Hoe kringloop is de kringloop nog? 

Hoe kringloop is de kringloop nog? 

DOOR ANDRÉ KEIKES

Circulair is het woord. Het betekent dat we niets meer ongebruikt laten, dat oude spullen een nieuw leven krijgen of dat we de onderdelen opnieuw gebruiken. Klinkt best goed, alleen is de Leeuwarder praktijk weerbarstig, want probeer maar eens een nog goede gebruikte driezitsbank in de Estafettewinkel te krijgen. Schaduwen in de bekleding worden als vlekken omschreven en ‘vieze’ meubels hoeven ze niet. Tja, daar zit je dan met je grote meubel.

Twee keer per jaar haalt Omrin gratis het grof vuil op, maar beter is het om je oude spullen naar de kringloop te brengen. Voor een tweede leven. ‘Wat fijn dat je aan Estafette denkt voor het doneren van je herbruikbare spullen!’, lacht de website je toe. In Leeuwarden gaat het om de ‘flagshipstore’ van de Stichting Omrin Estafette, de ook wel als recycleboulevard omschreven superwinkel aan de Voltastraat op bedrijventerrein De Zwette. Je kunt zelf brengen, maar heb je geen auto of past je brede driezitsbank niet in je personenwagentje (ja, duh), dan komen ze met een vrachtwagen langs.

Bel liever niet op dagen met een slechte weersverwachting (windkracht zes, poe hee), want dan komen ze misschien niet, zo heb ik eerder ervaren. Maar ook als ze wel komen, kun je er niet zeker van zijn dat ze je omvangrijke meubel meenemen. Onze ruim tien jaar oude driezitter, bijna een vierzitter, was ons veel te groot geworden, wegens gezinsverdunning, vandaar. Prima stevig ding, geen designmerk, maar in goede staat. In een gespleten seconde zagen de Estafettemannen dat het niets voor de winkel was. ‘Vies’ was het gebruikte woord.

— ‘Heb je spullen over en zijn ze nog in goede staat? Niet weggooien!’, zegt de website van de recycleboulevard. ‘Doneer je spullen aan Estafette. Je geeft iets heel waardevols door want: je maakt er iemand anders blij mee, je geeft vrijwillige vakmensen materiaal om mee te werken, je verlaagt de CO2-uitstoot.’

Vies. Het woord echoot nog even na. Geen idee waar ze op doelden, de zon scheen vriendelijk haar strijklicht over de weliswaar gebruikte bank, maar vies was hij zeker niet. Er zaten wel wat rimpels in de bekleding, waardoor de schaduwen met wat kwade wil aangezien konden worden voor kleurafwijkingen. Misschien was dat het.

‘Ja, het is tegenwoordig een showroom en dan krijg je dat’, zei een van de mannen ter verklaring, ‘bel de Omrin maar.’ En weg waren ze al. ‘Bij Estafette zijn we heel blij met alle spullen die nog in goede staat verkeren’, staat op de website. Maar hoe strikt moet je die laatste opmerking interpreteren?

Nog vijf maanden te gaan tot de reguliere grofafval-haling. Afvalovenexploitant Omrin berichtte zakelijk per telefoon dat ze ons meubel best eerder wilden komen halen, maar dat kost je dan €62 per kubieke meter. Zou zo’n grote bank in één kuub passen, geen idee. Voor je het weet moet je €124 neertellen. Daar sta je dan met je correcte duurzaamheidsgevoelens.

De reviews op internet van bezoekers van de ‘flagshipstore’ laten er ondertussen geen misverstand over bestaan: heel grote winkel, zeker, maar niet meer echt een kringloop: veel te gestyled, dus absoluut geen plek meer om nog eens iets bijzonders te vinden, inderdaad een showroom. Te duur ook, veel te duur en bevolkt met nogal wat medewerkers die de klant soms openlijk wantrouwen.

Langzaam valt het kwartje. Onder het lekker in de tijdgeest liggende mom van recycling en duurzaamheid worden alleen de volkomen smetvrije spullen aangeboden voor niet zelden bijna-nieuwprijzen. Maar past deze kringloop dan nog de naam kringloop? ‘We accepteren alleen schone en vlekvrije herbruikbare spullen. Geen versleten, beschadigde of bevuilde spullen’, onderstreept Estafette nog eens streng op de website. Het oordeel is aan de ‘ervaren chauffeurs’. Maar ja, die weten natuurlijk dondersgoed wat de opdracht van de baas is: alleen meenemen wat kan doorgaan voor ‘bijna nieuw’.

Wat blijft er met die insteek nog over van het streven naar een zo hoog mogelijk percentage recycling en wat met de duurzaamheidsclaim? ‘Je hoeft geen superheld te zijn om de aarde te helpen’, ronkt de website met de lachende mensen. Maar waar moet dan een bijstandsmoeder of een student nog naartoe voor iets betaalbaars? Is de hedendaagse ‘recycleboulevard’ soms in de eerste plaats bedoeld voor de beter betaalde, hippe vintage-lovers?

Terug naar de driezitsbank met de ranke, metalen poten en gelamineerd houten leuningen. Die staat nog steeds in de gang in zijn niet geringe omvang. Dumpen staat me tegen, al krijg ik wel meer begrip voor degenen die het niet laten kunnen. Ondertussen gaat de gemeente miljoenen steken in de strijd tegen dumppraktijken. Omrin wijst met vriendelijke zakelijkheid (of zakelijke vriendelijkheid, daar wil ik af wezen) op een gratis aanhanger of bakfiets. Die kun je reserveren om je spullen naar de milieustraat te transporteren. Leuk in theorie hoor, maar niet voor een zestiger met een kleine auto zonder trekhaak. En zie je me al zitten op een bakfiets met daar weer op een toch best omvangrijke driezitsbank, waar wel zes studenten nog jarenlang stijlvol op hadden kunnen zitten zuipen. No way.

Dus dan maar het mes erin en de hele bank in onderdelen in vuilniszakken proppen. Elke twee weken wordt de grijze kliko geleegd. Na een maand of wat ben je zo eindelijk waar je wezen wilt. Voor gevulde containers betaal je tegenwoordig ook, want je moet (duurzaamheid!) zo min mogelijk afval produceren, maar wat kan je anders? Dus na een hele dag zagen, snijden, trekken, plukken, pulken en proppen met een slecht geweten, want het was echt nog een best mooie bank, zit de hele drommelse driezitter uiteindelijk in zeventien vuilniszakken. Het frame smijten we voorlopig in de tuin, dat mag Omrin over vijf maanden gratis ophalen.

De grootste schade aan de kwestie is wel dat ik door de nieuwste ervaringen niet langer gemotiveerd ben om nog veel aan recycling te gaan doen. Tussen droom en daad staat Estafette in de weg met al zijn praktische bezwaren.