Eric Hoekstra ruikt sensatie in Franeker kerk vol lekkere hapjes

Ook deze nazomer weer enkele prachtige verhalen opgediept uit ons archief; november 2008

Eric Hoekstra, ex dit en -dat, schuimt voor Liwwadders.nl stad en land af. Een zware klus. Vandaag bericht hij over de promotie van Arjen Versloot in Franeker. Hoekstra geeft op geheel eigen wijze invulling aan zijn taak voor deze website. Het wie, wat en waarom van Hoekstra staat op http://members.chello.nl/e.hoekstra8/

Chaos en groene kaas bij promotie

‘Society is full of activities which cost people a great deal, but which are not particularly good for them as individuals.’ (Versloot – Mechanisms of Language Change, p. 276)

Al weer een wetenschappelijke topevent voor Leeuwarden! Gesponsord en empowered door de Fryske Aka. Waar blijft de concurrentie? WETSUS? – Kom op, stelletje waterdrinkers! CARTESIUS?

Na de cum laude promotie van Han Nijdam met zijn proefschrift over Oudfriese eerwraak was het ditmaal de beurt aan Arjen Versloot. Versloot past als één der eerste taalkundigen inzichten uit een een nieuwe vorm van wiskunde, chaostheorie, toe op taalverandering. Hoewel het over chaos gaat, is het proefschrift helder geschreven: zelfs ik begreep het.

Ah, chaostheorie! Wat dat is? Simpel. Dat de output van een functie de nieuwe input is – ideaal om ongoing processen mee te beschrijven. Beginwaarde is ook belangrijk. Neem kwadrateren. Inputwaarde 1 geeft 1 kwadraat = 1, =1, =1, enzovoort. Dat schiet niet op. Dan 2, kwadraat geeft 4, 4 geeft 16, 16 geeft 256, kortom, dat gaat naar oneindig. Ook niet interessant. Maar er zijn ook functies/processen die blijven schommelen en deinen in het stabiele en het redelijke, zoals een golvend water, zoals een taal en zoals mijn eigen persoonlijkheid bijvoorbeeld, met zijn waardevolle bijdragen aan maatschappelijke discussies.

Deze week was het weer raak met Rouvoet, die klaagde over SEX ZONDER LIEFDE (bij de jeugd). Logica, André, logica! Want hij had geen getallen, – zodat het mogelijk een mini-probleempje betreft. Maar erger is wat hij vergat. Hij vergat te klagen over LIEFDE ZONDER SEX! O O O al die LIEFDE ZONDER SEX ! dat lijkt me een veel groter probleem, al hebben we daar ook geen getallen van.

De ministers geven zo tegen Sinterklaas veel kadootjes weg. De minima krijgen 50 euro van Aboutaleb. Krijgen we straks LIEFDEVOLLE SEX van Rouvoet? Of brengt hij daarvoor iemand mee? Vragen vragen.

Dit bedenk ik me, onderweg naar het station, als het zonlicht lichtjes deinend op mijn oogleden valt. Deinend omdat het weerspiegeld wordt via het chaostheoretisch deinende water naast de Harmonie. Ongekende schoonheidservaring van bootjes, Bonnema, herfstbomen in het Westerpark en novemberzon. Ik ben een gouden druppeltje van de eeuwigheid.

Terug naar chaosgetallen. Neem als beginwaarde voor een chaosfunctie iets met de wortel uit -1 (een magisch tovergetal voor wetenschappers), en je kunt processen beschrijven zoals de kustlijn van Noorwegen, de groei van een boom of van een blad, cirruswolken aan de hemel, het deinen van water, en zo voorts. Uitgevonden door Gaston Julia, een Frans wiskundige en gepopulariseerd door Benoit Mandelbrot. Zoek met Google plaatjes maar eens op ‘Mandelbrot-set’.

Bluff your way into wiskunde? Laat bij beta’s een opmerking vallen als ‘dat kun je met fractals wel beschrijven’ of ‘daar heb je toch echt een Maldelbrot-set voor nodig’ en je zit gebeiteld. Diep respect valt mij als domme alfabluffer regelmatig ten deel.

Wat een interessante gedachten heb ik zo in de trein, als we Leeuwarden achter ons laten! En waar is GPTV als je ze nodig hebt? Kunnen jullie eindelijk eens een interessante reiziger interviewen! Ask Hoekstra, add some Spice to your program.

Ja, U kunt aan mijn Engels wel zien dat ik morgen (vrijdag) ga discussiëren over de toekomst (GEEN!) van het Nederlands en over meertaligheid (www.anela.nl/). Om de Oude Slang Abram de Swaan te citeren: meertaligheid is ‘a damned pain in the neck’. In plaats van neck had hij stellig een ander lichaamsdeel in gedachten, maar dat terzijde.

En die man (De Swaan) brengt dus namens de Nederlandse regering advies over meertaligheid uit in Brussel. Je kunt evengoed Geert Wilders vragen om de belangen van moslims in Europa te verdedigen.

In de trein zit ik naast hooggeleerde wetenschappers die ik reeds als oude vrienden op het station heb begroet. Daar is mijn baas dr. Willem Visser (na een succesvolle transfer ook werkzaam op de Rijksuniversiteit Groningen). Daar is ook dr. Oebele Vries – van het Oudfriese prachtboek ‘Asega, is het dingtijd’, – hij is tevens een niet onverdienstelijk voetballer. En uit Duitsland is er Herr Professor Jarich Hoekstra van de Christian-Albrecht Universiteit Kiel. We spreken onder andere over de frisist Professor Miedema, die na zijn pensioen zijn boeken heeft weggedaan en in een klooster is gegaan.

Na onze weg door de Franeker binnenstad te hebben gezocht & gevonden komen wij uiteindelijk veilig bij de Martinikerk aan. Eigenlijk is de Rijksuniversiteit Groningen niet zo gek op promoties buiten Groningen, heb ik me laten vertellen – ex-universiteitsstad Franeker (al weer 200 jaar exit) blijft natuurlijk een bedreiging voor de Groninger hegemonie. Maar de promotor van Versloot wist als machtig man (decaan van de Faculteit der Letteren) door ragfijn spel een speciale dispensatie te regelen. Zodoende dat wij nu de Martinikerk kunnen betreden.

Een prachtige kerk, die voor deze gelegenheid in dezelfde kleuren is uitgedost als ikzelf. Dat kan geen toeval meer zijn.

Ik ga gekleed in wit en bruin. Wit: broek & shirt & karnemelkhuid. Bruin: schoenen, das, colbert en hondstrouwe mediterrane ogen. De kerk is ook wit en bruin. Wit: de muren. Bruin: plafond en banken. Het is een zeer gezellige kerk. Was ik niet al een religieuze persoonlijkheid, ik zou het zeker worden.

De plechtigheid begint. De professoren nemen plaats. Het vragenuur begint. Aan de ene kant is men vol lof over het speerpuntonderzoek van Versloot, een combinatie van taalkunde, geografie en chaostheorie. Aan de andere kant is er kritiek op enkele steekjes die de promovendus heeft laten vallen, zoals een vacueuze vermenigvuldiging met 1 ergens in een formule, die ik zelf – beken ik ruiterlijk – over het hoofd heb gezien.

Nu goed, het doctoraat wordt verleend. De receptie begint! En wat schaft het menu? Ik zie stokbrood met kruidenboter en groene kaas … boter, brood en groene kaas …! Jawel: een verwijzing naar de Friese canon: bûter, brea en Fryske tsiis. Wa dat net sizze kin, is gjin oprjochte Fries!

Wie dat op de Zuiderzee niet nazeggen kon, werd door Grote Pier van Kimswerd overboord gezet. Ik hoor van iemand dat dit verhaal niet in de officiële Friese canon is opgenomen, – bevreesd als men is voor Friese onafhankelijkheidsaspiraties?

Hoe dit ook zij, ik ben niet uitgenodigd voor het diner met de promovendus, dus ik richt een ware slachting aan onder de hapjes die tijdens deze receptie aan het publiek worden aangeboden. Welzeker hoop ik niettemin een warme maaltijd te besparen! En waarvoor heb ik anders al die stiekeme plasticzakjes meegenomen in de binnenzak van mijn colbert, als evenzovele doggybags? Woef!

Die groene kaas is trouwens niet van de schimmel. Het schijnt pesto te zijn. Ik betwijfel of de groene kaas van Grote Pier ook met pesto was gemaakt. Zo werkt de ‘invention of tradition’ dus.

Ik spreek onder andere met de befaamde taalwetenschapper dr. Gertjan Postma, – volgens de een is hij briljant, volgens de ander is hij een warhoofd. Ik neig meestal tot de eerstgenoemde hypothese. In elk geval ontvouwt hij ook nu weer een revolutionair idee, namelijk dat het Nederlands in Friesland altijd inheems is geweest, en zich uiteindelijk tot het Stadsfries ontwikkeld heeft.

Het Fries is pas later in Friesland geïntroduceerd, als gevolg van een migratiegolf vanuit het Oosten. In een ver verleden is iets dergelijks al eens door Professor Heeroma geopperd, maar ik moet toegeven dat dr. Gertjan Postma nieuwe evidentie aandraagt. Ik ruik sensatie!

Enfin, ik praat, ik drink, ik eet, ik vul mijn plastic zakjes en inmiddels loopt de kerk leeg. De rode wijn doet zijn dodelijke werk. Ik waggel wat rond, terwijl brokken groene kaas vanuit mijn maag opstoten naar hun in de neus huizende geestverwanten. Enigszins misselijk nu bedenk ik me hoe waar het is wat Arjen in zijn proefschrift schrijft op blz 276:

Society is full of activities which cost people a great deal, but which are not particularly good for them as individuals.

Want die overmatige wijn- en kaasconsumptie horen bij het sociale gebeuren, maar zijn ze bevorderlijk voor mijn individuele welzijn? Aan de andere kant, wie niet lijdt zal ook niet genieten. En mijn machtig netwerk is weer met vele nieuwe leden uitgebreid, dus ook voor mij als individu heeft dit sociale gebeuren zijn vruchten afgeworpen.

Eric Hoekstra, groene kaaskop te Leeuwarden