Pro Friesland blaakt van optimisme – Scherpe teksten uit verkiezingsprogramma geweerd

Landelijk slaat Pro hard op de trom vanwege het binnenhalen van een miljonairsbelasting (waar geen enkele miljonair wakker van zal liggen), terwijl de Partij voor de Dieren ervoor zorgt dat de treinkaartjes niet in prijs worden verhoogd. In de Leeuwarder IJshal was zaterdagmorgen iets vergelijkbaars aan de hand. De nieuwe fusieclub presenteerde een algemeen verkiezingsprogramma, terwijl leden amper mogelijkheden zagen om scherpere voorstellen er tussen te wurmen. Gedempte sloten die weer open zouden moeten? Waterschapsman Remco van Mourik trok in twijfel of dit wel moest gebeuren; er zou in de meeste gevallen een vergunning voor zijn verleend. Mestvergisters in Wijnjewoude die wellicht een aanzuigende werking zouden hebben op extra aanvoer van stront? Oud-burgemeester Sicko Heldoorn van Assen vond het project ‘prachtig.’ Seniorenwoningen in het programma expliciet noemen? De vergadering wees het voorstel af. Oud-woningbouw wethouder Hein de Haan van Leeuwarden, die de handen als mogelijk gedeputeerde zo vrij mogelijk wilde houden, stemde tegen.

‘Het kabinet-Jetten blijft nog aan, maar we hebben deze week met Pro Nederland laten zien dat we het verschil kunnen maken’. Een briefje met deze tekst lag zaterdag op elke stoel voor de bezoekers van de eerste gezamenlijke algemene ledenvergadering van Pro Fryslân, die gehouden werd in de IJshal van Leeuwarden. Een honderdtal leden van de voormalige partijen PvdA en GroenLinks stelden hier het programma vast voor de verkiezingen op 17 maart volgend jaar voor Provinciale Staten en het Wetterskip Fryslân.

De zaal blaakte van optimisme dat vooral veroorzaakt werd door het politieke tumult buiten de provincie. Het aantal Friese leden was binnen een jaar met 1000 gestegen tot een totaal van 4088. De prognose van peiler Maurice de Hond die maar liefst 32 zetels voor de partij telde als er morgen verkiezingen zouden worden gehouden, wat overigens niet het geval is bepaalde deels de sfeer. De landelijke combinatie telt nu 20 zetels. Met een campagnebudget van 70.000 euro hoopt Pro de macht weer terug te grijpen in het provinciehuis aan de Tweebaksmarkt, waar men bij de vorige verkiezingen is verdreven. Ondanks de gunstige uitgangssituatie is er werk aan de winkel. ‘Een kwart van de kiezers kent ons nog niet’, constateerde voorzitter Paul van Gessel.

Viel er ook nog wat te discussiëren tijdens de bijeenkomst in de IJshal? Jazeker. Een dikke twintig aanpassingen op het verkiezingsprogramma passeerden de revue. Die aanpassingen gingen van dichtgegooide sloten en het actief gebruik van de Friese taal bij het Wetterskip tot het aanscherpen van teksten die zouden moeten leiden tot meer specifieke woningbouw voor jongeren en ouderen.

Jan-Dirk de Boer uit Veenwouden vond de tekst over het woningbouwprogramma maar ‘slap.’ Hij constateerde dat zijn partij nog steeds in de ban is van de bouw van dure, vrijstaande woningen in plaats van kleine en goedkopere woningen waar volgens hem veel meer vraag naar is. ‘We moeten daar scherp op zijn’, zo verdedigde hij zijn gewenste aanpassing. ‘Noem expliciet senioren-woningen. Waar brand je je aan als dat niet wordt genoemd?’, viel Van Vliet hem bij. ‘Het gaat erom dat je accenten legt.’ Het mocht niet baten. De meerderheid ging mee in de algemene bewoordingen en stemde dus tegen de aanscherping. Ook de voormalige Leeuwarder woningbouwwethouder Hein de Haan stemde tegen. De Boer zei dit, desgevraagd, niet te begrijpen. Hij hekelde de wijdverspreide gedachte dat meer bouwen tot oplossing van het woningtekort zou leiden. ‘Dat is een groot misverstand.’ Rijksbouwmeester Francesco Veenstra, die dit standpunt ook huldigt, heeft het misverstand in gesprekken met De Haan ongetwijfeld aangekaart, maar kennelijk zonder resultaat.

Ook de mestvergisters in de provincie leverden discussie op, waarbij het niet goed duidelijk werd wat de partij nu eigenlijk wil. Oud-gedeputeerde en de in Assen als burgemeester gesneuvelde Sicko Heldoorn bleek een enthousiast voorstander te zijn van mestvergisters en prees het project dat momenteel in Wijnjewoude wordt gestart. ‘Een prachtig initiatief’, aldus Heldoorn. Van Vliet, werkzaam in de agrarische wereld, was het volstrekt met hem oneens. ‘Wijnjewoude is het initiatief van enkele grootschalige boeren.’ Volgens Van Vliet ondersteunt de partij hiermee de verkeerde route. Hij stond andere landbouw voor: ‘Meer boeren en minder vee.’

Een aanwezige vond in enkele gevallen de gekozen tekst, de milde versie, voor het verkiezingsprogramma niet handig. ‘Met een scherpere tekst in jouw programma kun je in de onderhandelingen met andere partijen meer bereiken.’ De partij gaf al bij voorbaat zaken weg door de verwaterde formulering van standpunten, vond hij. De ruim honderd aanwezigen volgden voor het overgrote deel de voorstellen van het comité, dat zich sinds juni over het programma had gebogen. Anton Germeraad, voormalig GroenLinkser, had moeite met de gang van zaken en vond dat het allemaal wel wat steviger had gekund. ‘Ik moest denken aan de nazit van de raadsvergaderingen in het Oranje Bierhuis, waar de destijds machtige PvdA de baas speelde. In het café zeiden ze na afloop: jullie hadden wel gelijk.’

Andries Veldman