Ambtelijke procedure rond omroep Mercurius discutabel en lijkt onfris

(tekst: vragen aan college van Verenigd Links – brief omroep Mercurius aan raad – pleitnota Mercurius bij Commissariaat voor de Media – later deze week meer over dit onderwerp)

VL3-314

Schriftelijke vragen fractie Verenigd Links aan burgemeester en wethouders als bedoeld in art.41, eerste lid, van het reglement van orde van de gemeenteraad van Leeuwarden.

Geacht college,

Lokale omroep Mercurius heeft twee WOB verzoeken gedaan. In eerste instantie heeft Mercurius in december 2013 een WOB verzoek moeten doen om inzicht te krijgen inzake de gespreksvragen die ten grondslag liggen aan het rapport van de kwartiermaker.

Kort na het eerste WOB verzoek heeft Mercurius een uitgebreider WOB verzoek gedaan, ondermeer gericht op correspondentie tussen gemeente en LEO, en op de in het kader van de zendmachtiging verstrekte adviezen.

De gemeente verlengde inzake dit tweede WOB verzoek de termijn tot 10 februari 2014. De hoorzitting van het Commissariaat voor de Media werd verschoven naar 21 februari. Mercurius ontving de stukken behorend bij dit WOB verzoek kort daarvoor. Er was de omroep van gemeentewege ook te verstaan gegeven dat er geen gesprek kon plaatsvinden over de inhoud van de stukken.

Dit brengt ons tot de volgende vragen;

1. Waarom zijn de stukken behorend bij dit WOB verzoek zo laat aangeleverd?
2. Waarom is het college een gesprek over de inhoud van de stukken uit de weg gegaan?
3. Is het college het eens met Verenigd Links dat Mercurius recht heeft op een goede en tijdige afhandeling van deze WOB verzoeken?
4. Is het college het met Verenigd Links eens dat (zeker voordat er een beslissing ligt over de zendmachtiging voor Leeuwarden door het Commissariaat voor de Media) Mercurius als een serieuze gesprekspartner van de gemeente inzake media aangelegenheden gezien moet worden en als zodanig ook behandeld dient te worden?
5. Verenigd Links wil graag een spoedige beantwoording van deze vragen.

 

Namens de fractie van Verenigd Links,

 

Jan van Olffen

Fractievoorzitter.

 

 

Aan de raadsleden gemeente Leeuwarden

 

Omroep Mercurius

J.H. Knoopstraat 5

8933 GS Leeuwarden

 

Leeuwarden, 28 februari 2013

 

Geachte raadsleden,

Vrijdag 21 februari j.l. vond in Hilversum de hoorzitting plaats van het Commissariaat voor de Media over de zendmachtiging voor de komende vijf jaar in de gemeente Leeuwarden.

Wij zenden u hierbij de brief van 11 februari  j.l. van mr. E. de Waal   aan het Commissariaat. In de brief wordt grondig  ingegaan op het door de gemeente uitgebrachte advies. De tekortkomingen van het rapport van de kwartiermaker, waarop de gemeente zich in het advies heeft gebaseerd, komen gedetailleerd aan de orde. Het gaat dan – naast de inhoud – bijvoorbeeld ook  om  de wijze waarop de  kwartiermaker van bronnen gebruik heeft gemaakt.  De brief gaat ook in op de effecten van het door de gemeente ten aanzien van de lokale omroep  gevoerde bezuinigingsbeleid van afgelopen jaren.

Wij verwijzen u kortheidshalve verder naar de inhoud van de brief.

Een tweede punt betreft de WOB-procedures. Zoals bij u misschien bekend, heeft Mercurius in eerste instantie in december 2013 een beroep moeten doen op de WOB, om kennis  te kunnen krijgen van  de gespreksverslagen , die ten grondslag lagen aan het rapport van de kwartiermaker. B. en w. hadden die verslagen in december alleen  voor raadsleden ter inzage gelegd gemaakt. Daarmee beschikte  de raad over informatie, waarvan Mercurius onkundig was. Mercurius kon er zich dus ook niet tegen verweren. Betreurenswaardig, omdat ons is gebleken, dat  in enkele gespreksverslagen een verkeerde voorstelling van zaken wordt gegeven. De kwartiermaker heeft dat niet voldoende getoetst. Mercurius had dat in de gesprekken met de kwartiermaker wel gevraagd. B. en w. hebben ten tijde van ontvangst en behandeling van het rapport van de kwartiermaker, deze gelegenheid evenmin geboden

Kort na het eerste WOB-verzoek hebben we een tweede, uitgebreider WOB-verzoek gedaan, onder meer gericht op correspondentie tussen gemeente en LEO, en op de  in het kader van de zendmachtigingskwestie  verstrekte adviezen.

De gemeente  verlengde inzake dit tweede WOB-verzoek de termijn tot 10 februari. De geplande zitting van de hoorcommissie van 7 februari werd om die reden verschoven naar 21 februari. Eind januari ontvingen we een behoorlijke hoeveelheid stukken. Bij bestudering daarvan groeide het vermoeden, dat er nog niet van volledigheid sprake  was. Mercurius heeft daarop een gesprek gevraagd op ambtelijk niveau. We wilden dat gesprek graag, om vragen, gerezen naar aanleiding van de ontvangen stukken te kunnen stellen, en om aan  geven, op welke punten we nog stukken misten.

Ons  is toen te kennen gegeven, dat nagegaan zou worden of er nog  aanvullend materiaal aanwezig zou kunnen zijn. Tegelijk kregen we de mededeling dat er geen gesprek kon plaats vinden over de inhoud van stukken.

Vlak voor de uitgestelde zitting van het Commissariaat voor de Media van 21 februari, ontvingen we alsnog een uitgebreid pakket met informatieve stukken. Mercurius heeft er van af gezien om wederom uitstel  van de hoorzitting te vragen.  De hele procedure loopt  al lang. We merken daarbij wel op, dat  de inhoud van de aanvullende stukken, die we pas na de zitting  echt intensief  konden bekijken, daartoe alle  aanleiding gaf.  Zo lijkt er  – afgaand op bepaalde mails – contact te zijn tussen gemeentelijke ambtenaren en LEO, waarbij richtlijnen van het CvdM op het terrein van de samenstelling van het PBO – min of meer buiten werking worden verklaard.  Er blijkt  o.i. niets van een eigen ambtelijke verificatie .

Mercurius zit nu met de vraag, hoe verder in deze situatie te handelen. Zoals gezegd hebben  de stukken veel vragen opgeroepen. Maar ambtelijk is ons te kennen gegeven, dat niet over de inhoud van de stukken kan worden gesproken.  Dat bevreemdt ons erg. Het zou kunnen  zijn dat we de inhoud van bepaald materiaal op dit moment verkeerd interpreteren. Dat zal nader moeten blijken. Daar moet dan wel een goede procedure voor gevonden worden.

We verzoeken u  -ook als aan het CvdM adviserende instantie – ons in dezen behulpzaam te zijn. Gelet op de tijdsdruk zouden we prijs stellen op een zeer spoedig antwoord.

Met vriendelijke groeten,

Bestuur Lokale Omroep Mercurius

Mr. J.T.P. Gros,  voorzitter

 

 

1

De Waal

juridisch advies

De Streek 3

9254 RK Veenwoudsterwal

T 0511 474 037

3streek@planet.nl

AANGETEKEND

Aan het Commissariaat voor de Media

Postbus 1426

1200 BK HILVERSUM

Veenwoudsterwal, 11 februari 2014

Ons kenmerk: MERC/02-14

Uw kenmerk: 611377/620196

Onderwerp: hoorzitting zendmachtiging lokale omroep Leeuwarden

Geachte heer/mevrouw,

Nogmaals hartelijk dank voor uw brief van 9 januari 2014, waarin u mijn cliënt, de Stichting

Omroep Mercurius, uitnodigt voor een hoorzitting. En hartelijk dank voor het uitstellen van de

hoorzitting tot vrijdag 21 februari 2014 om 11:30 uur. In een brief van 30 januari 2014

besliste de gemeente Leeuwarden op ons Wob-verzoek en op 1 februari ontvingen wij de

gevraagde stukken.

Mercurius stelt het zeer op prijs de gelegenheid te krijgen haar verzoek om de komende vijf

jaar de lokale omroep in Leeuwarden te mogen verzorgen, nader toe te lichten. Van de door

u geboden gelegenheid voorafgaand aan de hoorzitting schriftelijke opmerkingen in te

dienen, maak ik, namens cliënt, graag gebruik.

Mercurius verzorgt reeds heel lang de lokale omroep, nu de lokale publieke media, in

Leeuwarden. Dat doet Mercurius met een groot team van enthousiaste vrijwilligers. En met

een grote inbreng uit de bevolking. Mercurius is geworteld in de Leeuwarder samenleving.

Maar het valt niet te ontkennen: Mercurius is in de afgelopen paar jaar te vaak negatief in de

publiciteit geweest. Ondanks de problemen is het media-aanbod echter gewoon door gegaan

en kan Mercurius nog altijd rekenen op een breed draagvlak bij de lokale bevolking. En: er is

nu een nieuw, krachtig bestuur dat de problemen voortvarend aanpakt. Het vertrouwen in de

toekomst is terug gekeerd. Het hele team van Mercurius, het bestuur, het programmabeleid

bepalend orgaan, maar vooral ook de vele vrijwilligers willen dan ook erg graag in de

komende periode verder.

Er ligt echter ook een andere aanvraag. U kunt slechts één aanvraag honoreren. En de

gemeenteraad adviseert u het andere initiatief te honoreren. Mercurius verzoekt u de beide

aanvragen nog eens goed te bekijken, nog eens kritisch te kijken naar inhoud en

totstandkoming van het gemeenteraadsadvies en u een oordeel te vormen over de vraag

welke organisatie het meest geworteld is in de Leeuwarder samenleving en de beste kansen

biedt in een lokale publieke media-instelling te zijn voor en door de bevolking.

2

Opzet van deze brief

In deze brief zal ik eerst, aan de hand van de Mediawet 2008 en uw toelichting aan de

gemeenteraad, in beeld brengen welke opdracht de gemeenteraad had: u adviseren welk

initiatief het meest lokale initiatief is (Opdracht gemeenteraad).

Vervolgens concludeer ik dat de gemeenteraad dit niet heeft onderzocht, ook niet heeft laten

onderzoeken, en hierover dan ook geen advies aan u heeft uitgebracht. De gemeenteraad

neemt in haar advies aan u het advies van de kwartiermaker over. De kwartiermaker had

slechts de opdracht te bevorderen dat LEO en Mercurius tot een gezamenlijke aanvraag

zouden komen. Daarin is hij niet geslaagd. Wel adviseert hij, buiten zijn opdracht, om de

zendmachtiging voor de komende vijf jaar aan LEO te gunnen. Daarbij heeft hij niet

onderzocht welk initiatief het meest lokale initiatief is (Advies gemeenteraad).

De kwartiermaker eindigt zijn rapport met een aantal conclusies. Deze conclusies zijn als

motivering in het advies van de gemeenteraad over genomen. Deze conclusies zijn deels

onjuist, dit blijkt ook uit het rapport van de kwartiermaker. En kunnen het raadsadvies dan

ook niet dragen. Daar komt bij dat uit de conclusies, en dus ook uit het raadsadvies, niet

blijkt welk initiatief het meest lokale initiatief is (Motivering raadsadvies).

In het verslag, maar vooral in de conclusies van de kwartiermaker en in de bijlagen is de

invloed van de verbitterde ex-vrijwilliger-directeur van Mercurius, de heer Peter Kraft,

duidelijk aanwezig. Helaas ontkom ik er niet aan hier nader op in te gaan, teneinde de

totstandkoming van het advies van de kwartiermaker (en daarmee van het advies van de

gemeenteraad) nader te duiden (Peter Kraft, ex-vrijwilliger-directeur Mercurius).

Maar als het advies van de gemeenteraad onvoldoende gemotiveerd is, dan is de vraag:

welk initiatief zou, op grond van objectieve gegevens, het best voldoen aan de bedoeling van

de Mediawet: het verschaffen van lokaal gebonden informatie en het creëren van een extra

communicatiemogelijkheid voor de lokale bevolking. Aan de hand van de door LEO en

Mercurius ingediende beleidsplannen en de samenstelling van de beide PBO’s kom ik tot de

conclusie dat LEO weliswaar de mooiste ambities heeft, maar dat Mercurius zonder twijfel

het meest lokale initiatief is (Beleidsplan, PBO).

Maar hoe is de gemeenteraad er toe gekomen u toch te adviseren de zendmachtiging aan

LEO te geven? Ongetwijfeld heeft daarbij een grote rol gespeeld dat Mercurius in de

afgelopen periode grote problemen heeft gehad en regelmatig negatief in de publiciteit is

gekomen. Maar aan die problemen heeft de gemeente ook zelf bijgedragen: de subsidiëring

van Mercurius was onvoldoende en werd desondanks nog verder beperkt. Toch komt

Mercurius die problemen nu te boven. En inmiddels heeft ook de gemeente begrepen: een

goede lokale omroep kost geld (Negatief imago Mercurius).

Ten slotte concludeer ik dat Mercurius het meest lokale initiatief is, het best geworteld in de

Leeuwarder samenleving. Mercurius heeft zich al jaren bewezen en heeft in het afgelopen

jaar laten zien grote problemen te kunnen overwinnen. Er is alle reden Mercurius ook voor

de komende vijf jaar aan te wijzen voor het verzorgen van het lokale media-aanbod in

Leeuwarden (Conclusie en verzoek).

3

Opdracht gemeenteraad

Bij besluit van 23 december 2008 hebt u de Stichting Omroep Mercurius opnieuw

aangewezen als lokale publieke media-instelling voor de gemeente Leeuwarden. Deze

aanwijzing eindigde op 28 oktober 2013.

Op 26 april 2013 heeft Mercurius een nieuwe aanvraag ingediend voor de aansluitende

periode. Bij brief van 29 mei 2013 heeft ook de Stichting Omroeporganisatie Leeuwarden en

Omstreken (LEO) een aanvraag ingediend om de komende vijf jaar het lokale publieke

media-aanbod in Leeuwarden te mogen verzorgen.

U hebt op 12 juni 2013 de gemeenteraad van Leeuwarden verzocht u te informeren over de

vraag of beide organisaties voldoen aan de eisen die de Mediawet 2008 stelt. Daarbij

verwees u met name naar de eisen uit artikel 2.61, tweede lid van de Mediawet:

– de aanvrager dient een rechtspersoon naar Nederlands recht met volledige

rechtsbevoegdheid te zijn;

– de aanvrager stelt zich volgens de statuten uitsluitend of hoofdzakelijk ten doel het op

lokaal niveau uitvoeren van de publieke mediaopdracht door het verzorgen van mediaaanbod

dat gericht is op de bevrediging van maatschappelijke behoeften die in de

gemeente leven en het verrichten van alle activiteiten die nodig zijn om daarmee haar

publieke taak te vervullen;

– de aanvrager heeft volgens de statuten een orgaan dat het beleid voor het media-aanbod

bepaalt en dat representatief is voor de belangrijkste in de gemeente voorkomende

maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke stromingen.

– de aanvrager heeft ook feitelijk een orgaan dat het beleid voor het media-aanbod bepaalt

(het PBO) en dat orgaan is representatief voor de belangrijkste in de gemeente

voorkomende maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke stromingen.

Aangezien u aan de hand van de stukken de eerste drie vragen al had beantwoord, vroeg u

de gemeenteraad slechts advies over de vierde vraag: is het programmabeleid bepalend

orgaan representatief voor de belangrijkste in de gemeente voorkomende maatschappelijke,

culturele, godsdienstige en geestelijke stromingen. Met name omdat er slechts ruimte is voor

één lokale media-instelling acht u het van groot belang dat deze representatief is voor de

gehele gemeenschap.

In uw toelichting maakt u duidelijk dat u van de gemeenteraad verwacht dat deze de

samenstelling van het PBO kritisch onderzoekt. Daarbij dient de raad ook na te gaan wat de

leden van het PBO is voorgehouden met betrekking tot hun werkzaamheden en kan

steekproefsgewijs gecontroleerd worden of de leden van het PBO zich bewust zijn van hun

taak en verantwoordelijkheid. Ook kan worden gekeken naar de oorsprong en het oogmerk

van initiatiefnemers en bestuursleden. Vooral als ze van buiten de gemeente afkomstig zijn.

Dergelijk onderzoek is met name noodzakelijk om het draagvlak van de aanvrager in de

lokale gemeenschap in beeld te brengen.

Zijn er meerdere aanvragers die aan de eisen voldoen, dan bevordert het college van

burgemeester en wethouders het samengaan van deze initiatieven. Slaagt het college daarin

niet, dan brengt de gemeenteraad een gemotiveerd advies aan u uit over het verlenen van

zendmachtiging voor de komen de 5 jaar.

U geeft in beginsel de voorkeur aan de instelling die zich met haar omroep en haar mediaaanbod

het meest op de betrokken gemeente richt: het meest lokale initiatief. Want de

bedoeling van de wetgever is: het verschaffen van lokaal gebonden informatie en het

creëren van een extra communicatiemogelijkheid voor de lokale bevolking. Het advies van

de gemeenteraad hoort er dan ook op gericht te zijn u inzicht te geven in welk initiatief hier

het best aan voldoet.

4

Advies gemeenteraad

De beide aanvragen werden besproken in de raadsvergadering van 30 september 2013. De

raad constateerde, op grond van uw brief, dat beide initiatieven wat betreft

rechtspersoonlijkheid en statuten voldoen aan de Mediawet 2008.

Maar blijkbaar vond de raad het niet nodig een onderzoek in te stellen naar de vraag welk

initiatief het meest lokale initiatief is. Er is geen kritisch onderzoek ingesteld naar de

oorsprong en het oogmerk van initiatiefnemers en bestuursleden. Er is geen kritisch

onderzoek ingesteld naar de samenstelling van het PBO, er is niet onderzocht of de leden

zich bewust zijn van hun taak en verantwoordelijkheid.

Wel besloot de raad een

‘onafhankelijke kwartiermaker aan te stellen die tot opdracht krijgt

partijen bij elkaar te krijgen om te komen tot een gezamenlijke aanvraag en daarbij

nadrukkelijk de vrijwilligers te betrekken’

.1 Mocht het niet lukken partijen bij elkaar te

brengen, dan diende de kwartiermaker helder te maken waarom dit niet kan (Bijlage 1 bij

Rapport Kwartiermaker Lokale Omroep Gemeente Leeuwarden: Opdracht kwartiermaker).

In de brief van 29 mei 2013 aan u stelt LEO:

‘Tevens hebben wij morgen (30 mei) een

verkennend gesprek met Mercurius, de huidige lokale publieke media-instelling. Los van de

uitkomsten van dat gesprek willen wij, gezien de ontwikkelingen van de laatste jaren in

Leeuwarden, de regie voeren over een nieuwe lokale publieke media-instelling van de

gemeente Leeuwarden.’

Een dergelijk uitgangspunt biedt geen ruimte voor een

samenwerking of samengaan op basis van gelijkwaardigheid. De opdracht aan de

kwartiermaker was dan ook eigenlijk op voorhand gedoemd te mislukken.

Op 3 december 2013 werd het rapport van de kwartiermaker met bijlagen aan de

gemeenteraad gezonden. Tevens werd het rapport, zonder bijlagen, aan Mercurius

gezonden. Het rapport werd op 9 december 2013 in een commissievergadering en op 16

december in de gemeenteraad behandeld. De bijlagen werden eerst na de raadsbehandeling

aan Mercurius verstrekt.

De kwartiermaker is er duidelijk niet in geslaagd de beide aanvragers tot een gezamenlijke

aanvraag te bewegen. In het tweede deel van de opdracht is hij wel geslaagd: keer op keer

constateert hij in zijn rapport dat Mercurius volop bereid is tot samenwerking, zelfs

samengaan met andere partijen.

‘LEO daarentegen gaat uit van geloof in eigen kracht en

heeft daar naar eigen zeggen het bestuur van Mercurius niet bij nodig.’

Tot zover heeft de

kwartiermaker aan de opdracht van de raad voldaan.

Tot mijn verbazing ging de kwartiermaker echter een stap verder: hij concludeert dat, nu

Mercurius weliswaar bereid is met LEO en lokale omroep Boarnsterstim samen te gaan maar

de anderen elke samenwerking met Mercurius afwijzen, de zendmachtiging voor de

komende periode naar LEO zou moeten gaan. Hiermee treedt hij niet alleen buiten zijn

opdracht, deze conclusie wordt ook niet door de in het rapport weergegeven feiten gedragen.

In mijn brief van 6 december 2013 aan de gemeenteraad geef ik namens Mercurius een

eerste reactie op dit rapport. Deze is als bijlage hierbij gevoegd.

2 De inhoud daarvan moet

als hier herhaald en ingelast worden beschouwd.

Maar bovendien: de raad dient u te adviseren over de vraag welk initiatief het meest lokale

initiatief is dat kan rekenen op het grootste draagvlak bij de lokale bevolking. Dit is noch door

de kwartiermaker, noch door de raad onderzocht. Immers: in zijn conclusies, overgenomen

in het collegeadvies aan de raad

3, heeft de kwartiermaker het over beginnen met een schone

lei, goede apparatuur en huisvesting, een krachtig bestuur, gemeentelijke herindeling,

meertaligheid, vrijwilligersbeleid en samenwerking met Omrop Fryslân. Niet over

samenstelling, representativiteit en functioneren van het PBO, draagvlak onder de lokale

bevolking, het creëren van een extra communicatiemogelijkheid voor de lokale bevolking.

5

Terwijl dat toch de vraag is die voor u centraal staat bij het aanwijzen van één van de

aanvragers als lokale publieke media-instelling voor de gemeente Leeuwarden.

Ik concludeer dan ook dat de raad, door klakkeloos het advies van de kwartiermaker over te

nemen, niet aan uw opdracht heeft voldaan.

Motivering raadsadvies

Het rapport van de kwartiermaker is voor een groot deel een verslag van de gesprekken met

de verschillende partijen, met name over hoe men tegen elkaar aan kijkt, maar eindigt (blz.

11) met een aantal ‘Conclusies ten aanzien van de keus’. Deze conclusie zijn (verkort) in het

raadsbesluit over genomen en vormen daarmee de motivering van het raadsbesluit.

3

Mercurius constateert dat deze conclusies veelal niet door het rapport van de kwartiermaker

gedragen worden.

Bij de uiteindelijke keus van de kwartiermaker en bij het advies van de gemeenteraad spelen

de volgende aspecten een rol:

‘a. Met een schone lei beginnen

LEO kan als starter met een schone lei beginnen. Mercurius kan met een schone lei

beginnen door een drastische streep onder het verleden en heden te zetten.’

Sinds september 2012 heeft Mercurius een nieuw bestuur. Dat bestuur is er in korte tijd in

geslaagd de financiële situatie weer op orde te krijgen. En ook organisatorisch is Mercurius

op de goede weg.

‘De vrijwilligers van de kerngroep waarmee de kwartiermaker heeft

gesproken, bevestigen dat de sfeer het afgelopen jaar is veranderd en dat er weer ruimte is

voor initiatieven van onderen op. Er wordt beter naar de vrijwilligers geluisterd en zij kunnen

nu hun creativiteit ook weer kwijt in het werk. Positief ervaren de vrijwilligers ook het

aantrekken van Dieuwke Kroese als adviseur van Mercurius.’

aldus de kwartiermaker. Het

nieuwe bestuur heeft een drastische streep onder het verleden gezet en is met een schone

lei begonnen.

‘b. Kwaliteitsslag apparatuur

Mercurius en LEO moeten beide investeren in goede apparatuur. LEO als starter; bij

Mercurius is de apparatuur zwaar verouderd.’

Dit is al jaren bij de gemeente bekend, de gemeente was echter niet bereid hierin financieel

bij te springen. Volgens het nieuwe collegeprogramma is die bereidheid er nu echter wel:

‘

LEO: nieuwe lokale omroep

We vinden het belangrijk dat onze gemeente een lokale omroep heeft; een platform voor

nieuwsgaring, debat en meningsvorming. De gemeenteraad adviseert het Commissariaat

voor de Media de zendmachtiging aan Stichting LEO te gunnen. Voor de start van de

omroep is een eenmalige investering nodig. Daarnaast wordt de jaarlijkse subsidie

verhoogd.’

4

‘c. Kwaliteitsslag huisvesting

Mercurius en LEO moeten beide investeren in goede huisvesting.’

Ook dit is al jaren bij de gemeente bekend, maar de noodzakelijke middelen ontbraken.

6

‘d. Het bestuur

Mercurius heeft een volledig nieuw en krachtig bestuur nodig dat in korte tijd de lijnen uitzet,

de organisatie opnieuw opbouwt en vertrouwen weet op te bouwen en terug te winnen. LEO

zou er verstandig aan doen om het bestuur te verbreden. Wat het aspect bestuur betreft is

LEO op dit moment verder dan Mercurius.’

Mercurius heeft sinds september 2012 een volledig nieuw en krachtig bestuur. Zo’n bestuur

moet soms impopulaire maatregelen nemen en neemt die dan ook. En heeft daar inmiddels

al veel goeds mee tot stand gebracht, erkent ook de kwartiermaker (zie hierboven onder a).

De opvatting dat Mercurius met het huidige bestuur geen toekomst zou hebben, is met name

ingebracht door een ex-vrijwilliger-directeur die kwaad is weggelopen en nu via de

kwartiermaker zijn gram probeert te halen. Het getuigt niet van zorgvuldigheid dat de

kwartiermaker en vervolgens de raad deze opvatting klakkeloos in de conclusies heeft over

genomen. Met name omdat deze opvatting verder in het rapport niet wordt onderbouwd.

Ten aanzien van LEO merkt de kwartiermaker hierbij in zijn rapport nog op:

‘Uit het oogpunt

van good governance vindt de kwartiermaker de combinatie van voorzitter van LEO en

toezichthouder bij de lokale omroep van Groningen, OOG, minder wenselijk. Het bestuur

zegt de inbreng en kwaliteit van de huidige voorzitter echter op dit moment niet te kunnen en

willen missen.’

De voorzitter, de heer T. Helfrich uit Zuidhorn, is lid van de raad van toezicht

van OOG TV.

‘e. Het platteland rondom de stad

Bij Mercurius lijkt de houding van “Mercurius is van, voor en door de Liwwarders” nog steeds

de leidende gedachte. Dit terwijl de gemeente Leeuwarden gaat herindelen met

Boarnsterhim en waarschijnlijk met Leeuwarderadeel en Littenseradiel. LEO toont zich

hiervan bewust en lijkt hier beter op in te spelen.’

Tot 1 januari 2014 stond bij het media-aanbod Leeuwarden centraal. En vanaf 1 januari 2014

staat het nieuwe Leeuwarden, inclusief de toegevoegde plattelandsgebieden, centraal. En zo

hoort het ook. De vrijwilligers van voor 1 januari zijn meest Leeuwarders, hoewel ook voor

een deel oorspronkelijk afkomstig van het platteland. Nieuwe vrijwilligers uit het nu grotere

Leeuwarden zijn welkom. Mercurius wil graag de vrijwilligers van Boarnsterstim, inclusief hun

programma’s, in Mercurius opnemen. Mercurius wil de studio van Boarnsterstim graag als

tweede studio blijven gebruiken (constateert ook de kwartiermaker). Zover is het helaas

(nog) niet gekomen. Mercurius zal zeker meer aandacht besteden aan het platteland.

‘f. De meertaligheid

Met de uitbreiding van het grondgebied van de gemeente Leeuwarden met veel platteland

wordt het gebruik van de Friese taal naast de Nederlandse taal en het Stadsfries/Liwwarders

meer vanzelfsprekend. De beleidsplannen van LEO en Mercurius noemen dit aspect beide;

LEO draagt haar intenties ten aanzien van het gebruik van de Friese taal nadrukkelijker uit

dan Mercurius.’

Mercurius draag het gebruik van de Friese taal minder nadrukkelijk uit omdat gebruik van het

Fries voor Mercurius vanzelfsprekend is. Ook nu wordt in de uitzendingen naast Nederlands

soms Liwwarders en Fries gesproken. Het aandeel Fries zal natuurlijk toenemen. Een groot

deel van de vrijwilligers (en ook het bestuur) van Mercurius spreek Fries. Er werden al

uitzendingen verzorgd over de Friese cultuur. Dat zal door gaan.

LEO heeft geen vrijwilligers en ik betwijfel of het bestuur Fries spreekt. Wel zit prof. dr. G.T.

Jensma in het PBO van LEO: hoogleraar Friese taal- en letterkunde aan de Rijksuniversiteit

Groningen, wonend in Sauwerd (provincie Groningen). De relatie van LEO met stad en

platteland en met de Friese taal en cultuur moet nog ontstaan.

7

‘g. Het vrijwilligersbeleid

LEO hanteert bij het vrijwilligersbeleid een schillenmodel waarbij de vrijwilligers die van

Boarnsterstim en Mercurius overkomen en de nieuwe vrijwilligers allemaal in de buitenste

schil beginnen. De vastgestelde programmering is leidend en daar worden vervolgens de

medewerkers bij gezocht. (…)

Bij Mercurius vormen hardwerkende vrijwilligers die nagenoeg dagelijks met de lokale

omroep bezig zijn het hart van de organisatie. Hier zitten ook vrijwilligers bij die (tijdelijk) een

zekere afstand tot de arbeidsmarkt hebben en goed gedijen bij Mercurius. Dat is een kracht

en waarde van Mercurius die in de toekomst ook een plek zou moeten krijgen bij de lokale

omroep die uiteindelijk de zendmachtiging krijgt. (…)’

LEO streeft naar een populair media-aanbod met de potentie veel adverteerders te

interesseren. Het vrijwilligersbeleid is hieraan ondergeschikt gemaakt. In een brief aan de

gemeenteraad van 7 december 2013 maakt LEO het schillenmodel duidelijk.

‘In de flexibele

schil zitten alle overige vrijwilligers.’

constateert LEO.5 Iedereen is welkom in die schil. Maar

de vrijwilligers in de flexibele schil zijn niet betrokken bij de organisatie, de programma’s,

hebben geen enkele taak of functie binnen LEO. De flexibele schil is alleen een vijver waaruit

de professionals van LEO (al dan niet) kunnen putten.

Mercurius wil juist een omroep / media-instelling voor en door de lokale bevolking zijn.

Vrijwilligers vormen de kern van de organisatie, krijgen veel meer ruimte. Bij Mercurius zijn

vrijwilligers niet alleen van harte welkom, zij worden ook betrokken bij het media-aanbod. De

kwartiermaker stelt:

‘Hier zitten ook vrijwilligers bij die (tijdelijk) een zekere afstand tot de

arbeidsmarkt hebben en goed gedijen bij Mercurius. Dat is een kracht en waarde van

Mercurius die in de toekomst ook een plek zou moeten krijgen bij de lokale omroep die

uiteindelijk de zendmachtiging krijgt.’

Een deel van de vrijwilligers van Mercurius zal bij LEO nooit door de selectie komen en in de

buitenste schil blijven. Initiatieven ‘van onderop’ die niet in de programmering passen, krijgen

bij LEO geen kans. In het beleidsplan en in het schillenmodel van LEO is geen aandacht en

geen plaats voor vrijwilligers die (tijdelijk) een zekere afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Zij

vallen tussen wal en schip. Daarmee staat LEO op grotere afstand van de lokale bevolking.

‘h. Groei naar een kwalitatief goede lokale omroep

LEO heeft als starter het voordeel dat men volledig opnieuw kan beginnen. Mercurius moet

een volledige herstart maken om toe te kunnen groeien naar een kwalitatief goede lokale

omroep. Vermoedelijk zal deze herstart van Mercurius meer tijd en inspanning vragen dan

de start van LEO.’

Mercurius heeft die herstart al gemaakt. De kwaliteit van de uitzendingen vertoont weer een

stijgende lijn. De opvatting dat Mercurius opnieuw een herstart zou moeten maken is vooral

afkomstig van een ex-vrijwilliger-directeur.

‘i. Wenkend perspectief van samenwerking met Omrop Fryslân

Mercurius en LEO zijn beide in principe bereid om gesprekken te voeren met Omrop Fryslân

om de mogelijkheden van samenwerking te onderzoeken.’

Mercurius ziet heel duidelijk de voordelen van samenwerking en heeft de eerste stappen al

gezet. Mercurius en Omrop Fryslân hebben al verschillende gesprekken gevoerd over

mogelijke samenwerking. Ten aanzien van LEO constateert de kwartiermaker:

‘Desgevraagd

zegt het bestuur van LEO in principe open te staan voor gesprekken met Omrop Fryslân.’

8

Conclusie

Met deze punten a -i, over genomen uit het rapport van de kwartiermaker, motiveert de

gemeenteraad haar keuze voor LEO. Een onderzoek naar de representativiteit van het PBO

ontbreekt, een onderzoek naar binding met en draagvlak bij de lokale bevolking ontbreekt, er

is geen aandacht voor de ruimte die de beide aanvragers bieden voor initiatieven uit de

samenleving, het verschaffen van lokaal gebonden informatie en het creëren van een extra

communicatiemogelijkheid voor de lokale bevolking. Juist deze punten zouden zwaar

gewogen moeten worden. Juist op deze punten maakt Mercurius het verschil.

Peter Kraft, ex-vrijwilliger-directeur Mercurius

De heer Kraft heeft een eigen mening over het functioneren van Mercurius en het bestuur

van Mercurius. Een mening die hij publiekelijk ventileert. Dat is voor het bestuur op zich geen

reden hier nader op hem en zijn opvattingen in te gaan. Maar in het verslag van de

kwartiermaker speelt Peter Kraft een prominente rol. En de ongefundeerde stellingen van de

heer Kraft werken door in de conclusies en het advies van de kwartiermaker en daarmee in

het advies van de gemeenteraad aan u. Vandaar dat het bestuur er niet aan ontkomt hier

toch op in te gaan.

De kwartiermaker heeft het bestuur van Mercurius niet om een reactie gevraagd op de

opvattingen van de heer Kraft. Pas na de raadsvergadering van 16 december 2013 heeft het

bestuur inzage gekregen in de bijlagen bij het eindrapport van de kwartiermaker. Voor een

reactie richting gemeenteraad was dat te laat: het besluit was al genomen. De bijlagen bij het

rapport van de kwartiermaker waren wel aan de raadsleden verstrekt.

In september 2012 maakte Mercurius een nieuwe start met een nieuw bestuur. Gezien de

financiële problemen moesten in 2012 alle betaalde krachten (uiteindelijk zelfs de directeur

per medio december 2012) helaas worden ontslagen. Peter Kraft, vrijwilliger bij Mercurius, is

vervolgens 15 weken onbezoldigd directeur geweest. Blijkbaar vond hij dat hij van het

bestuur te weinig bevoegdheden kreeg. In bijlage 9 bij het rapport stelt de kwartiermaker:

‘Peter Kraft (…) kreeg van het bestuur van Mercurius niet de ruimte die hem rechtens

toekwam.’

Hij is kwaad weg gelopen en is nu vrijwilliger bij Boarnsterstim.

Hij steekt niet onder stoelen of banken dat hij er sindsdien alles aan gedaan heeft om

Mercurius kapot te maken. Op zijn website meldt hij:

‘Op maandag 16 december 2013 heeft

de gemeenteraad van Leeuwarden besloten het commissariaat van de media te adviseren

de zendmachtiging voor de lokale omroep Mercurius te ontnemen en die te verstrekken aan

de dit jaar opgerichte Stichting Omroep Leeuwarden en Omstreken LEO. Met genoegen kan

ik meedelen dat ik de laatste weken mij daar ook voor heb ingezet. Hiermee komt binnenkort

een einde aan Mercurius en daarmee een eind aan de periode Gros en Inberg die naar mijn

idee door wanbestuur de heleboel kapot hebben laten gaan. Weg ermee, dus.’

6 Een bericht

van een verbitterd man. Zijn invloed binnen Boarnsterstim zal ongetwijfeld hebben

bijgedragen aan het wantrouwen van Boarnsterstim tegen Mercurius.

De kwartiermaker heeft apart gesproken met Peter Kraft en nog een paar vrijwilligers van

Boarnsterstim (bijlage 9). En hij meldt in het eindrapport:

‘Bovendien heeft één van de

betrokken vrijwilligers van Boarnsterstim, Peter Kraft (eerder vrijwilliger, PBO-er en ook kort

onbezoldigd directeur van Mercurius) een stuk samengesteld waarin hij een viertal stellingen

met toelichting weergeeft:

– Het Mercurius beleidsplan is ondeugdelijk en in strijd met de praktijk;

– Het huidige Mercuriusbestuur is niet in staat om de omroep adequaat te leiden;

– De kwaliteit van de Mercuriusprogramma’s is te laag;

– Verbetering van de kwaliteit zal een bijna onmogelijke klus zijn.’

9

Dit stuk heeft de kwartiermaker als bijlage 11 bij zijn rapport gevoegd. Het stuk geeft een

zeer subjectief, negatief en achterhaald beeld van Mercurius. De stellingen van de heer Kraft

worden slecht of niet onderbouwd en vaak feitelijk door de kwartiermaker in het eindrapport

weersproken. Zo stelt de heer Kraft:

‘Mercurius heeft sinds september 2012 een onervaren

en ondeskundig bestuur dat niets uit handen wenst te geven.’

Terwijl de kwartiermaker in

het eindrapport constateert dat het nieuwe bestuur Mercurius financieel en organisatorisch

weer op de rit aan het krijgen is, de sfeer bij de vrijwilligers verbeterd is, er naar hen

geluisterd wordt en er weer ruimte is voor creativiteit.

De stellingen van de heer Kraft:

– Het Mercurius beleidsplan is ondeugdelijk en in strijd met de praktijk.

De heer Kraft behoorde zelf tot de groep mensen (KWIK) die zich wilden inzetten voor een

goede lokale omroep in de gemeente. Heeft zelf meegewerkt aan dit beleidsplan. Na het

vertrek van het oude bestuur is vanuit KWIK een nieuw bestuur voor Mercurius gevormd. Die

dat beleidsplan uiteraard in grote lijnen heeft over genomen.

– Het huidige Mercuriusbestuur is niet in staat om de omroep adequaat te leiden.

Ter onderbouwing van deze stelling ventileert de heer Kraft nogmaals zijn frustratie dat hij

van het bestuur niet de bevoegdheden kreeg die hij wenste. Dit zegt veel over de heer Kraft,

weinig over de capaciteiten van het huidige bestuur.

– De kwaliteit van de Mercuriusprogramma’s is te laag.

Dit komt, aldus de heer Kraft, omdat de vrijwilligers nooit zijn begeleid of ingewerkt, nooit

enig commentaar gekregen hebben op de manier van presenteren, noch op de inhoud van

hun programma.

‘Dat zou niet erg zijn als er adequate leiding en begeleiding was, maar die

is er niet. De kwaliteit van de meeste programma’s is, onder meer daardoor, beneden elke

maat.’

De heer Kraft vergeet dat juist deze begeleiding één van de kerntaken is van de directeur.

En niet van het bestuur. Volgens het Beleidsplan van Mercurius:

‘Naast het feit dat de directeur beschikt over kwaliteiten als zakelijk leiderschap moet deze

ook beschikken over sterke sociale vaardigheden. Een directeur moet een echt ‘mensenmens’

zijn. In een vrijwilligersorganisatie als Mercurius moet de directeur leiding kunnen

geven en vrijwilligers kunnen motiveren en enthousiasmeren.’

Het wegvallen van een betaalde directeur heeft dan ook zeker gevolgen gehad voor de

kwaliteit van de uitzendingen. Dit was zijn kerntaak als onbezoldigd directeur. Niet het

onderhouden van allerlei externe contacten en het verwerven van een machtspositie binnen

Mercurius. De heer Kraft heeft het bij deze stelling dus eigenlijk over zijn eigen falen als

directeur.

De kwaliteit van de uitzendingen kan en moet beter, maar vertoont onder het nieuwe bestuur

en met name door de enthousiaste inzet van Dieuwke Kroese (heeft 20 jaar gewerkt bij

Omrop Fryslân, onder meer als redacteur) weer een stijgende lijn.

– Verbetering van de kwaliteit zal een bijna onmogelijke klus zijn.

Maar geen onmogelijke: de kwaliteit gaat al vooruit. De analyse waarmee hij deze stelling

onderbouwt, geeft een duidelijk beeld van zijn falen: hij had blijkbaar niet de inzet, het geduld

en de sociale vaardigheden die noodzakelijk waren om de kwaliteit van de uitzendingen te

verbeteren. Het bestuur had meer last dan baat van hem als directeur. En hij is uiteindelijk

zelf opgestapt.

10

Nogmaals, met de persoonlijke opvattingen van de heer Kraft wil het bestuur van Mercurius

zich niet bezig houden. Maar de kwartiermaker heeft voor de opvattingen van de heer Kraft

een prominente plaats ingeruimd in het eindrapport en de bijlagen. En de opvattingen van de

heer Kraft keren terug in de conclusie van de kwartiermaker en in de motivering van het

advies van de gemeenteraad:

–

‘Mercurius moet met een schone lei beginnen door een drastische streep onder het

verleden en het heden te zetten.’

Mercurius heeft in september 2012 een drastische streep

onder het verleden gezet en is nu, zo blijkt ook uit het eindrapport van de kwartiermaker, op

de goede weg.

–

‘Mercurius heeft een volledig nieuw en krachtig bestuur nodig dat in korte tijd de lijnen

uitzet, de organisatie opnieuw opbouwt en vertrouwen weet op te bouwen en terug te

winnen.’

Mercurius heeft sinds september 2012 een volledig nieuw en krachtig bestuur en

dat bestuur, zo blijkt ook uit het eindrapport van de kwartiermaker, bouwt de organisatie

opnieuw op en weet vertrouwen op te bouwen en terug te winnen.

–

‘Bij Mercurius lijkt de houding van “Mercurius is van, voor en door de Liwwarders” nog

steeds de leidende gedachte. Dit terwijl de gemeente Leeuwarden gaat herindelen met

Boarnsterhim en waarschijnlijk met Leeuwarderadeel en Littenseradiel.’

en ‘LEO draagt haar

intenties ten aanzien van het gebruik van de Friese taal nadrukkelijker uit dan Mercurius.’

Deze gedachte lijkt eerder ingegeven door het wantrouwen van de heer Kraft en

Boarnsterstim dan door de houding van Mercurius. Voor het bestuur van Mercurius is het

niet meer dan logisch dat vanaf 1 januari 2014 ook de bij Leeuwarden gevoegde gebieden

hun plek in de uitzendingen krijgen. Wil het liefst de vrijwilligers, de eigen studio en de

huidige uitzendingen van Boarnsterstim onder Mercurius voortzetten. En dat is ook (in het

Fries!) aan de kwartiermaker mede gedeeld.

–

‘Mercurius moet een volledige herstart maken om toe te kunnen groeien naar een

kwalitatief goede lokale omroep.’

Nogmaals: die herstart is in september 2012 gemaakt. En

begint nu duidelijk z’n vruchten af te werpen.

De kwartiermaker schetst hier in zijn conclusies een achterhaald, onjuist en zeer negatief

beeld van Mercurius. Een beeld dat goeddeels gebaseerd is op de persoonlijke frustraties

van de heer Kraft. En trekt, op grond van de opvattingen van de heer Kraft, conclusies die

niet gedragen worden door zijn bevindingen in het eindrapport. Waarna de gemeenteraad,

op grond van deze conclusies, tot het advies kwam niet Mercurius maar LEO de komende

vijf jaar de lokale omroep in Leeuwarden te laten verzorgen. Het bestuur van Mercurius vindt

dit een verbijsterende gang van zaken.

Beleidsplan, PBO

LEO

LEO presenteert zich in een prachtig, ambitieus , abstract en gelikt vorm gegeven

beleidsplan. Een beleidsplan dat uitgaat van een hoge begroting, een hoge mate van

professionaliteit en een zeer beperkte rol van vrijwilligers. Waarbij betaalde krachten de rol

van en speelruimte voor de vrijwilligers bepalen. Een beleidsplan dat totaal niet ingaat op de

lokale situatie: met een paar kleine tekstuele veranderingen kan dit plan voor lokale

omroepen in andere gemeenten worden ingediend. Een beleidsplan dat, afgezien van de

samenstelling van het PBO, niet ingaat op de rol van lokale maatschappelijke stromingen en

minderheden. LEO wil vooral een professionele organisatie zijn met een kwalitatief hoog

media-aanbod dat goede mogelijkheden biedt om externe (reclame-)inkomsten te genereren.

LEO heeft geen vrijwilligers. LEO stelt dat alle vrijwilligers welkom zijn en dat er geen

selectie aan de poort plaatsvindt. Maar alle vrijwilligers bij LEO komen aanvankelijk in de

buitenste schil: vrijwilligers zonder taken en bevoegdheden, die maar moeten afwachten of

ze ooit worden ingeschakeld. Bij LEO geen selectie aan de poort, maar wel meteen achter

de poort. Zeker vrijwilligers die (tijdelijk) een zekere afstand tot de arbeidsmarkt hebben, zijn

in dit schillenmodel vrijwel kansloos.

11

Het initiatief voor het oprichten van LEO komt uit Groningen. De initiatiefnemers, de heer

C.M Smits uit Winsum (Groningen), geboren in Haren (Groningen) en de heer J.E. Janse uit

Groningen, geboren in Den Haag, zijn verbonden aan OOG TV, de lokale omroep van de

stad Groningen. De voorzitter, de heer T. Helfrich (creatief directeur bij Wild Sea, voorzitter

Academy Noord, media partner bij www.swingingroningen.nl) uit Zuidhorn (Groningen),

geboren in Meppel (Drenthe), is lid van de raad van toezicht van OOG TV. Wat willen zij?

‘Het streven is om de 282 omroepen te reorganiseren tot ongeveer 50 kwalitatief

hoogwaardige omroepen. De gemeente Leeuwarden hoort in dat rijtje thuis.’

, aldus het

beleidsplan. Wordt LEO een dochterbedrijf van OOG TV?

PBO LEO

De samenstelling van het PBO van LEO is indrukwekkend.

– Drs

. Mettiena Leemeijer: secretaris Raad van Bestuur van Zorggroep Alliade (Heerenveen).

– Sjoerd Bootsma: zelfstandig ondernemer uit Leeuwarden,

‘evenementmaker, producent en

conceptontwikkelaar in de culturele sector’

en cultureel adviseur bij Stichting Kulturele

Haadstêd Leeuwarden 2018.

– Ds. Rein Veenboer: voorzitter Friese Raad van Kerken.

– Anton Meijerman: bestuurder CNV Vakmensen Noord.

– Renate Westdijk: directeur Enwestdijk, lid SER Noord-Nederland, bestuurslid /

netwerkvoorzitter Friesland bij MKB Noord.

– Hans van der Heijde: afgestudeerd politicologie, docent aan de lerarenopleiding

(maatschappijleer en geschiedenis) van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden,

hoofdredacteur van het vakblad

Maatschappij & politiek.

– René van der Weide: directeur/bestuurder bij Tourist Info Fryslân, directeur bij VVV

Leeuwarden, organisatieadviseur en interim manager bij 3MC ANDERS ONDERNEMEN,

commercieel directeur / mede-eigenaar bij Weids Wonen & Slapen.

– Sandra Roza: voorzitter Platform Levensbeschouwing in Kleurrijk Fryslân.

– Prof. dr. G.T. (Goffe) Jensma, hoogleraar Friese taal- en letterkunde bij de Rijksuniversiteit

Groningen.

Zeer indrukwekkend, maar in hoeverre is dit PBO representatief voor de belangrijkste in de

gemeente voorkomende maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke

stromingen?

– Van de 9 leden van het PBO wonen er 4 niet in Leeuwarden, één (nota bene de promotor

Fries) zelfs niet in Fryslân.

– Organisaties als de Raad van Kerken Fryslân, MKB Noord en CNV Vakmensen Noord

vertegenwoordigen wel een belangrijke maatschappelijke stroming, maar zijn daarmee nog

niet geworteld in de Leeuwarden samenleving. Dit geldt ook voor Zorggroep Alliade uit

Heerenveen en zeker voor de Rijksuniversiteit Groningen.

– Daarbij valt op dat de leden van het PBO wat betreft opleiding en achtergrond niet bepaald

een dwarsdoorsnee van de Leeuwarder samenleving vormen.

De leden van het PBO lijken eerder geselecteerd op grond van hun professionele

betrokkenheid bij de verschillende stromingen dan op grond van hun maatschappelijke

betrokkenheid. Staat dit PBO garant voor een brede programmering door en voor de

bevolking van Leeuwarden?

12

Mercurius

Hoe anders is het beleidsplan van Mercurius. Sober vorm gegeven, geen foto’s. Maar een

heldere analyse over de positie van Leeuwarden en van de Leeuwarder lokale omroep

binnen de lokale samenleving. Een warm verhaal over de enthousiaste vrijwilligers, het

bieden van een podium voor de bevolking en voor lokale groepen. Die informatieve,

educatieve maar vooral ook leuke programma’s voor Leeuwarders en door Leeuwarders

maakt en wil blijven maken. Het beleidsplan van Mercurius is niet abstract, gaat niet uit van

onrealistische ambities, staat met beide benen op de grond en is duidelijk vanuit de

dagelijkse praktijk tot stand gekomen. Zo wordt bij voorbeeld onderkend dat in de

schoolvakanties sommige vrijwilligers niet beschikbaar zijn, maar de uitzendingen wel

doorgaan. Ook is duidelijk dat kwaliteitsverbetering noodzakelijk is. Er zal geïnvesteerd

worden in apparatuur, huisvesting en professionele begeleiding van de vrijwilligers. Maar wel

binnen de financiële mogelijkheden. Zo is er behoefte aan een (betaalde) directeur: hij/zij

moet een echt ‘mensen-mens’ zijn. In een vrijwilligersorganisatie als Mercurius moet de

directeur leiding kunnen geven en vrijwilligers kunnen motiveren en enthousiasmeren.

Samen, samenwerking, het bieden van een podium voor de lokale bevolking staan bij

Mercurius centraal.

Het bestuur van Mercurius woont in Leeuwarden. Voelt zich betrokken bij de Leeuwarder

samenleving en wil vanuit die betrokkenheid dat Mercurius blijft bestaan.

In zijn rapport vraagt de kwartiermaker zich af of, met de uitbreiding van het grondgebied van

de gemeente Leeuwarden met veel platteland, Mercurius wel voldoende aandacht zal

besteden aan het gebruik van de Friese taal naast de Nederlandse taal en het Stadsfries /

Liwwarders. Deze opmerking wekt bij het bestuur van Mercurius veel verbazing. Het bestuur

heeft alle gesprekken met de kwartiermaker in het Fries gevoerd. Dat zal met het bestuur

van LEO niet het geval zijn geweest. Veel vrijwilligers van Mercurius spreken Fries en komen

van oorsprong van het platteland. Nu al wordt in de uitzendingen af en toe Fries gesproken.

In het BMC-rapport uit 2011 (waar ik elders in deze brief op in ga) wordt gemeld dat

Mercurius samen met het Centrum voor Film in Friesland activiteiten onderneemt ter

instandhouding en verspreiding van de Friese cultuur. Dus ook de Friese taal.

PBO Mercurius (huidige samenstelling)

Alle leden van het PBO wonen in de gemeente Leeuwarden en zijn actief betrokken bij de

Leeuwarder samenleving. Dit blijkt ook uit hun activiteiten naast het lidmaatschap van het

PBO. Zij maken deel uit van de Leeuwarder samenleving, weten wat er speelt en voelen zich

er persoonlijk bij betrokken.

– Harry Wiersma, voorzitter van het PBO, stroming maatschappelijke zorg en welzijn en

promotor Fries: is voorzitter bewonersplatform Achter de hoven, medewerker Network Plus

zorginstelling Leeuwarden, bestuurslid Locaal Vocaal, coördinator regio Friesland Eigen

Kracht Centrale, en was ruim 30 jaar, tot 2010, dé Sinterklaas van Leeuwarden.

– Dirk Faber: voorzitter wijkpanel Huizum West.

– Jacqueline Veldstra, coördinator vrijwilligersservicepunt Welzijn Centraal.

– Margret Havinga (woont in het dorp Wirdum, gemeente Leeuwarden): directeur Regelpunt

in de Blokhuispoort, betrokken bij de organisatie van evenementen in de culturele sector,

zoals !UIT, Explore the North, City Jazz Leeuwarden en het Fries Straatfestival, Prinsentuin

concerten, de DONG Energy Solar Challenge en de Fryske Olympiade.

– Harry van der Snee: consulent Solidair Friesland

(Katholiek Steunpunt Maatschappelijk

Activeringswerk), lid WMO-raad Leeuwarden, betrokken bij diaconaal ondersteuningswerk,

betrokken bij arme kant van samenleving, contacten vluchtelingenwerk.

– Mark de Haas: bestuurslid en PR-functionaris SC Leovardia (voetbalclub), onderzoeker bij

Stenden Hogeschool in Leeuwarden, betrokken bij amateursport.

– Janny Bontekoe (woont in het dorp Lekkum, gemeente Leeuwarden): onderwijzeres,

kinderwerkactiviteiten.

– Marco Couwenberg, stroming jongeren, onderwijs en educatie: activiteiten jongerenwerk.

– Sjoukje Maurits, stroming etnische en culturele minderheden: actief in vluchtelingenwerk.

13

– Marinus de Jong, stroming kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke

grondslag: PKN-gemeente.

– Paul Ottenhoff, stroming cultuur en kunst: cultureel programmeur.

– Dirk de Bood, stroming sport en recreatie: TV-maker, redacteur, c.a.

Conclusie

Als het gaat om de vraag welke van de twee aanvragers het meest indrukwekkende plan

heeft ingediend, kwalitatief de hoogste ambities heeft en de meeste professionele

deskundigheid in het PBO heeft verzameld, dan is dat LEO. Maar Mercurius is zonder twijfel

de aanvrager die het dichtst bij de mensen staat. Dat blijkt uit het beleidsplan, uit de

samenstelling van het PBO, uit de grote betrokkenheid van de vele vrijwilligers en ook

feitelijk uit de uitzendingen.

Negatief imago Mercurius

Toch adviseert de gemeenteraad u om de zendmachtiging voor de komende 5 jaar aan LEO

te gunnen. Daarbij speelt ongetwijfeld de negatieve publiciteit rond Mercurius in de afgelopen

jaren een grote rol. Hoe ontstonden de problemen bij Mercurius en hoe staat Mercurius er nu

voor?

Situatie Mercurius in 2011

In opdracht van de gemeente Leeuwarden voerde adviesbureau BMC in 2011 een

onderzoek uit naar de bedrijfsvoering van zes grote culturele instellingen in de gemeente

waarmee een lange, structurele subsidierelatie bestaat. In de ‘

De staat van zes. Een

vergelijkend onderzoek naar zes structureel gesubsidieerde culturele instellingen in

Leeuwarden.’

concludeert BMC over RTV Mercurius: ‘De lokale omroep roeit met de riemen

die het heeft. Met grote inzet en een naar verhouding overmaat aan vrijwilligers biedt de

omroep een consistent, maar cultureel niet opvallend betekenisvol programma. De

toegemeten subsidie is eigenlijk te veel om de exploitatie onmogelijk te maken en te weinig

voor een florerend lokaal omroepbedrijf. De huisvesting is zonder meer inadequaat.’

7.

Bijgaand zend ik u ook het deelrapport

‘De staat van zes, Mercurius’ 8.

Uit de rapportage van BMC blijkt dat Mercurius, ondanks eigenlijk te beperkte middelen, een

belangrijke rol weet te spelen in de lokale samenleving. Mercurius heeft in 2009 een kijk- en

luisteronderzoek gehouden. Daaruit blijkt:

‘Het concept van publieke lokale omroep – radio en televisie gemaakt voor en door de

inwoners in de eigen gemeente – voldoet aan een behoefte bij het publiek. De lokale omroep

bedient een brede groep en is ook toegankelijk voor een lager opgeleid publiek.

De bekendheid van Mercurius RTV onder de ondervraagden is 83,5%. Het eindcijfer van

Mercurius is 6,15. De belangrijkste kwalitatieve opmerking uit het onderzoek is dat er moet

worden gewerkt aan de professionaliteit.

Het publieksbereik van Mercurius TV dat voorheen bovengemiddeld was met circa 80%

is volgens schatting van de directie van Mercurius afgenomen tot 60% als gevolg van de

digitalisering terwijl de lokale omroepen niet op het digitale kanaal worden doorgegeven. Het

bereik van Mercurius van 60% wordt bevestigd in bovenstaand onderzoek en ligt overigens

in de lijn met de uitkomsten van het landelijke onderzoek.

Het publieksbereik van de radio bedraagt volgens het onderzoek 27% hetgeen ook in de

lijn ligt met de uitkomsten van het landelijke onderzoek.

In kwantitatieve zin levert Mercurius derhalve goede prestaties.’

‘Het werken met vrijwilligers zorgt voor een lokaal netwerk en een goede inbedding in de

lokale gemeenschap. De vrijwilligers vervullen met elkaar circa 25 FTE. Zij verzorgen met

name de radiopresentatie.

‘

BMC constateert dat Mercurius een intensieve samenwerking heeft met het hogere

onderwijs

‘hetgeen voordelen met zich meebrengt voor de bedrijfsvoering van de instellingen

14

en de studenten opleidingsmogelijkheden en werkervaring biedt. (…) Mercurius biedt

gelegenheid aan jongeren en studenten om werkervaring op te doen in een (multi)mediaal

omroepbedrijf.’

Er wordt samen gewerkt met het Fries Film Archief. ‘Het Centrum voor Film in

Friesland en Mercurius ondernemen specifieke activiteiten in het kader van de

instandhouding en verspreiding van de Friese cultuur.’

En: ‘Mercurius zet doelbewust in op

het aanspreken van culturele en etnische stromingen maar ondervindt hierbij beperkingen

zowel op het gebied van professionele menskracht als financiële mogelijkheden. (…) De

onafhankelijkheid van de omroep wordt gewaarborgd door professionele eindredactie. En

hoewel de grenzen tussen professionele journalisten en deskundige burgers steeds meer

vervagen, blijven professionele journalisten wel gewenst maar onbetaalbaar voor Mercurius.

(…) Wij hebben in de gesprekken met Mercurius innovatieve kracht ontmoet. In combinatie

met de beperkte middelen en menskracht die beschikbaar is, wordt het optimale gedaan om

het tij niet alleen te keren maar Mercurius ook vooruit te brengen in de mogelijkheden die de

techniek biedt.’

Kwaliteitsverbetering, professionalisering, is volgens BMC nodig, maar binnen de gegeven

financiële ruimte niet haalbaar. BMC onderzocht de mogelijkheden andere inkomsten dan

subsidie te verwerven, maar constateert dat de sponsormarkt ongunstig is. Bovendien:

‘De

lokale omroep vergt in dit kader speciale aandacht in de vorm van een zorgvuldige afweging

op basis van de gewenste mate van onafhankelijkheid, zowel van commerciële belangen als

van gemeentelijke subsidie plus opdrachtgeverschap.’

BMC gaat er voorts vanuit dat minder

overheidsinkomsten niet leiden tot meer externe inkomsten, maar tot bezuiniging.

‘Dit tast

direct het aanbod aan culturele voorzieningen in de Gemeente Leeuwarden aan.’

‘Mercurius heeft zijn ambities aangepast aan het gewijzigde media-landschap en de

veranderende bevolkingssamenstelling:

– Mercurius wil meer samenwerken met hogescholen om de verbinding met jongeren te

kunnen intensiveren (cross-media);

– Mercurius wil programmeren gericht op minderheden;

– Mercurius wil door continu scouten aandacht geven aan de jongeren in de hoop dat

stagiaires blijven hangen als vrijwilliger.’

‘Mercurius geeft aan schaarste aan middelen te hebben: op korte termijn is circa €

50.000 nodig voor radio-apparatuur, professionele televisiecamera’s en draadloze

microfoons. (…) Het aandeel zelf te verwerven inkomsten neemt (…) zienderogen af. De

reclame-inkomsten zijn drastisch teruggelopen door wijzigingen in de reclamemarkt. (…)

Door de inzet van vrijwilliger en stagiaires bij de producties staan ook deze inkomsten onder

druk. Opdrachtgevers willen een bepaalde mate van professionaliteit en die kan door

Mercurius niet gedurende het gehele jaar worden gewaarborgd.’

BMC concludeert:

‘Naar de afhankelijkheid van subsidie kan ingeval van lokale omroepen

genuanceerd worden gekeken. Gezien de publieke taak en de gevraagde onafhankelijkheid

is een sterke mate van afhankelijkheid van subsidie niet alleen onontkoombaar maar

misschien zelfs wenselijk. Door een voldoende oriëntatie op de markt wordt echter een

lokale omroep minder afhankelijk van fluctuaties in de subsidie en van politieke druk. Een

grote mate van afhankelijkheid van reclamegelden past een publieke lokale omroep in ieder

geval niet.’

Conclusie

Volgens het onderzoek van BMC in 2011 was er bij Mercurius duidelijk behoefte aan een

verdere professionalisering, maar de financiële armslag ontbrak. Desondanks was Mercurius

goed bekend bij de lokale bevolking, had een goed publieksbereik en was, mede dankzij het

grote aantal vrijwilligers, goed ingebed in de lokale gemeenschap. Mercurius zocht en vond

een goede samenwerking met lokale culturele instellingen en maakte zich onder meer sterk

voor instandhouding en verspreiding van de Friese cultuur. Met andere woorden: Mercurius

15

was in 2011 een echte, goed in de Leeuwarder samenleving gewortelde, lokale publieke

media-instelling.

Veranderingen sinds 2011

Ondanks de heldere conclusie van BMC dat de subsidie onvoldoende was om te voorzien in

een gezonde mate van levensvatbaarheid voor Mercurius, besloot de gemeente de jaarlijkse

subsidie drastisch te verminderen. Dit werd in een brief van 6 september 2010 aan Mercurius

mede gedeeld.

Mercurius ontving een gemeentelijke subsidie voor: 2010 van € 104.500,–;

2011 € 104.500,–;

2012 € 91.600,–;

2013 € 81.500,–;

Voorzien: 2014 € 71.600,–;

na 2014 € 61.000,– (het wettelijk

minimum). Bij de subsidie vanaf 1 januari 2014 is nog geen rekening gehouden met de

gemeentelijke herindeling.

De afbouw van de gemeentelijke subsidie met € 10.000,– per jaar begon vanaf 1 januari

2012. Daar kwam bij dat in dezelfde periode bijdrageregelingen vanuit het onderwijs

(bijdragen voor stagebegeleiding) wegvielen. En loonkostensubsidies in het kader van

reïntegratie werden beëindigd. Mercurius kwam hierdoor in de eerste helft van 2012 acuut in

de financiële problemen. Het zittende bestuur zag geen kans de problemen het hoofd te

bieden. Besloten werd het eigen pand van Mercurius te verkopen, de redacteur te ontslaan

en het aantal betaalde uren van de directeur te halveren. Eind 2012 bleek, dat de functie van

directeur financieel ook niet meer te handhaven viel. Na het ontslag van de directeur (via een

juridische procedure, met aanzienlijke kosten) beschikt Mercurius niet meer over betaalde

krachten. De professionele aansturing van de vrijwilligers viel daarmee weg.

Na verkoop van het eigen gebouw werd tijdelijk onderdak gevonden in een wijkcentrum:

verre van ideaal. Vervanging van de apparatuur was aanvankelijk niet mogelijk. De

apparatuur vertoonde steeds meer gebreken. Dat ging ten koste van de kwaliteit van de

uitzendingen.

Vanuit de vrijwilligers van Mercurius is in die periode de KWIK-groep gevormd. Deze actieve

groep streefde naar een goede lokale omroep in Leeuwarden, bij voorkeur onder de vlag van

Mercurius. Er werd een beleidsplan gemaakt, een analyse van de toekomst. In de loop van

2012 werd besloten tot voortzetting van Mercurius met, vanaf september 2012, een nieuw

bestuur.

Dit bestuur moest harde, soms omstreden maatregelen nemen om Mercurius weer financieel

gezond te maken. Besloten werd van 2013 een “herstel -jaar” te maken. Alle vergoedingen,

ook voor vrijwilligers, werden op slot gezet. Dat leidde enerzijds tot herstel van de financiële

situatie (wegwerken van een aanzienlijk negatief eigen vermogen), anderzijds tot de nodige

druk op de organisatie. Er ontstond flinke onrust onder de vrijwilligers, er was forse kritiek op

het nieuwe bestuur. En dit leidde tot veel negatieve publiciteit. De kwartiermaker concludeert

dan ook in zijn eindrapport terecht dat de naam van Mercurius door alle verwikkelingen in de

afgelopen jaren danig besmet is geraakt.

Maar hij concludeert vervolgens:

‘Het bestuur van Mercurius is echter trots dat men na een

periode van veel tumult in korte tijd het afgelopen jaar de boel financieel en organisatorisch

weer op de rit aan het krijgen is, ook al moet er op organisatorisch vlak nog wel het een en

ander gebeuren. De vrijwilligers van de kerngroep waarmee de kwartiermaker heeft

gesproken, bevestigen dat de sfeer het afgelopen jaar is veranderd en dat er weer ruimte is

voor initiatieven van onderen op. Er wordt beter naar de vrijwilligers geluisterd en zij kunnen

16

nu hun creativiteit ook weer kwijt in het werk. Positief ervaren de vrijwilligers ook het

aantrekken van Dieuwke Kroese als adviseur van Mercurius.’

Het nieuwe bestuur heeft in korte tijd de financiële situatie weer op orde gebracht. De

vrijwilligers hebben weer vertrouwen in de toekomst. En ondanks de veel te krappe financiën

wordt nu, in stappen, de techniek onder handen genomen. De TV-poot van Mercurius is, met

visie, weer opnieuw op de rails gezet. En ook de radio wordt onder handen genomen.

Helaas: de financiën laten inhuur van professionals nog niet toe. De vrijwilligers moeten

zichzelf aansturen, maar slagen daar steeds beter in.

Ondanks alle problemen en onrust zijn de uitzendingen in de afgelopen periode gewoon door

gegaan en is het grootste deel van de vrijwilligers nog altijd bij Mercurius actief. Mercurius is

er nog steeds voor en door de Leeuwarder bevolking.

Toekomst

In 2011 constateerde BMC: ‘

De toegemeten subsidie is eigenlijk maar juist te veel om de

exploitatie onmogelijk te maken en veel te weinig voor een florerend lokaal omroepbedrijf. ‘

Toch weerhield dat de gemeente niet van verdere bezuinigingen. In het rapport

‘Subsidiebeleid gemeente Leeuwarden, onderzoeksrapportage Rekenkamer Leeuwarden,

oktober 2011′ stelt de rekenkamer:

‘De gemeente wil bezuinigen op de lokale omroep

Mercurius. Ambtenaren vragen zich af of na deze bezuiniging nog sprake is van een

subsidierelatie, omdat een bedrag resteert dat overeenkomt met de bijdrage die verplicht is

op basis van de in de Media-wet opgenomen zorgplicht voor de bekostiging van de lokale

omroep.’

9

Maar er lijkt een andere wind te waaien. In het rapport ‘Zicht op bezuinigingen.

Rekenkameronderzoek Leeuwarden naar het bezuinigingspakket en de

bezuinigingsmonitor.Onderzoeksrapportage Rekenkamer Leeuwarden, maart 2013′ merkt de

rekenkamer op:

‘De rekenkamer vindt het opvallend dat risico’s en (onbedoelde)

maatschappelijke effecten – zowel op het niveau van het bezuinigingspakket als op het

niveau van de onderzochte maatregelen – weinig aandacht krijgen in het debat tussen raad

en college en in de informatievoorziening aan de raad.’

10

En de kwartiermaker stelt:

‘Verdere aanbevelingen

Ongeacht wie uiteindelijk de zendmachtiging gaat krijgen lijkt het de kwartiermaker van groot

belang dat LEO een vliegende start of Mercurius een vliegende herstart kan maken.

Daarvoor zijn in ieder geval voldoende geldmiddelen nodig om te investeren in een adequate

huisvesting en kwalitatief goede moderne apparatuur. Daarnaast moet er een professionele

directeur/programmaleider aangesteld kunnen worden die de lokale omroep van de

gemeente Leeuwarden in zijn ontwikkeling kan aanvoeren. Om de toestroom aan vrijwilligers

goed te geleiden lijkt het de kwartiermaker wenselijk om ook een professionele coördinator

vrijwilligers aan te stellen, die de vrijwilligers kan coachen in hun ontwikkeling en die zich

daarbij ook inzet voor de vrijwilligers die (tijdelijk) een zekere afstand tot de arbeidsmarkt

hebben. Als het de gemeenteraad menens is en men de lokale omroep van de gemeente

Leeuwarden toe wil laten groeien naar een kwalitatief goede lokale omroep, zullen er ook

voldoende geldmiddelen beschikbaar gesteld moeten worden om dit mogelijk

te kunnen maken.’

Waar aan Mercurius de afgelopen jaren geen financiële armslag werd gegund, lijkt dat nu

voor LEO anders te liggen: in het nieuwe collegeakkoord ‘Iedereen is Leeuwarden | Ljouwert

is eltsenien, Collegeprogramma Gemeente Leeuwarden 2014 – 2018′ meldt het nieuwe

college:

‘

LEO: nieuwe lokale omroep

We vinden het belangrijk dat onze gemeente een lokale omroep heeft; een platform voor

nieuwsgaring, debat en meningsvorming. De gemeenteraad adviseert het Commissariaat

17

voor de Media de zendmachtiging aan Stichting LEO te gunnen. Voor de start van de

omroep is een eenmalige investering nodig. Daarnaast wordt de jaarlijkse subsidie

verhoogd.’

4

Volgens dit akkoord zal de bijdrage van de gemeente aan de lokale omroep structureel

worden verhoogd met € 30.000,–. Daarnaast krijgt de lokale omroep in 2014 een éénmalig

startbedrag van € 100.000,–.

Er was voor 2014 al een bedrag van € 71.600,– begroot (na 2014: € 61.000,–). In een email

van 20 juni 2013 deelt de gemeente aan LEO mede dat dit bedrag bij de gemeentelijke

herindeling verhoogd zal worden naar ca. € 75.000,–.

11 Op grond van het collegeakkoord

mag de lokale omroep dus rekenen op een gemeentelijke subsidie over 2014 van

€ 75.000,– + € 30.000,– = € 105.000,–: het subsidiebedrag van Mercurius over 2010 en

2011. Na 2014 zal dit bedrag ca. € 10.000,– lager uitkomen. Dit is voor Mercurius voldoende

om te werken aan een verdere professionalisering. Bovendien mag de lokale omroep

rekenen op een éénmalige bijdrage in 2014 van € 100.000,–. Daarmee kunnen de

technische problemen worden opgelost.

OOG TV / LEO

Ten slotte maakt het BMC-rapport uit 2011 nog een opmerking over OOG TV, het

moederbedrijf van LEO:

‘Bijzondere aandacht verdient OOG TV, de lokale omroep van Groningen. OOG oogt als een

goed draaiende en financieel gezonde lokale omroep. Met name de financieringsstructuur

van OOG valt op. Groningen betaalt circa € 450.000 voor de lokale omroep. Uitgaande van

182.000 inwoners met gemiddeld 2 inwoners per huishouden is dat ongeveer vier keer

zoveel als de € 1,30 per huishouden die uit het Gemeentefonds komt voor de lokale omroep.

De Gemeente Groningen is ook adverteerder en betalend opdrachtgever voor programma’s

met een boodschap. Zo maakt OOG een programma voor de milieudienst met een

projectsubsidie. Vergeleken met andere gemeenten is dit een royale financiering die helpt

om de professionaliteit te vergroten.’

Hoewel er nu een nieuwe wind lijkt te waaien is een dergelijke financiering in de gemeente

Leeuwarden vooralsnog niet te verwachten. Het is dan ook zeer de vraag of het ambitieuze

beeld dat LEO de gemeenteraad heeft voorgespiegeld door LEO zal worden waar gemaakt.

Conclusie

Het imago van Mercurius heeft in de afgelopen periode een forse deuk opgelopen, maar

Mercurius is nog steeds stevig verankerd in de Leeuwarder samenleving. Het is een omroep

die op dit moment gerund wordt door een grote groep gedreven, betrokken, enthousiaste

vrijwilligers. Het is een omroep / publieke media instelling voor en door de lokale bevolking.

Ook voor de plattelandsbevolking die nu, na de gemeentelijke herindeling, bij Leeuwarden

hoort. Mercurius is een omroep voor en door de Leeuwarders / Liwwarders / Ljouwerters. Het

is het meest lokale initiatief. Dat blijkt niet alleen uit het beleidsplan, waaruit een warme

betrokkenheid bij de Leeuwarder samenleving spreekt. Dat blijkt niet alleen uit de sterke

persoonlijke betrokkenheid van de leden van het PBO bij del lokale samenleving. Dat blijkt

vooral uit de praktijk: programma’s voor en door de Leeuwarders.

18

Conclusie en verzoek

Er zijn twee aanvragers die graag de komende vijf jaar de lokale publieke media in

Leeuwarden willen verzorgen: LEO en Mercurius. Bij uw beslissing wordt in het algemeen

het advies van de gemeenteraad zwaar gewogen. In dit geval zijn er echter goede redenen

om het advies naast u neer te leggen en, op grond van een eigen onderzoek van de feiten,

tot een eigen oordeel te komen:

– de gemeenteraad heeft niet onderzocht welk initiatief het meest lokale initiatief is en heeft

daar ook geen advies over uitgebracht;

– de gemeenteraad heeft haar advies slecht gemotiveerd door zonder meer de conclusies

van de kwartiermaker over te nemen;

– de kwartiermaker heeft niet onderzocht welk initiatief het meest lokale initiatief is en heeft

daar ook geen advies over uitgebracht;

– de (door de gemeenteraad overgenomen) conclusies van de kwartiermaker worden niet

door zijn rapport gedragen, vaak zelfs weerlegd;

– het rapport en de conclusies van de kwartiermaker worden in te sterke mate gekleurd door

de persoonlijke opvattingen van een met ruzie opgestapte ex-vrijwilliger-directeur van

Mercurius.

Welk initiatief is het meest lokale initiatief? Bij vergelijking van de beleidsplannen, de

samenstelling van bestuur en PBO en de positie van de vrijwilligers van LEO en Mercurius

valt op dat:

– Mercurius een echt op Leeuwarden geschreven beleidsplan heeft, voortgekomen uit en

afgestemd op de Leeuwarder praktijk; het beleidsplan van LEO is, met kleine wijzigingen,

overal toepasbaar;

– LEO een nieuw Groninger initiatief is, terwijl Mercurius een reeds lang bestaand

Leeuwarder initiatief is met een geheel Leeuwarder bestuur;

– bij LEO een sterke selectie van de vrijwilligers plaats vindt direct achter de poort, terwijl bij

Mercurius vrijwilligers echt welkom zijn, echt kunnen meedraaien en er ook nadrukkelijk

plaats is voor vrijwilligers die (tijdelijk) een zekere afstand tot de arbeidsmarkt hebben;

– het PBO van LEO is samengesteld uit mensen die vanuit hun professionele betrokkenheid

bij bepaalde maatschappelijke stromingen zijn geselecteerd, terwijl het PBO van Mercurius

bestaat uit mensen die zich juist persoonlijk sterk bij de maatschappelijke stromingen

betrokken voelen.

Welk initiatief biedt de beste garantie voor een kwalitatief goed media-aanbod? Het is

moeilijk om in de toekomst te kijken.

– Mercurius heeft heel veel jaren laten zien in staat te zijn binnen een zeer krap budget een

redelijk media-aanbod te kunnen realiseren. Toen het budget nog krapper werd kwam

Mercurius in de problemen, maar het afgelopen jaar heeft het nieuwe bestuur die problemen

grotendeels overwonnen. En bij verruiming van de gemeentelijke bijdrage naar het niveau

van 2011 is Mercurius zonder meer in staat verder te professionaliseren en de komende vijf

jaar een goed media-aanbod te realiseren. Daarbij blijft Mercurius voor en door de

Leeuwarders.

– LEO komt voort uit OOG TV, lokale omroep van de stad Groningen. Een sterke,

professionele organisatie met een jaarlijkse gemeentelijke subsidie die een veelvoud

bedraagt van de subsidie aan de lokale omroep in Leeuwarden. De ambities van LEO lijken

geënt op de Groninger situatie. Om deze ambities bij de Leeuwarder subsidies waar te

maken, zal LEO veel geld moeten genereren uit de markt (reclame, sponsoring, enz.).

Enerzijds is het zeer de vraag of dit zal lukken. Anderzijds dreigt de situatie dat de

programmering ondergeschikt wordt gemaakt aan de wensen van sponsors en

adverteerders. Het valt dan ook te betwijfelen of LEO de ambities kan waarmaken. En het is

zeer de vraag in hoeverre LEO een echte Leeuwarder omroep zal worden.

19

Ik concludeer dan ook dat Mercurius het meest lokale initiatief is, het best geworteld in de

Leeuwarder samenleving. Mercurius heeft zich al jaren bewezen en heeft in het afgelopen

jaar laten zien grote problemen te kunnen overwinnen. Ik zie dan ook geen redenen

Mercurius, na zo veel jaar, de machtiging voor het verzorgen van het lokale media-aanbod in

Leeuwarden te ontnemen.

Wij verzoeken u Mercurius aan te wijzen voor het verzorgen van het lokale media-aanbod in

Leeuwarden in de komende vijf jaar.

Hoogachtend,

mr. ing. E. de Waal

Bijlagen:

1. Motie Kwartiermaker zendmachtiging – NLP, VVD, Gr. Brakenhoff, VL, 30 september

2013;

2. Brief 6 december 2013 namens Mercurius aan de gemeenteraad;

3. Advies van 3 december 2013 van het college aan de raad;

4. Collegeprogramma gemeente Leeuwarden 2014 – 2018;

5. Brief LEO aan gemeenteraad, 7 december 2013;

6. Website Peter Kraft, 18 december 2013;

7. De staat van zes. Een vergelijkend onderzoek naar zes structureel gesubsidieerde

culturele instellingen in Leeuwarden, BMC 2009;

8. De staat van zes, Mercurius, BMC 2009;

9. Subsidiebeleid gemeente Leeuwarden. Onderzoeksrapportage rekenkamer Leeuwarden,

oktober 2011;

10. Zicht op bezuinigingen. Rekenkameronderzoek Leeuwarden naar het bezuinigingspakket

en de bezuinigingsmonitor. Onderzoeksrapportage rekenkamer Leeuwarden, maart

2013;

11. E-mail Lisa van Hijum, gemeente Leeuwarden aan LEO, 20 juni 2013.