Rijkdom It Fryske Boerehiem
Cover It Fryske boerehiem
RIJKDOM ‘IT FRYSKE BOEREHIEM’ IN BOEKVORM
De auteurs Rudolf Jan Wielinga en Wiebe Hoekstra schetsen de opkomst, bloei en achteruitgang van en in ‘It Fryske boerehiem’. Deze uitgave brengt de rijkdom van het erf met opstallen, gebouwen en beplanting, inhoudelijk en fotografisch prachtig in beeld.
De inleiding vormt de cultuurhistorische introductie. Eeuwenlang functioneerden boerenbedrijf en ‘boerehiem’ als eenheid. Wielinga en Hoekstra schrijven: ‘Het was oorspronkelijk een zelfvoorzienend systeem, waarbij de functies op het erf verband houden met het boerenbedrijf en met de basisbehoeften van de bewoners.’ In de tweede helft van de negentiende eeuw maakten oudere boerderijen plaats voor moderne boerderijen. Het geld daarvoor was verdiend aan de boterhandel, die tussen 1860 en 1878 zeer lucratief was. Er ontstonden fraaie koetshuizen, tuinhuizen en tuinen.
Een opvallende plek nam de zogeheten stookhut in op ’it boerehiem’. De grootte van een stookhut, ofwel stookhok, vuurhok varieerde. Iedere stookhut was voorzien van een zadeldak en vanwege brandrisico van dakpannen. De boerin deed op iedere maandag de was in de stookhut, waar een grote pot of teil op het vuur stond. Interessant zijn de zogeheten ‘hynstewâden’ of paardenwedden, een min of meer ‘flauwe helling vanaf de oever naar het water en was meestal bestraat.’ Vanaf de late middeleeuwen werden er ‘hynstewâden’ aangelegd om de paarden te laten drinken en te wassen. Er zijn nog twee in goede staat verkerende ‘hynstewâden’ op boerenerven in Sint Annaparochie en Menaldum.
Melken op een boerderij bij Weidum. © Tresoar
Het klassieke ‘boerehiem’ na 1850 wordt in hoofdstuk 6 beschreven. Voor de boerin was een belangrijke taak weggelegd in de zuivelbereiding, moestuin, bleek en boomgaard. De boer was verantwoordelijk voor het vee, gereedschap, toezicht op eventueel personeel en onderhoud van gereedschap en gebouwen. Het boek, dat vijftien hoofdstukken telt, kenmerkt zich door een sterke verscheidenheid. De rol, betekenis en huidige toestand van hooibergen, koetshuizen, theekoepels, varkenshokken en andere cultuurhistorische elementen doen daar recht aan. ‘It Fryske boerehiem’ is vooral een boek om herhaaldelijk te lezen. Ieder hoofdstuk wordt ingeleid met een of meerdere hoofdlijnen, waarna per onderdeel veel culturele en ook praktische details worden toegevoegd.
Wiebe Dooper
‘It Fryske Boerehiem’, 189 pagina’s. Uitgeverij Louise en Boerderijenstichting Fryslân. Eerste druk september 2020 en tweede druk december 2020, Grou. Prijs € 22,50. Verkrijgbaar in de Friese boekhandel en via sites van de Afûk, het Fries Landbouwmuseum en Boerderijenstichting Fryslân.
Meer berichten
- Bijna honderd aanmeldingen voor verzorgde vakantie Kleine Wielen
- Zelf heb ik lang niet een hotel in gedurfd nadat ik het boek The Shining had gelezen
- Van Drie Zwaantjes naar een stervende zwaan – Je verstrekt geen vergunning voor appartementen boven een levend dorpscafé
- Online 7,5 procent meer omgezet
- Zondagnacht gingen we na het werk naar Parijs om verse kruiden en groenten te kopen voor ons restaurant Agadir
- ‘De bus, de man aan de knoppen en een zangeres zijn de drie grootste plagen waar bandjes onder te lijden hebben’
- Bij wie kun je nog terecht als je in conflict komt met de overheid?
- Ik zie hoe boos u bent en vind het knap dat u zich zo heeft weten te beheersen
- Jos gaat los – Je herkent de signatuur van een krant misschien nog wel beter aan wat er niét in staat
- Stichting Martenastate bestaat dit jaar 60 jaar – Podwalk: een tijdreis door Martenastate
- ‘Lokale financiering is de sterkste vorm van onafhankelijkheid’
- Politieke onrust kost Europa miljarden. Nederland uitzondering
- De onfeilbare mens van de linkse systeemkerk
- Vakantiepark De Kleine Wielen schenkt drie gezinnen een volledig verzorgde vakantieweek
- 50 jaar correspondent in Brussel: Wat ik van Europa opstak
- Even overweeg ik te zeggen dat het niet te koop is omdat ik het eerst zelf wil lezen. Maar ik begin als beginnend boekverkoper al een beetje aan beroepsdeformatie te lijden en verzin een prijs zodat de man het kan kopen.
- 1 op de 8 woningen opnieuw te koop tegen lagere vraagprijs
- Economische zelfmoord door energietransitie?
- Liefhebbers Italië past vakantie aan door sterk stijgende prijzen
- Cultuurexplosie ART Leeuwarden 22 augustus
- Het afgelopen kwartaal kwamen er in het openbaar bestuur 6 duizend banen bij, in de cultuur, recreatie en overige diensten 4 duizend
- Is het gezeur over de fietshelm nu klaar? Pak de auto aan in plaats van de fiets. Hier de cijfers
- Eatcorner Potmarge: Ja, je mutte wat met de tyd met
- Watertekort? Zorgvuldigheid wordt een alibi om niet te hoeven kiezen
- Max van der Velde: Leeuwarden heeft de boot gemist
- Tienduizenden vierkante meters vergeten stadsruimte bieden kansen voor vergroening
- We drinken minder bier – Brouwers klagen
- Vakkenvuller, horeca- en verkoopmedewerker ook in zomer meest voorkomende jongerenberoepen
- 9 op de 10 volwassenen vinden het leven de moeite waard
- De burgemeester van Leeuwarden heeft een verstandige vrouw
- Anke van den Hurk nieuwe eigenaar The Friezinn in Westhoek
- Speciaalbierkafee It Wapen fan Fryslân Oentsjerk: Als de meute naar rechts gaat, dan gaan wij naar links
- De val van minister Dennis Wiersma: was dit een incidenteel conflict of een structurele sabotage vanuit de ambtenarij?
- Jelle en Tineke Pietersma van snackbar De Centrale: Als iets goed is dan hou ik dat vast
- Gratis street art speurtocht
- GroenLinks/PvdA Leeuwarden wil geen vervuilende reclame zoals gokken, vliegen en fossiele industrieën
- Potmargegebied onder druk – Piet Berndes: ‘Als je dat doet, komt er opstand’
- Wat gebeurde er precies op zaterdagavond 28 januari, de avond die zo feestelijk had moeten verlopen?
- Sociale veiligheid op werkvloer: cursusje is niet genoeg
- Jan de Boer: een vreemde eend aan het Vliet – voedselbank is schandalig
