Mooi voornemen natuurlijk van de provinciale politieke partijen om werk van werken te maken. Het zal ongetwijfeld een paar fraaie volzinnen in een akkoord opleveren. Vervolgens gaan dan ambtenaren beleid formuleren ook al zijn ze daar helemaal niet goed in. Laten we eens kijken naar wat initiatieven die met subsidiegeld van overheidswege zijn ontplooid. Ooit kende Stenden Hogeschool een kenniscentrum Sociale Innovatie, NHL Hogeschool de Internet Academie, het gebied Leeuwarden-Harlingen een projectbureau Westergozone en Leeuwarden het Cartesius Instituut. Deze niet-uitputtende opsomming heeft gemeen dat er veel subsidiegeld is verstookt en dat het niets heeft opgeleverd.
De financiering van het op duurzaamheid gerichte Cartesius Instituut was gebaseerd op de aanname dat bedrijven zouden willen investeren in innovaties. Iedereen die bekend is met het bedrijfslven weet dat meer bedrijven niet dan wel een visie op de toekomst en een strategie hebben. Bij de meeste bedrijven regeert de waan van de dag, geld reserveren voor product- en procesinnovatie is doorgaans niet aan de orde. Verkeerde aanname van de beleidsmakers, exit Cartesius Instituut. In regionaal verband ging economisch speerpunt sensortechnologie onderuit, ook al zo’n bedenksel van bestuurders en beleidsmakers. Onder leiding van de Noordelijke ontwikkelingsmaatschappij (NOM) hergroeperen veelal dezelfde bedrijven zich onder de paraplu van High Tech Systems & Materials (HTSM) om maar voor subsidie in aanmerking te komen. U begrijpt, HTSM is een initiatief van overheidswege. In de optiek van de NOM en de provincie Friesland is het innovatiecluster in Drachten, jawel, een speerpunt. Geen idee waarom overigens. Een van de bedrijven in dat cluster is een bekende fabrikant van ondermeer scheerapparaten. Een paar geleden werd de productie van goedkopere modellen vanuit China teruggehaald naar Drachten, wat reshoring wordt genoemd. Dit kon door de inzet van assemblagerobots en het toepassen van lean manufacturing, ook wel het Toyota Productie Systeem genoemd.
Als alle bedrijven in Friesland slank en slim produceren zouden toepassen dat vliegt de werkgelegenheid uit de grond. Toch doen ze dat niet. Onderzoek uitgevoerd door de Rijksuniversiteit Groningen heeft uitgewezen dat bedrijven die tegen wereldmarktprijzen moeten produceren het Toyota Productie Systeem toepassen en dat de vele familiebedrijven in Noord-Nederland dat niet doen. Niet verrassend telt het innovatiecluster in Drachten tenminste twee bedrijven die lean manufacturing toepassen, het zjn onderdelen van multinationals en moeten derhalve wel. Er zijn vele boeken geschreven over slank en slim produceren omdat je het letterlijk uit een boekje kunt leren. Helaas kun je niet een beetje lean doen, het is voor altijd alles of niets en dat weerhoudt veel bedrijven om het toe te passen. Overigens was de NOM ooit participant in een netwerk ter promotie van lean manufacturing, nooit meer iets van vernomen. Beetje raar in relatie tot het ophemelen van dat reshoring.
Voor bedrijven voor wie het Toyota Productie Systeem een brug te ver is is er sinds een tijdje een alternatief. Elke organisatie, ook al zijn ze geen bedrijf, heeft bedrijfsprocessen. Sinds een paar jaar is er een industriestandaard genaam BPMNv2 (Business Process Model and Notation version 2) voor het in kaart brengen van bedrijfsprocessen. De NHL Hogeschool heeft een kenniscentrum procesoptimalisatie van bedrijfsprocessen, je zou verwachten dat die deze standaard propageren. Vergeet het maar, ze hebben geen interesse. De industrie ontwikkelt standaarden zodat mensen geschoold kunnen worden in het toepassen van zo’n standaard, bij de NHL Hogeschool vertikken ze het gewoon.
In goede en slechte tijden blijft de groei van de welvaart en werkgelegenheid in Friesland achter bij die van de rest van het land en dat verbaast mij in het geheel niet. Er kan van alles maar er gebeurt niets. (Semi-)overheden zijn niet goed in het ontplooien van initiatieven ter bevordering van de werkgelegenheid. Mooi voornemen van de partijen die een College van Gedeputeerde Saten van Friesland willen vormen maar kijk eerst even wat werkt.
