van morgen. Vanaf heden zijn er in de regio kennisinstellingen nodig die specifieke kennis weten te leveren, met algemene kennis kun je nu eenmaal geen hoogwaardige producten bedenken. Dit valt allemaal onder de categorie productvernieuwing.

Het enige dat u hoeft te onthouden zijn de twee begrippen proces- en productvernieuwing. Overheden en kennisinstellingen dienen voor een gelijk speelveld te zorgen en de nadruk op specifieke sectoren als energie en sensortechnologie gaat ons lelijk opbreken. Ik snap dat dat nodig is om subsidiecentjes te krijgen, maar daarover een andere keer meer. Wie zich de ‘lean’ werk- en denkwijze heeft eigen gemaakt begrijpt na het lezen van slechts een advies van SER Noord-Nederland onmiddellijk dat die club zou worden geschrapt wegens een gebrek aan toegevoegde waarde.