Leeuwarden komt er niet uit met de PFAS en zoekt hulp

Persbericht: Leeuwarden zoekt innovatieve oplossingen voor PFAS-probleem

De gemeente Leeuwarden is een PFAS Challenge gestart. Dit is een oproep aan internationale bedrijven, kennisinstellingen en innovatieve ondernemers om met oplossingen te komen voor de aanpak van PFAS in het gebied rond Vliegbasis Leeuwarden. De gemeente zoekt technieken die PFAS kunnen verwijderen uit oppervlaktewater, bagger en hekkelspecie of die PFAS kunnen vernietigen. De PFAS Challenge loopt tot en met 12 januari 2027 en wordt georganiseerd samen met kennispartner Centre of Expertise Water Technology (CEW) en organisatie ChallengeBase.

De opgave is aanzienlijk. In het gebied rond de vliegbasis is PFAS aangetroffen in circa 1.100 hectare grond en ongeveer 80 kilometer aan watergangen. Met deze challenge wil de gemeente veelbelovende technieken niet alleen identificeren, maar ook in de praktijk testen. De challenge bestaat uit drie afzonderlijke vraagstukken waarvoor de gemeente en het CEW innovatieve oplossingen zoeken. Organisaties kunnen oplossingen aandragen voor één of meerdere onderdelen:
het verwijderen van PFAS uit oppervlaktewater en waterbodems
het reinigen van bagger en hekkelspecie zodat deze mogelijk kunnen worden hergebruikt
het ontwikkelen van technieken die PFAS aantoonbaar en onomkeerbaar kunnen vernietigen.

Op zoek naar vernieuwende zuiveringstechnieken

“Vanuit CEW werken we samen met de gemeente aan de PFAS-problematiek in de Jelsumer Feart. Met deze challenge willen we innovatieve zuiveringstechnieken in beeld krijgen die PFAS uit water, slib en hekkelspecie kunnen verwijderen. We zoeken partijen die hun technologie niet alleen willen presenteren, maar ook samen met ons willen onderzoeken hoe die in de praktijk werkt. Uiteindelijk willen we kunnen aantonen dat PFAS daadwerkelijk uit de leefomgeving kan worden verwijderd. En zo bijdragen aan een gebied dat weer veilig en bruikbaar is voor bewoners en agrariërs.”
– Marrit van der Wal, onderzoeker bij het Centre of Expertise Watertechnology

Gemeente Leeuwarden vindt actie noodzakelijk, ook al zijn er nog veel technische, juridische en wetenschappelijke vragen rondom PFAS. Door ruimte te bieden aan innovatieve technieken en praktijkproeven wil Leeuwarden samen met marktpartijen werken aan structurele oplossingen.

Oplossingen bieden aan inwoners rond de Jelsumer Feart

“In het gebied rond de Jelsumer Feart ervaren bewoners en gebruikers dagelijks de gevolgen van PFAS. Het water kan niet worden gebruikt voor bijvoorbeeld irrigatie, zwemmen of visconsumptie. Op dit moment bestaan er nog geen bewezen oplossingen om PFAS op grote schaal uit het gebied te verwijderen. Daarom zijn we op zoek naar technieken die niet alleen in een laboratorium werken, maar ook in de praktijk toepasbaar zijn en die we uiteindelijk op grote schaal kunnen inzetten. Met deze challenge dagen we partijen uit om daar een bijdrage aan te leveren.”
– Gosse Hoekstra, strategisch adviseur bodem bij Gemeente Leeuwarden

PFAS definitief verwijderen

De PFAS Challenge is nadrukkelijk geen aanbesteding, maar een uitnodiging aan bedrijven en kennisinstellingen om hun ideeën en technologieën aan te dragen. Kansrijke oplossingen kunnen in aanmerking komen voor vervolgonderzoek, validatie en pilots in het gebied. De PFAS Challenge richt zich op oplossingen die passen binnen een complete behandelingsketen, waarbij PFAS uiteindelijk definitief uit het milieu wordt verwijderd.

Samen met Wetterskip Fryslân, GGD Fryslân en Vliegbasis Leeuwarden werkt de gemeente Leeuwarden aan structurele oplossingen voor bewoners, agrariërs en het watersysteem rond de Jelsumer Feart.