De Friesche Club – Een brief van de gemeente wordt in de regel met enige schrik ontvangen. Een blijde boodschap staat er zelden in

Foto: Simon van der Woude

(Ook in deze herfst weer warme verhalen opgediept uit ons archief; 2011)

De Friesche Club

‘Laat ons niet in de steek en komt allen’

‘Het café in het voorste deel van de Friesche Club, daar zou je veel meer mee kunnen doen. Ik had wel zin in een klein barretje. Lekker gezellig.’ Joop van der Vlies trekt in het rookhok van de prestigieuze Friesche Club aan zijn sigaartje. Hij kijkt met een gezicht van: hier zitten we dan, anno 2011, in het rookhok – een veredeld soort fietsenhok – en dat terwijl de geschiedenis van de Friesche Club met egards en tradities overladen is. Juist die traditie lijkt de club nu op te breken.

Hoewel de mannen goed geluimd in het bewuste hokje zitten, dat naast de inpandige fietsenstalling bij de achterdeur is gesitueerd, betreuren ze hun gedwongen isolement in hoge mate. Van der Vlies, naast wedstrijdleider tevens bestuurslid, zegt dat er diverse pogingen zijn ondernomen om nieuw leven in de Friesche Club te blazen. Maar ook hij beseft dat bij vele leden de rem erop gaat als het woord verandering in de mond wordt genomen. Hij heeft in ieder geval zijn best gedaan. ‘Ik heb het rookhok een schilderbeurt gegeven en ook enkele door mij geschilderde werken aan de wanden gehangen.’ Onder de warmte van een terraskachel roken de mannen hun shagjes en sigaartjes.

Ook Tonnie Buis, familielid van de roemruchte horecafamilie die in een ver verleden het Wapen van Leeuwarden exploiteerde (twee biljarttafels), schudt zijn hoofd als hij de recente geschiedenis van de Friesche Club de revue laat passeren. ‘Dat roken hoort er gewoon bij. Dat dat niet meer mag in de grote cafézaal is eigenlijk een grote schande.’ Buis is ervan overtuigd dat er iets moet gebeuren om de Friesche Club te redden. En ook hij weet, net als beheerder Bertus van der Ploeg, dat de heilige huisjes een gezonde exploitatie in de weg staan. Van der Vlies: ‘We moeten de boel meer opengooien zodat er meer jonge mensen naar binnen stappen.’ Bertus van der Ploeg reageert: ‘Het kostte me al moeite genoeg om alleen al de gordijnen aan de straatkant open te krijgen. Daar heb ik jaren aan staan te trekken.’ Van der Vlies: ‘Dat heb ik ook nooit begrepen, alsof we iets te verbergen hadden.’

Buis troont de verslaggever mee door het gebouw. Aan de achterzijde is de kegelzaal gevestigd. Enkele kegelclubs zoals Acht Om de Lange hebben hier hun thuisbasis. De verhuizing zo’n twintig jaar geleden van de Harmonie naar de overkant van de straat gaf de Friesche Club weer wat lucht. We lopen de trap op en komen in een vergaderzaal waar de trofeeën van de verenigingsleden staan uitgestald. Terug via fietsenstalling, rookhok en keuken door de gang naar de trap die naar het balkon van de grote zaal leidt. Buis: ‘Is dit niet prachtig? Zo’n magnifiek uitzicht op de tafels zie je nergens. Wat zeg ik? In heel het land vind je niet zo’n geweldige accommodatie als hier aan het Ruiterskwartier in Leeuwarden. Ik biljart in teamverband en trek door het hele land. Tot aan Den Haag en Goes aan toe. Nergens is er zo’n mooie zaal als hier.’ Nog een trap op. Het pleisterwerk bladdert van de muren. Hier is in decennia geen kwast gehanteerd. Weer naar beneden. De opslagruimte is er een als vele andere: een fraaie verzameling van prullaria naast de kratten met frisdranken. Plastic bloemen staan er om de feestvreugde te vergroten. Aan de wand een affiche met een onheilspellende oproep om het jaarfeest met bingo en muziek te bezoeken: ‘Laat ons niet in de steek en komt allen!’

In het clubblad van de Friesche Club – opgericht in 1901 – rept voorzitter Sieb Braaksma van een monumentaal dilemma. Moet de club meegaan met het voornemen van de gemeente Leeuwarden om de status gemeentelijk monument te aanvaarden, of gooit de club de kont tegen de krib. Van der Vlies vertelt dat het pand vermoedelijk sterk in waarde zal dalen met de nieuwe status. Dat zou wel een tonnetje of zes, zeven kunnen schelen. Nog afgezien van andere beperkende bepalingen. Een brief van de gemeente wordt door exploitanten van horecabedrijven in de regel met enige schrik ontvangen. Een blijde boodschap staat er zelden in.

Het bestuur heeft inmiddels een club van wijze mannen ingesteld. De heren Kok, Hoogterp en Adema mogen een advies formuleren.

Ondertussen spelen de biljarters uit Leeuwarden en Utrecht hun wedstrijd. In de cafézaal staat Klaas Kuindersma met Tonnie Buis aan een ronde statafel. Op de achtergrond flakkert het openhaardvuur op de mega-tv. Aan de stamtafel zit Anske, de vrouw van Bertus. Aan een tafeltje wordt een uitsmijter verorberd, een van de goedkoopste van het land: 3,60 euro. Een groentekroket is verkrijgbaar voor 1,15 euro. Eigengemaakte snert: 3 euro. Het is te geef allemaal. Er zijn leden die tomatensap bestellen.

De grote zaal is een lust voor het oog, in één woord magnifiek. De mannen staan gegroepeerd in het toneelgedeelte waar de grote tafels staan. Beheerst tikken ze tegen de biljartballen. Er wordt beschaafd geapplaudisseerd of complimenten uitgedeeld. Op het elektronisch scorebord worden de standen bijgehouden. Een ballenwarmer staat in de hoek opgesteld. De Leeuwarder teams hebben bizarre namen: Bierling De Schepper en Sauna Peize. Buis hierover: Bierling De Schepper is de biljartfabrikant uit Groningen. Directeur Hans Dijkstra biljart hier ook, net als Paul de Haan uit Drachten, die eigenaar is van de sauna in Peize.

Van der Vlies: ‘De leden hebben net weer het jaargeld van 155 euro betaald, maar het geld moet door een steeds kleinere club worden opgebracht. We zitten nu rond de 200 leden. Ook de kegelclubs lopen terug. Een paar jaar terug hadden ze er nog 70, nu 40.’ In het café wordt nog gekaart en gebridged. ‘Vier tafeltjes. Eigenlijk hadden we het denksportcentrum hierin moeten hebben, maar die zitten nu aan het Kalverdijkje.’

Tonnie Buis: ‘Af en toe komt er een jong lid bij. Zelf ben ik ook teruggekomen. Na een akkefietje ben ik destijds afgehaakt. Vijfendertig jaar ben ik hier voorbij gefietst, maar op een gegeven moment kreeg ik het op mijn heupen en heb ik me weer als lid aangemeld.’ Van der Vlies: ‘Het is hier net een tweede huis.’ Hij trekt tevreden aan zijn sigaartje en kijkt naar het portret dat hij schilderde van het toentertijd gezellige cafégedeelte.

Andries Veldman

Foto: Simon van der Woude