PEL: brandweervoorschriften appartementen moet terug

(tekst: brief PEL aan gemeenteraad)

Onderwerp:

– Brandveiligheid

Kamers en “appartementen”

Leeuwarden, 9/12/2013

Geachte Raadsleden,

Naar aanleiding van de grote brand in een aantal panden op de Kelders waarbij een huurder tragisch om het leven kwam, zijn we opnieuw gaan kijken naar de regels die gelden op het gebied van de brandveiligheid.

Wie een pand wil verbouwen tot een kamerpand heeft een zgn. Omzettingsvergunning nodig. De zgn. kamervergunning kende tot voor een aantal jaren terug ook een aantal extra brandveiligheidseisen: per slot ging het niet om 1 huishouden in 1 pand, maar om meerdere meestal eenpersoonshuishoudens in 1 pand. (kamerverhuur)

Door andere regelgeving vanuit het Rijk verdwenen deze extra brandveiligheidseisen; alleen de Omzettingsvergunning bleef.

Wat ook bleef waren de wat hogere eisen die werden en worden gesteld op het gebied van de brandveiligheid van kamers indien een pand meer dan vier kamers telt voor kamerverhuur.

Om diverse redenen begon op een gegeven moment de trend opgeld te doen dat een pand niet meer werd verbouwd tot kamerpand maar tot een pand met diverse “appartementen”. Enerzijds hoefde de eigenaar zo niet meer te voldoen aan de hogere brandveiligheidseisen bij kamerpanden, mits hij maximaal 4 kamers per pand realiseerde en hij had ook geen Omzettingsvergunning nodig (alleen een Bouwvergunning), anderzijds: de studenten die een dergelijk (mini) appartement huurden hadden in principe recht op huurtoeslag: per slot ging het om zelfstandige woonruimte.

In de praktijk zag zo’n appartement, studio zo men wil, er ongeveer als volgt uit: qua oppervlak nauwelijks groter dan een kamer, keukenblokje in de hoek en een extra ruimte met daarin douche, toilet en wasmachine-aansluiting. In feite niet te vergelijken met “echte” appartementen, maar meer een soort opgetuigde vorm van kamerverhuur.

Om dit soort “appartementen” boven winkels, ging het ook bij de brand op de Kelders.

De Leeuwarder Courant van dinsdag 22 oktober 2013 meldde: “Vergunningen uitgebrande panden lijken in orde” Dat was althans volgens de burgemeester de voorlopige indruk, maar stelde ook dat het onderzoek in de gemeentelijke administratie nog niet was afgerond.

Het zou best kunnen dat op papier de vergunningen in orde waren. Immers: indien het gaat om “appartementen” dan gaat het om zelfstandige woonruimte, niet om kamers.

Voor zover wij kunnen nagaan is de huidige situatie formeel als volgt:

Kamerpand met maximaal 4 kamers: geen extra brandveiligheidsvoorschriften meer i.t.t. tot aantal jaren terug. Oorzaak: “soepeler” rijksregelgeving.

Kamerpanden met 5 kamers of meer: nog wel extra brandveiligheidsvoorschriften.

Pand verbouwd tot “appartementen” ongeacht aantal appartementen: geen extra brandveiligheidsvoorschriften.

Waarmee deze appartementen qua voorschriften in feite gelijk staan aan “echte” appartementen ofwel huur- en koopflats.

Wat feitelijk niet zo is: zo was in de Leeuwarder Courant van maandag 21 oktober 2013 o.a. te lezen dat bewoners in de Poststraat (Poststraat 43 wordt genoemd) slechts via de dakgoot als enige uitweg aan de brand konden ontkomen. Ook op Omrop Fryslan hebben huurders van enige studentenpanden even verderop laten zien wat hun enige vluchtweg bij brand zou zijn: de dakgoot. Wij vinden dit niet normaal.

Wij vinden dat er wel wat verbeterd kan worden qua brandveiligheidsvoorschriften voor:

a. kamerpanden tot maximaal 4 kamers per pand.

b. panden waarin “appartementen” zijn gebouwd.

Wij denken aan een Verordening op het gebied van brandvoorschriften waarbij het criterium niet is: gaat het om zelfstandige (appartementen) woonruimte of om onzelfstandige woonruimte (kamers) maar waarbij gekeken wordt naar: wat zijn de meest voorkomende bouwmaterialen gebruikt bij een pand voor het casco en voor het inbouwpakket?

Want het maakt o.i. nogal verschil of een appartement vooral bestaat uit baksteen en beton of vooral bestaat uit hout als bouwmateriaal. Zoals m.n. veel oude panden in de binnenstad.

Wij denken dan met name aan: uit welk materiaal bestaan vloeren, wanden, plafonds, trappen en trappenhuizen, de dakconstructie enz. Vooral bij panden met veel hout heeft men bij de brand op de Kelders kunnen zien met wat voor enorme snelheid een beginnende brand zich uitbreidt, wat de brandweer ook doet. (Bij harde wind, laat staan storm, die avond en nacht had het nog erger kunnen zijn.)

Het is dus niet onze bedoeling dat ook de “gewone” appartementen die vooral bestaan uit steen en beton, onder deze Verordening komen te vallen.

Onze vraag aan de Raad is of u er voor voelt opdracht te geven tot het doen van onderzoek wat de juridische mogelijkheden zijn dergelijke Verordening op te stellen.

Wat zou daar qua extra brandveiligheidseisen in moeten staan? Wij kunnen uiteraard zelf van alles bedenken zoals rookmelders, brandblussers (voor beginnende brand), goede vluchtwegen, hogere brandwerendheid trappenhuizen, noodverlichting (bewegwijzering nooduitgangen) zelfsluitende brandwerende deuren enz. enz. maar het lijkt ons een beter idee dat de brandweer wordt gevraagd om op dit punt ter zake kundig advies uit te brengen over de inhoud van dergelijke Verordening.

Wij weten dat geen enkele Verordening, hoe streng de voorschriften (en de controle daarop!) ook zijn, voor 100% brand kan voorkomen, maar als we het risico hierop in de oude panden m.n. in de binnenstad kunnen verminderen, moeten we dat o.i. gewoon doen.

Tenslotte een enigszins hiervan los staand punt: de herbouw van een pand wat door brand verloren is gegaan. Onze suggestie is dan altijd een smalle “brandgang” aan te houden tot de belendende percelen. Dit idee is gebaseerd op ervaringen bij de “Wibra-brand” op de Nieuwestad. Deze brand sloeg toen over naar de Bentex. Aan de achterzijde van de Bentex stond het Haniagebouw. Tussen de achtermuur van de Bentex en een zijmuur van het Haniagebouw bevond zich een smalle brandgang.

Op een gegeven moment werd de achtermuur van de Bentex kokend heet (vanaf het dak van het Haniagebouw kon men hier bij komen) en leek op doorbreken te staan. Was dat gebeurd, dan was waarschijnlijk die zaterdagmiddag het Haniagebouw (ook een oud pand met veel hout) ook afgebrand. Bewoners van het Haniagebouw hebben toen met veel water de achtermuur van de Bentex continu nat gehouden, zodat deze muur niet doorbrak. Was er geen brandgang geweest, dan had men dit niet kunnen doen.

Samenvatting van deze brief: we verzoeken de juridische mogelijkheden na te gaan om ongeacht of het om kamers gaat of om appartementen, een nieuwe Verordening te maken waarin zwaardere brandveiligheidseisen gesteld worden op basis van het criterium “overwegend gebruikte bouwmaterialen”. Qua invulling stellen wij voor hierover de brandweer advies te laten uitbrengen.

Het gaat dan om panden die worden bewoond waarin hoofdzakelijk hout als bouwmateriaal is gebruikt voor vloeren, wanden, plafonds, trappenhuizen en dakconstructie.

Zelfstandige of onzelfstandige woonruimte is hierin geen criterium waar tussen onderscheid wordt gemaakt.

Tot het schrijven van een brief hierover aan de Raad werd besloten in de vergadering van het Dagelijks Bestuur van 8/11/2013.

Mede namens de overige leden van het Dagelijks Bestuur,

met vriendelijke groet,

secretaris ver. PEL