De onfeilbare mens van de linkse systeemkerk

door Ben Stegeman

De onfeilbare mens van de linkse systeemkerk

Het moet een heerlijk gevoel zijn, zo’n absoluut geloof. Een overtuiging die je voor eens en voor altijd vrijpleit van de slopende plicht om naar jezelf te kijken. Want wie de wereld beziet door een hyperprogressieve bril, heeft het raadsel van het menselijk tekort opgelost: als er iets misgaat in jouw leven, is het nooit jouw schuld. Het is de schuld van Het Systeem.

Met Tofik Dibi hebben we daar de afgelopen tijd een prachtig schoolvoorbeeld van gekregen. De oud-Kamerlid en politieke zwerver raakte financieel in de knel, verdween uit beeld en dook weer op met een donderpreek op sociale media. Wat was het oordeel van deze ervaringsdeskundige? De incassobureau’s en de deurwaarders vormen een “schuldenindustrie die doet denken aan de maffia”. En De Telegraaf kreeg uiteraard ook nog een veeg uit de pan.

Zie hier de mechaniek van de linkse blinde vlek in volle glorie. Een volwassen man met jarenlang een riant Kamerlidmaatschap en een publieke functie op de loonlijst krijgt zijn administratie niet op orde. Maar in plaats van de hand in eigen boezem te steken en te constateren: ‘Ik heb er een potje van gemaakt’, wordt de eigen rekenfout direct gepromoveerd tot een maatschappelijk kwaad. De schuldeiser is de maffioso, de maatschappij de beul, en Tofik het weerloze slachtoffer van een meedogenloos neoliberaal apparaat.

Het is een beproefd recept binnen de slachtoffer-industrie. Zodra het eigen handelen tekortschiet, trekt men het doek op van de institutionele onderdrukking. Ben je te laat voor je afspraak? Dat is geen gebrek aan planning, dat is de verstikkende dwang van de klokkenstructuur. Kun je de huur niet betalen? Geen kwestie van verkeerd prioriteren, maar een directe aanval van de wrede markt.

In dat wereldbeeld is zelfreflectie niet zomaar overbodig; het is bijna een verraad aan de Goede Zaak. Want wie toegeeft dat hij zelf fouten maakt, geeft het ‘systeem’ immers gelijk. En dus transformeert elke persoonlijke misstap onmiddellijk in een moedige verzetsdaad tegen de gevestigde orde.

Dat het incassowezen een harde wereld is waar misstanden voorkomen, zal niemand ontkennen. Maar het totale onvermogen om te zien dat een schuld doorgaans begint bij het aangaan ervan, legt de kern van deze ideologische kwaal bloot. Wie de spiegel permanent inruilt voor een megafoon om naar het systeem te schreeuwen, blijft voor altijd een feilloze held in zijn eigen tragische sprookje.

Maar ondertussen moeten de meubels wél gewoon geveild worden.