‘Discriminatie: omstanders, neem je verantwoordelijkheid’

(tekst: Movisie)

‘Discriminatie: omstanders, neem je verantwoordelijkheid’

Dit is een expertquote via ANP Expert Support Charlot Pierik
Aanleiding: Aantal meldingen discriminatie tegen transgender mensen stijgt

Het aantal meldingen van discriminatie is opnieuw gestegen. Het aantal meldingen is nog steeds erg hoog – de rapportages over discriminatie van transgendermensen is voor het vierde jaar op rij gestegen. Wat zeggen die cijfers? Mogelijk dat steeds meer mensen inzien dat ze voor zichzelf kunnen opkomen door discriminatie te melden. Maar niet alleen slachtoffers, ook omstanders kunnen discriminatie aanpakken.

In 2025 kwamen er 51 procent meer meldingen binnen van discriminatie tegen transgendermensen dan het jaar ervoor, melden Transgendernetwerk Nederland en Antidiscriminatiebureaus. In totaal is het aantal meldingen van discriminatie eveneens gestegen. Of discriminatie daadwerkelijk toeneemt, is daarmee niet te zeggen.

Discriminatie wordt meestal niet gemeld. Dat is vaak ook moeilijker dan gedacht: voor veel mensen is discriminatie een alledaagse ervaring en een allesbehalve geïsoleerd incident. Zeker de zogeheten microagressies komen dikwijls voor: opmerkingen die mensen als ‘anders’ neerzetten. Voor mensen lijken die soms bijna een vanzelfsprekend onderdeel te zijn van hun leven.

De valkuil is discriminatie als op zichzelf staand incident te beschouwen. Onderzoekers en beleidsmakers behandelen de problematiek helaas nog te vaak op die manier. Onderzoeksvragen als ‘Bent u afgelopen 12 maanden gediscrimineerd?’ zijn nauwelijks te beantwoorden voor slachtoffers – voor velen is discriminatie net zo normaal geworden als een regenbui. In een onderzoek onder mbo-studenten stelde een geïnterviewde: ‘Het is een fact of life’.

Maar wat zegt deze stijging van het aantal meldingen wel? Dat steeds meer mensen discriminatie niet tolereren. Zij herkennen racistische memes. Ze signaleren dat de ‘grapjes’ over mensen van Aziatische afkomst racistisch zijn. Ze weigeren bovendien transfobe uitspraken gewoon te vinden, ondernemen actie en melden het.

Omstanders spelen een belangrijke rol bij het doorzetten van deze bewustwording en het actief tegengaan van discriminatie. Help slachtoffers van discriminatie een structurele verandering voor elkaar te krijgen. Wees een bondgenoot tegen racisme en discriminatie door je actief uit te spreken.

Zorg ervoor dat er iets gebeurt met hun signaal. Iedereen kan melding doen van discriminatie zodat ongelijkheid zichtbaar wordt en effectiever kan worden aangepakt. Daartoe zijn tevens zijn omstanderstrainingen beschikbaar. Dat kan in bedrijven en op scholen maar ook bijvoorbeeld bij sportverenigingen of buurthuizen. Zo voorkomen we dat discriminatie normaal wordt. En dat we de verantwoordelijkheid om er iets tegen te doen alleen bij de slachtoffers leggen.