Harlingen boft maar met ambitieuze sociaaldemocraten Ina Sjerps en Stella van Gent

Foto: A. Keikes

TWEE  PVDA-HAANTJES IN HARLINGEN: ALS DAT MAAR GOED GAAT

(door een medewerker)

Ouwe seunen in het prachtige Harlingen zullen er wellicht weet van hebben. Twee overtuigde rode PvdA-dames zwaaien de scepter op hoge posities in Frieslands enige havenstad van betekenis. Dat is allereerst de eind mei van dit jaar benoemde burgemeester Ina Sjerps en de recent aangestelde gemeentesecretaris Stella van Gent uit Sneek.

Van Gent is een ‘natuurlijke verbinder en bruggenbouwer’, aldus PvdA-burgemeester Ina Sjerps in de Leeuwarder Courant (LC) van 13 juli 2021. Ook Van Gent is lid van de PvdA en zit zelfs in het landelijke partijbestuur. Zij en Sjerps kennen elkaar natuurlijk uit de PvdA. Dat een burgemeester en een gemeentesecretaris lid zijn van dezelfde partij is in ons land niet ongewoon.

Er kleeft een smet aan de loopbaan van deze ambitieuze sociaaldemocraten. Desondanks is het in Nederland mogelijk een tamelijk hoge publieke functie te bemachtigen. Met dank aan de netwerken binnen de PvdA, ofwel: de partij als publiekelijk uitzendbureau. 

Einde wethouderschap Van Gent in SWF

Tussen juni 2015 en november 2019 is Van Gent wethouder in de gemeente Súdwest-Fryslân (SWF) met het sociaal werkbedrijf Empatec in haar portefeuille. Onder het bedrijf vallen zes gemeenten, waaronder ook Harlingen. Met nog vijf andere wethouders zit Van Gent in het bestuur van Fryslân-West, dat toekijkt op de gang van zaken van Empatec.

Van Gents wethouderschap eindigt roerig in het najaar van 2019. Medio november zeggen de vier andere wethouders het vertrouwen in haar op vanwege belangenverstrengeling, omdat zij een pand in de Sneker binnenstad koopt samen met Harry de Wit, de directeur van Empatec. De wethouders vinden ‘haar te wispelturig en onbetrouwbaar’, aldus de LC van 15 november 2019. En: ‘Het gaat om botsende karakters, wantrouwen, hoogoplopende ruzies en een verstikkende werksfeer.’

Volgens de LC is er al langer wat loos. Een persmededeling van de PvdA bevestigt dat. ‘Daarbij kampte het college met een gebrek aan saamhorigheid en miste de onderlinge gunfactor.’ De PvdA beweert zelfs dat persoonlijke verhoudingen ‘zeer verstoord waren’.

Terug naar de aankoop van het pand, dat Van Gent en De Wit kopen voor bijna vijf ton. Het is de bedoeling dat ze het pand scheiden in twee zelfstandige wooneenheden. De verkoper is overigens Sjoerd Tolsma, tot juni 2015 PvdA-wethouder in Súdwest. Zijn opvolger wordt Van Gent.

Overigens kan volgens de zittende wethouders de PvdA aanblijven in het college, maar wel zonder Van Gent. Daarop klinkt uit de mond van PvdA-fractievoorzitter Feenstra een krachtig ‘nee’. Gedurende het vertrek van Van Gent loopt er een integriteitsonderzoek. Maar de uitkomst wachten de vier wethouders dus niet af. Het is Van Gent zelf die burgemeester De Vries verzoekt om dit onderzoek in te stellen om het idee van belangenverstrengeling te voorkomen.  Necker van Naem Integriteit uit Utrecht verricht het onderzoek, dat € 42.350,- kost.

Uit het onderzoek blijkt dat Van Gent ‘onvoldoende integriteitsbewustzijn heeft getoond op het voorkomen van belangenverstrengeling’, aldus de LC op 13 december 2019. Echter, er zijn geen duidelijke aanwijzingen dat ‘de persoonlijke belangen van Van Gent de belangen van de gemeente Súdwest-Fryslân hebben geschaad.’ Over wat zich achter de politieke schermen heeft afgespeeld kan Necker van Naem onmogelijk uitspraken doen. ‘Onderzoek aankoop woning’: luidt slechts het onderzoeksdoel.

Van Gent en de raadsenquête

In 2020 komt plotseling een tekort van vijf miljoen bij sociaal werkbedrijf Empatec boven water. De raad van Súdwest wil, ondanks eerdere onderzoeken, weten waarom dit niet eerder aan het licht is gekomen. In maart 2021 besluit de raad daarom tot de instelling van een raadsenquête. Dit is het zwaarste middel dat een raad kan inzetten om opheldering te krijgen over vraagstukken. Aangezien Van Gent verantwoordelijk is geweest voor Empatec en daarna opvolger Wielinga, zullen beiden zeer waarschijnlijk na deze zomer door de commissieleden van de raadsenquête publiekelijk aan de tand worden gevoeld.

Naast publieke verhoren kan een raadsenquête vertrouwelijke vraaggesprekken met betrokkenen voeren. Ook worden er natuurlijk allerlei documenten bestudeerd. De commissieleden krijgen ondersteuning van de adviesbureaus Adviesbureau TwynstraGudde en Strated Consulting. Voor het einde van 2021 moeten de uitkomsten van de raadsenquête bekend zijn.

Voordat Stella van Gent in juni 2015 aantreedt als wethouder in de gemeente Súdwest-Fryslân, is zij manager en ambtenaar voor de gemeente Leeuwarden. Ook is zij eerder PvdA-raadslid in de gemeente Sneek.

Ina Sjerps in Rotterdam  

Ina Sjerps (1959, Venhuizen) wordt eind mei 2021 de nieuwe burgemeester van Harlingen. Net als Van Gent voltrekt haar loopbaan zich grotendeels binnen de overheidssector. Op 1 augustus 2012 begint ze als gemeentesecretaris en algemeen directeur in Apeldoorn. ‘Juist omdat Apeldoorn er bestuurlijk en organisatorisch slecht aan toe was, heb ik er gesolliciteerd’, zegt ze na haar afscheid in Binnenlands Bestuur (18 augustus 2017). Ze blikt met enthousiasme terug: ‘Nu, vijf jaar later, staat Apeldoorn bestuurlijk en ambtelijk weer als een huis’, beweert ze overtuigend.

Frappant is dat Sjerps in Apeldoorn voor 1,1 fte (vaste baan) op de loonlijst staat en jaarlijks 1,6 ton verdient. Dat is hoger dan het jaarinkomen van een wethouder in Apeldoorn. Berichtgeving daarover in de Stentor schudt de raad wakker en het wordt bij de opvolging van Sjerps rechtgezet. (Stentor, 27 november 2018)

De loopbaan van Sjerps krijgt meer status als ze op 1 september 2017 start als gemeentesecretaris en algemeen directeur van Rotterdam. ‘Ik kijk ernaar uit. Het is essentieel dat je met de burgemeester overweg kunt. (…) Ik zie het als mijn belangrijkste taak om een goede directeur van de ambtelijke organisatie te zijn. Ik wil inspiratie en het goede voorbeeld geven’, zegt ze in Binnenlands Bestuur. Deze beloftevolle voornemens pakken anders uit.

In de Maasstad gaat het met Sjerps na ruim een jaar al mis. In eerste instantie schotelt de gemeente het anders voor. Rotterdam meldt namelijk dat Sjerps aan B&W heeft medegedeeld haar functies van ‘gemeentesecretaris en algemeen directeur van de gemeente Rotterdam per 3 oktober neer te leggen’, omdat ze op 1 november 2018 de overstap maakt naar de Erasmus Universiteit als strategisch adviseur. Het college is Sjerps ‘erkentelijk voor haar inspanning het afgelopen jaar, in het bijzonder voor haar inzet voor een soepele bestuurswissel en de ontwikkeling van onze organisatie en onze mensen’. Sjerps geeft toe dat ze in de voorbije functie ‘te ver van de inhoud en de werkvloer stond’ en ze in ‘goed overleg met het College van B&W’ haar functie neerlegt.

Het zit scheef met Sjerps

Een week of drie later resulteert uit onderzoek van het Algemeen Dagblad (AD) dat Sjerps nog ‘gewoon’ in dienst van de gemeente is en zij gedetacheerd is bij de Erasmus Universiteit. Begin oktober zwijgt de gemeente hier over. Sjerps heeft toen namelijk bij het college aangegeven haar functies te willen opgeven. Het AD beweert dat de functie van strategisch adviseur aan Erasmus voor Sjerps is ‘gecreëerd’.

Over het Sjerps plotselinge vertrek volgen afspraken in een vaststellingsovereenkomst, aldus het AD. De reden van detachering blijft vaag en eveneens wie haar salaris betaalt. In ieder geval is ze een ‘grootverdiener’ geweest, maar vallend binnen de Wet Normering Topinkomens van 178.000 euro. Het AD schrijft dat Sjerps’ vertrek te maken heeft met een arbeidsconflict. En met name burgemeester Aboutaleb is niet te spreken over haar ‘directe en bemoeizuchtige stijl’.

De misère neemt half november 2018 verder toe. Er komt vertrouwelijke informatie over Sjerps naar voren in een geheime zitting van een raadsbijeenkomst, maar die informatie wordt gelekt. Aboutaleb doet daarop aangifte. In de bijeenkomst is gezegd dat de gemeente nog veertien maanden het loon van Sjerps deels doorbetaalt, als onderdeel van haar werk aan Erasmus. Sjerps vertrekt dus ‘niet zomaar’. Ze is dus gedetacheerd aan de universiteit, deels betaald door de gemeente terwijl ze daarvoor geen taken verricht, aldus het AD.

Al vanaf Sjerps’ aantreden in september 2017, schuurt het tussen haar en met name wethouder Visser, verantwoordelijk voor de interne organisatie, en burgemeester Aboutaleb, stelt het AD. De Stentor meldt op 27 november 2018 dat haar optreden heeft geleid tot een ‘mismatch’. Haar optreden valt niet alleen slecht bij Aboutaleb maar ook bij afdelingshoofden en enkele wethouders, schrijft deze krant.

Conclusie
De gemeente Harlingen heeft met Sjerps en Van Gent twee haantjes bovenin het politieke en ambtelijke machtscircuit. In zekere zin is er sprake van een dubbel risico. Beide dames spelen graag de baas en zijn geen echte teamspelers. Zowel binnen het ambtelijk verblijf van Sjerps in Rotterdam als in het beschreven wethouderschap van Van Gent in SWF, gaat het vanaf het begin al mis. Het blijft vooralsnog afwachten of de getoonde geldingsdrang van Sjerps zich in Harlingen in negatieve zin daadwerkelijk gaat voordoen. Een burgemeester mag initiator zijn, maar kan in de volle breedte niet overdreven bovenmatig dominant acteren. Interessant is: Welke afwegingen heeft Commissaris Brok eigenlijk gemaakt om Sjerps te kandideren voor het burgemeesterschap van Harlingen?

Over de bestuurlijke kwaliteiten van Van Gent bestaan gerede twijfels, want rondom haar wethouderschap in Súdwest-Fryslân bestaat geregeld geharrewar. De eigen partij beaamt dit. Hopelijk, voor Harlingen, pakt alles in haar nieuwe functie van gemeentesecretaris wel goed uit en gedraagt Van Gent zich niet als extra PvdA-wethouder.

foto: André Keikes