Onvoldoende kennis bij justitie en politie over drones speeltje

(tekst: weblogger Wietse Elzinga)

LC ziet ze vliegen

July 20, 2013

Voor sommige journalisten van de Leeuwarder Curant is het een mooie tijd. Om de beurt een hoofdredactioneel schrijven over gewichtige zaken zoals een advies aan de regering over het gebruik van bewapende drones in een buitenlands conflict. Weliswaar heeft Nederland geen Unmanned Aerial Vehicles (UAV) die je kunt bewapenen, maar toch. Eerder dit jaar kwamen oplettende journalisten van diezelfde krant via aankondigingen in de Staatscourant tot de ontdekking dat de politie drones van het type Raven inzet om verdachten in ondermeer het Friese Harlingen vanuit de lucht te observeren. Voor dergelijke acties moet een vliegverbod ingesteld worden, direct belanghebbenden zoals vliegbasis Leeuwarden hoeven het natuurlijk niet achteraf in de Staatscourant te lezen. Justitie en politie zijn content met dit observatiemiddel, helaas zal de vreugde van korte duur zijn.

Onlangs mocht ik als begeleider mee naar de veteranendag van de marine. Aan boord van het drijvende dorp de Rotterdam kon je op gepaste afstand UAVs van de typen Raven en ScanEagle bewonderen. Een Raven lanceer je door het in de lucht te gooien, het maakt bij terugkeer een buiklanding, de propeller voor de aandrijving is onder de vleugels achter de romp beschermd gemonteerd. De ScanEagle heeft weliswaar de voortstuwing ook aan de achterkant, maar kan geen buiklanding maken vanwege de observatieapparatuur in de neus. Volgens de uitgereikte folder is een forse katapult nodig om het toestel met een spanwijdte van ruim drie meter te lanceren, voor de landing is een nog indrukwekkender apparaat nodig: de UAV moet welhaast letterlijk uit de lucht geplukt worden. Kleine kans dat een ScanEagle onopvallend in de openbare ruimte ingezet kan worden door de politie.
Zeer recentelijk kon je via de websites van ondermeer de Telegraaf en de Volkskrant een filmpje bekijken van een experimenteel ontwerp van een autonoom vliegende UAV die een touch-and-go oefende op een vliegdekschip. Op de automatsiche piloot landen op bestaande vliegvelden is niet ongewoon, op het dek van een bewegend vliegdekschip landen is zelfs voor de beste piloten lastig. Op het filmpje zie je het toestel op steeds lagere hoogte overvliegen, het moet zichzelf inregelen. Het vliegdekschip deint op de golven en de autonoom vliegende UAV moet eerst het wiebelpatroon van de landingsbaan ontdekken voordat het een landing in kan zetten. Ik vermoed dat er een soort van neuraal netwerk wordt gebruikt als patroonherkenner. Implementaties van neurale netwerken zijn er in elke denkbare programmeertaal, de kunst is om ze met de juiste gegevens te voeden zodat ze een patroon leren herkennen.

Vanaf 2020 moet elk toestel dat gebruik wil maken van het Amerikaanse luchtruim voorzien zijn van een ADS-B transponder (activeer een zoekmachine voor uitleg). Zo’n transponder zendt continu gegevens zoals hoogte, koers, etc. van het betreffende vliegtuig uit naar ontvangers van andere vliegtuigen en grondstations. Iedereen met een geschikte ontvanger kan de signalen registreren en in een neuraal netwerk stoppen. Na verloop van tijd kun je op die manier een vliegbewegingenprofiel opstellen van je omgeving. Een plotselinge afwijking van dat profiel kan duiden op een vliegverbod omdat er een Raven in de lucht hangt.
Justitie en politie hebben wegens een gebrek aan echte kennis van techniek niet goed nagedacht over de inzet van drones voor opsporingsdoeleinden. Andere manieren om de boel te verzieken zal ik hier maar niet verklappen. Het zijn niet alleen de journalisten van de Leeuwarder Courant die ze zien vliegen.