Rijkdom It Fryske Boerehiem
Cover It Fryske boerehiem
RIJKDOM ‘IT FRYSKE BOEREHIEM’ IN BOEKVORM
De auteurs Rudolf Jan Wielinga en Wiebe Hoekstra schetsen de opkomst, bloei en achteruitgang van en in ‘It Fryske boerehiem’. Deze uitgave brengt de rijkdom van het erf met opstallen, gebouwen en beplanting, inhoudelijk en fotografisch prachtig in beeld.
De inleiding vormt de cultuurhistorische introductie. Eeuwenlang functioneerden boerenbedrijf en ‘boerehiem’ als eenheid. Wielinga en Hoekstra schrijven: ‘Het was oorspronkelijk een zelfvoorzienend systeem, waarbij de functies op het erf verband houden met het boerenbedrijf en met de basisbehoeften van de bewoners.’ In de tweede helft van de negentiende eeuw maakten oudere boerderijen plaats voor moderne boerderijen. Het geld daarvoor was verdiend aan de boterhandel, die tussen 1860 en 1878 zeer lucratief was. Er ontstonden fraaie koetshuizen, tuinhuizen en tuinen.
Een opvallende plek nam de zogeheten stookhut in op ’it boerehiem’. De grootte van een stookhut, ofwel stookhok, vuurhok varieerde. Iedere stookhut was voorzien van een zadeldak en vanwege brandrisico van dakpannen. De boerin deed op iedere maandag de was in de stookhut, waar een grote pot of teil op het vuur stond. Interessant zijn de zogeheten ‘hynstewâden’ of paardenwedden, een min of meer ‘flauwe helling vanaf de oever naar het water en was meestal bestraat.’ Vanaf de late middeleeuwen werden er ‘hynstewâden’ aangelegd om de paarden te laten drinken en te wassen. Er zijn nog twee in goede staat verkerende ‘hynstewâden’ op boerenerven in Sint Annaparochie en Menaldum.
Melken op een boerderij bij Weidum. © Tresoar
Het klassieke ‘boerehiem’ na 1850 wordt in hoofdstuk 6 beschreven. Voor de boerin was een belangrijke taak weggelegd in de zuivelbereiding, moestuin, bleek en boomgaard. De boer was verantwoordelijk voor het vee, gereedschap, toezicht op eventueel personeel en onderhoud van gereedschap en gebouwen. Het boek, dat vijftien hoofdstukken telt, kenmerkt zich door een sterke verscheidenheid. De rol, betekenis en huidige toestand van hooibergen, koetshuizen, theekoepels, varkenshokken en andere cultuurhistorische elementen doen daar recht aan. ‘It Fryske boerehiem’ is vooral een boek om herhaaldelijk te lezen. Ieder hoofdstuk wordt ingeleid met een of meerdere hoofdlijnen, waarna per onderdeel veel culturele en ook praktische details worden toegevoegd.
Wiebe Dooper
‘It Fryske Boerehiem’, 189 pagina’s. Uitgeverij Louise en Boerderijenstichting Fryslân. Eerste druk september 2020 en tweede druk december 2020, Grou. Prijs € 22,50. Verkrijgbaar in de Friese boekhandel en via sites van de Afûk, het Fries Landbouwmuseum en Boerderijenstichting Fryslân.
Meer berichten
- Cultuurfonds geeft 123.500 euro aan 16 betekenisvolle projecten in Friesland
- Werkgevers zien duidelijke voordelen in doorwerken na AOW-leeftijd
- Meeste jarigen op 30 september
- Juli is de drukste maand voor fietsdiefstallen – Sterke stijging fietsendiefstal in studentensteden
- Voorbij de ironie: op zoek naar oprechtheid in Eindeloos vertier (De Balie)
- Leeuwarden zoekt een Fietsburgemeester
- Komende jaarwisseling geen ontheffing voor georganiseerd afsteken vuurwerk
- Ook persoonlijke lening wordt duurder
- Forse prijsverschillen tussen Friese tankstations: tot 43 cent per liter
- Waarom meer overleg leidt tot minder besluitvaardigheid
- Klein coronanieuws en andere zaken – Willem Beintema daagt LC voor de rechter – Olievrouw gemeente Martine Wierdsma met pensioen – Peter Kooistra (De Lorentz) ontvangt aow – Reddingspoging Wilhelminaboom – IJzerhandel Postma sluit 31 oktober
- Een graf verlengen in Friesland? Dit kost ruim € 1.000 voor tien jaar
- 50.993 handtekeningen voor de Wadden aangeboden in Leeuwarden en Den Haag
- Ruim 850 duizend woningen verduurzaamd in vijf jaar
- 45 woningen die geen woning meer mogen heten
- Hoe gaat het met de regionale pers? Is er nog ruimte voor verdiepende kritiek?
- Europese hitte kost €113 miljard, Nederland in top 5 en verliest €9,2 miljard
- Amsterdam populairste bestemming jongeren die uit huis gaan
- 225.000 huishoudens krijgen brief dat ze mogelijk nog recht hebben op zorgtoeslag uit 2025
- Drie Friese mbo-talenten winnen Medal for Excellence op WK beroepen in Shanghai
- We wensen oud-GroenLinks-leden veel succes met flyeren voor Mariëtte Hamer
- Eline de Koning nieuwe voorzitter stichting Urgente Noden Friesland
- 6 beleggingspanden aangekocht – Rend denkt graag mee over de mogelijkheden
- Niet Poetin, niet Trump: Den Haag maakt energie onbetaalbaar
- Babyboomers hebben te lang aan de knoppen gezeten en het is een puinhoop geworden
- Toeristische bestedingen met ongeveer 3 procent gestegen in 2025
- Bijna helft mensen ervaart sociale overlast in buurt, vooral van hangjeugd
- Steen des aanstoots: Hoe we het historische gezicht van de Voorstreek, het pand van Slauerhoff, eigenhandig verknalden
- Zoveel stijgen verkeersboetes in 2027 – Hoogste boete blijft het vasthouden van een telefoon achter het stuur
- Voorheen banketbakker Tonny van de Oostersingel zoekt met zijn vriend een woning in Spanje
- Brekelmans (VVD) stevig aangepakt na lastenverzwaring werkenden
- Horeca-expert over NVWA-sluitingen: Schoonmaken wordt te makkelijk uitgesteld tot morgen
- Vaker ontslag om bedrijfseconomische redenen, minder vaak vanwege nieuwe baan
- NVM: Voor het eerst meer dan 100.000 euro per hectare landbouwgrond
- Nationaal Ouderenfonds en Pathé slaan handen ineen tegen eenzaamheid
- Vier avonden klassieke muziek met Rudolf Nammensma
- Bernard M. Maarsingh: We schrijven in de ggz sneller een slaapmiddel voor dan een ochtendwandeling, want een wandeling (liefst in de natuur) valt slecht te declareren
- Is het gezeur over de fietshelm nu klaar? Pak de auto aan in plaats van de fiets. Hier de cijfers
- Tuinen 14 (Coco Nuts) is open for business!
- Hoe beoordeelt het college de situatie van de 172 kinderen die verblijven in de noodopvang aan de Heliconweg?
