We hebben begrip voor het overbelaste ziekenhuispersoneel. Maar waarom die anderen niet?

(tekst: Henk Nies is directeur Strategie en Ontwikkeling bij Vilans)

Bij het evalueren van de aanpak van de coronacrisis is het belangrijk dat er gekeken wordt naar de levens van mensen, in plaats van de ellenlange discussies over de coronawet, het aantal opnames op de IC en of het OMT wel breed genoeg is samengesteld. Een grote groep mensen wordt structureel niet gezien in de aanpak van de coronacrisis. Het debat gaat vooral over anonieme structuren en processen.

In het macrodebat hoorden we maar een paar mensen in deze pandemie: epidemiologen, intensivisten, ziekenhuisbestuurders, bestuurders uit de publieke gezondheid, een paar ministers en wat burgemeesters, vertegenwoordigers van horeca en onderwijs, virusontkenners en een heleboel journalisten.

De anderen waren passanten. In dat debat was er weinig oog voor het leven van mensen die maandenlang opgesloten hebben gezeten, kwetsbare mensen thuis en in instellingen, hun naasten, dak- en thuislozen, mensen met een migratieachtergrond of mensen in de gehandicaptenzorg of geestelijke gezondheidszorg.

Gebrek aan solidariteit

Ook de solidariteit voor mensen die hun vak niet hebben kunnen uitoefenen, failliet zijn gegaan, burn-outs hebben gekregen, bang zijn geweest, en als boa of politieagent bedreigd werden, was maar beperkt aanwezig. We hadden wel begrip voor het overbelaste ziekenhuispersoneel, dat een bonus verdient. Maar waarom die anderen niet?

Dat er zo weinig leiders in ons land, óók uit de ziekenhuizen, deze groepen gehoord hebben en met hen het gesprek zijn aangegaan, blijf ik een misser vinden. Hierdoorheen speelt de vraag: wat vinden we nu écht belangrijk, wat doet er toe in het leven van mensen? De Raad voor Volksgezondheid & Samenleving stelde al eens: ‘Gaan we voor overleven of samenleven?’.

Dat is de vraag die er in de dagelijkse praktijk het meest toe doet. Veel ouderen kozen bijvoorbeeld liever voor kwaliteit in hun laatste levensfase dan voor kost-wat-kost overleven. Aan hen werd alleen iets gevraagd wanneer het coronavirus dodelijk leek toe te slaan. Ook uit de coronacrisis valt te leren dat de menselijke maat voor moet gaan en dat onze bestuurscultuur beter moet. Mensen zien, horen, begrijpen en met hen bespreken wat er voor hen werkelijk toe doet is belangrijk.

foto: André Keikes