Rijkdom It Fryske Boerehiem
Cover It Fryske boerehiem
RIJKDOM ‘IT FRYSKE BOEREHIEM’ IN BOEKVORM
De auteurs Rudolf Jan Wielinga en Wiebe Hoekstra schetsen de opkomst, bloei en achteruitgang van en in ‘It Fryske boerehiem’. Deze uitgave brengt de rijkdom van het erf met opstallen, gebouwen en beplanting, inhoudelijk en fotografisch prachtig in beeld.
De inleiding vormt de cultuurhistorische introductie. Eeuwenlang functioneerden boerenbedrijf en ‘boerehiem’ als eenheid. Wielinga en Hoekstra schrijven: ‘Het was oorspronkelijk een zelfvoorzienend systeem, waarbij de functies op het erf verband houden met het boerenbedrijf en met de basisbehoeften van de bewoners.’ In de tweede helft van de negentiende eeuw maakten oudere boerderijen plaats voor moderne boerderijen. Het geld daarvoor was verdiend aan de boterhandel, die tussen 1860 en 1878 zeer lucratief was. Er ontstonden fraaie koetshuizen, tuinhuizen en tuinen.
Een opvallende plek nam de zogeheten stookhut in op ’it boerehiem’. De grootte van een stookhut, ofwel stookhok, vuurhok varieerde. Iedere stookhut was voorzien van een zadeldak en vanwege brandrisico van dakpannen. De boerin deed op iedere maandag de was in de stookhut, waar een grote pot of teil op het vuur stond. Interessant zijn de zogeheten ‘hynstewâden’ of paardenwedden, een min of meer ‘flauwe helling vanaf de oever naar het water en was meestal bestraat.’ Vanaf de late middeleeuwen werden er ‘hynstewâden’ aangelegd om de paarden te laten drinken en te wassen. Er zijn nog twee in goede staat verkerende ‘hynstewâden’ op boerenerven in Sint Annaparochie en Menaldum.
Melken op een boerderij bij Weidum. © Tresoar
Het klassieke ‘boerehiem’ na 1850 wordt in hoofdstuk 6 beschreven. Voor de boerin was een belangrijke taak weggelegd in de zuivelbereiding, moestuin, bleek en boomgaard. De boer was verantwoordelijk voor het vee, gereedschap, toezicht op eventueel personeel en onderhoud van gereedschap en gebouwen. Het boek, dat vijftien hoofdstukken telt, kenmerkt zich door een sterke verscheidenheid. De rol, betekenis en huidige toestand van hooibergen, koetshuizen, theekoepels, varkenshokken en andere cultuurhistorische elementen doen daar recht aan. ‘It Fryske boerehiem’ is vooral een boek om herhaaldelijk te lezen. Ieder hoofdstuk wordt ingeleid met een of meerdere hoofdlijnen, waarna per onderdeel veel culturele en ook praktische details worden toegevoegd.
Wiebe Dooper
‘It Fryske Boerehiem’, 189 pagina’s. Uitgeverij Louise en Boerderijenstichting Fryslân. Eerste druk september 2020 en tweede druk december 2020, Grou. Prijs € 22,50. Verkrijgbaar in de Friese boekhandel en via sites van de Afûk, het Fries Landbouwmuseum en Boerderijenstichting Fryslân.
Meer berichten
- Ondernemers delen groot leeg winkelpand om huur betaalbaar te houden
- ‘Banken moeten medewerkers beter wapenen tegen phishingaanvallen’
- Prognose levensverwachting 65-jarigen: nog 21 jaar in 2032
- De laatste keer dat ik aan geschoren vrouwenbenen heb gedacht is al weer even geleden
- Wanneer PRO, als provinciale partij, geen probleem heeft met woningbouw in De Hem laten ze zich hierover dan ook duidelijk uitspreken
- Leeuwarden eindelijk volwassen dankzij migranten – Sneu, geen bloemen voor de nieuwkomer uit Afghanistan of Syrië
- Sybz en De Walrus serveren de komende jaren lunches en maaltijden voor het Leeuwarder college
- Waarom de elfjarige Ricardo anderhalf uur lang in de kou naar huis moest lopen
- Annemarie Lindeboom: Wat zijn de cijfers hiervan? Waarom zie ik dit nergens? Want dat kan echt aantonen dat het oneerlijk is, toch?
- Het is waar. Komend voorjaar stop ik als advocaat
- Nederland hoort bij klimaatkoplopers, maar verliest terrein
- In oktober 27 procent meer faillissementen dan een jaar eerder
- Sinterklaas brengt Nederland samen: minder scrollen, meer spelletjes
- Caparis in problemen – Raadsleden die de bijeenkomst bezoeken krijgen, naar we aannemen, zwijgplicht opgelegd
- Kinderen hebben vaker een kansrijke start
- Leeuwarden wil één plek voor vragen over zorg, geld, werk en jeugdhulp
- Gemeente Leeuwarden geeft startsein voor aanleg aquathermienet in Baard
- Meer dan 1000 jongeren ontdekken kunst en cultuur tijdens ArtTrip
- Inboedel van mediaman Frank Botman online geveild bij Auctivo
- Op tournee met de FNP in De Treemter – In Grou trekken bepaalde families aan de touwtjes
- Lisa Spooren beheerder van 35.000 kunst- en cultuurhistorische objecten Ottema Kingmastichting
- Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden maakt van Kneppelfreed een vrolijk evenement
- Helft van de gezinnen met pubers discussieert over de thermostaat
- Vorstseizoen in Nederland in ruim een eeuw vijf weken korter geworden
- Ufo’s van Gorredijk nu in bioscopen Pathé
- Ik ben Henk Tanahatoe en al 36 jaar woonachtig in de directe omgeving van de vliegbasis
- Werkzaamheden Hermesbrug starten in februari 2027
- Leeuwarden komt er niet uit met de PFAS en zoekt hulp
- Zuchtend leg ik de telefoon weg. Vanochtend ben ik al drie keer gebeld door verschillende mensen, die op straat staan, geen thuis meer hebben
- Sijbe Knol tegen Femke Halsema: prima om trots te zijn op cultuur in Amsterdam, maar er gebeurt ook nog wat buiten de hoofdstad
- Afvoerputje Waddenzee: hoe zorgen we beter voor ons grootste werelderfgoed?
- Muziekdocenten: muziekles te vaak afhankelijk van inkomen en woonplaats
- ‘Adverteerders financieren het verdienmodel achter verslavend telefoongebruik’
- Urk hoogste percentage jongeren, Schiermonnikoog laagste
- 1 op 5 werknemers psychisch vermoeid door werk, meer dan tien jaar geleden
- Big Band Friesland brengt spetterende livemuziek naar Fire Café Leeuwarden
- FNP Ljouwert tegen belastingverhogingen: geen verhoging van de OZB
- Zonet had ik ook al een moeder die een boek voor haar dochter kocht. Lezen moeders zelf niet meer?
- Mooie woorden Jelmer, maar goed bestuur begint bij een volle maag voor ieder kind en een veilige straat voor iedereen
- Bijna kwart bedrijven heeft investeringen uitgesteld of geschrapt – Tekort aan arbeidskrachten blijft belangrijkste belemmering
