Rare lui, die schakers, zeg ik. Een heel boek over een partijtje schaak schrijven

BOEKENPASSAGE DE RODE LOPER 15 januari

Ik huppel nog net niet als ik een half uur te vroeg naar de Rode Loper loop. Na weken mag ik weer legaal een dag tussen de boeken zitten, koffie drinken en ouwehoeren met mensen die van boeken houden. Pontificaal zit ik een kwartier later achter de tafel, pinapparaat aan de stroom, suiker en melk op tafel voor de bezoekers en kranten onder handbereik. Deze jongen gaat vandaag een fiks aantal Leeuwarders met goede literatuur laten kennismaken.

Helemaal tevreden, vooral met mezelf, zit ik achter een kopje dampende espresso als ik een vrouwenstem hoor zeggen, wat kost dit boek, Bartje zoekt het geluk? Meteen donder ik uit mijn zelfbedachte literaire hemel naar beneden. Begint het hiermee?, op de eerste dag na weken gesloten zijn geweest? Is het eerste boek dat ik dit jaar verkoop Bartje zoekt het geluk uit de 1 euro doos? Als ik de euro heb afgerekend en de mevrouw blij de Rode Loper uitloopt denk ik wrokkig: ik hoop dat die klote Bartje zijn geluk nooit zal vinden.

Omdat er voorlopig verder niemand komt en ik nog even verder wil zwelgen in mijn teleurstelling van de eerste verkoop van het jaar, blader ik door de bijlage van de Leeuwarder Courant. Die zorgt er prima voor om mijn pesthumeur vast te houden.

In de weken dat de Rode Loper gesloten is geweest, zijn er wel veel nieuwe boeken bijgekomen. Ik pluk het boek Bouwen aan Leeuwarden van Henk Oly van een stapel. Veel tijd heb ik niet om het door te bladeren want iemand wil het Verzamelde Werk van Willem Elschot kopen. Meteen schiet het gedicht over het huwelijk van Elsschot me door het hoofd. Dat had ik jarenlang op de deur van de wc hangen, zodat ik het op een gegeven moment uit mijn hoofd kende.

Maar doodslaan deed hij niet, want tussen droom en daad

Staan wetten in de weg en praktische bezwaren

En ook weemoedigheid, die niemand kan verklaren

En die des avonds komt, wanneer men slapen gaat.

De afgelopen maanden moet ik regelmatig aan deze regels denken.

Op het grote tv scherm heeft iemand het live verslag van het Tata Steel schaaktoernooi aangezet. De Rode Loper is immers ook een schaakcafé. Ik zie een man achter een bord zitten gapen, terwijl aan de onderkant van het scherm twee schaakanalisten het druk hebben met het verzinnen welke zet de gapende speler zou kunnen doen. Onderwijl verkoop ik wel twee schaakboeken eentje over het kampioenstoernooi uit 1935 tussen de Nederlandse uitdager Max Euwe en de Rus Aleksandr Aljechin. Het andere is van Hans Bouwmeester, Het Schaak der Wrake over een partij tussen Kasparov en Kortsjnoi. Rare lui, die schakers, zeg ik. Een heel boek over een partijtje schaak schrijven. Niet begrijpend kijkt de koper me aan. Een grapje, zeg ik. De man trekt even zijn mondhoeken omhoog. Uit beleefdheid denk ik.

Een jong meisje wil het boek How a Woman Loves to be Loved van de Engelse schrijfster Angel Smith afrekenen. Is het cadeautje voor je vriend?, vraag ik. Maar ze spreekt alleen Engels, zegt ze en nee, ze heeft geen boyfriend, als ik mijn vraag in het Engels herhaal.

Eindelijk, denk ik als een mevrouw aankomt zetten met Dode Zielen van de Russische schrijver Nikolaj Gogol. Ik heb het thuis ook in de kast staan, zeg ik tegen de mevrouw, maar ben maar tot de helft gekomen. Als ik later even tijd heb zie ik op Wikipedia dat dit boek het eerste is van wat een trilogie had moeten worden. Maar het tweede deel heeft Gogol verbrand en het derde nooit geschreven. Dan is het ook niet erg dat ik maar tot de helft gekomen ben, denk ik.

Zelf begin ik in een boek van Hugo Brandt Corstius te lezen: Het beste van Hugo Brandt Corstius volgens Hugo Brandt Corstius. Als ik het verhaal zit te lezen over Leo van Kots die een oud vrouwtje de schedel inslaat met een baksteen en dan volhoudt dat het vrouwtje alleen maar dood is omdat ze een te zwakke schedel had, wil er nog iemand een boekje over paddenstoelen afrekenen. Daarna kan ik de Rode Loper voor de eerste keer dit jaar afsluiten. Hoeveel boeken over paddenstoelen hebben we eigenlijk wel niet, vraag ik me af als ik naar huis loop.

Klaas Kasma, kok en boekverkoper in de boekenpassage De Rode Loper in de Sint Jacobsstraat