Machines smeerolie van de economie, kopte de Volkskrant van vandaag boven een artikel gewijd aan het feit dat machines het belangrijkste exportproduct van dit land zijn. De Leeuwarder Courant vermeldde naar aanleiding van de cijfertjes van het CBS dat in Friesland machinebouwers sterk vertegenwoordigd zijn. Nadere analyse bleef achterwege. Best wel opmerkelijk want een dag later in diezelfde krant een heel verhaal over dreigend verlies aan werkgelegenheid door robotisering en andere vormen van digitalisering. De krant besteedde in het geheel geen aandacht aan de aftrap van het door de NOM geleide project Regio van Slimme Fabrieken bedoeld om met minder mensen producten te maken. Misschien hebben ze de tegenstrijdigheid in regionaal overheidsbeleid ook ontdekt.
Het Friese College van Gedeputeerde Staten noemt deze provincie een land van water en melk. Van dat laatste goedje wordt dermate veel geproduceerd dat banken melkveehouders stimuleren te stoppen om overcapaciteit uit de markt te halen. Puur eigenbelang natuurlijk, zo maken de banken nog een kans wat van hun centen terug te zien. Melk is dus niet de witte banenmotor. Tijdens een grote landbouwbeurs een tijdje terug in Berlijn werd bekend gemaakt dat de leveranciers van infrastructuur een steeds groter aandeel in de export van landbouwproducten hebben. Niet echt verrassend. Melk is aan bederf onderhevig en wordt bewerkt om het langer houdbaar te maken zodat het over grote(re) afstand getransporteerd kan worden. Je kunt natuurlijk ook infrastructuur exporteren zodat mensen elders ter wereld zelf melkvee kunnen houden en de melk ter plekke kunnen verwerken tot zuivelproducten. In machines kun je uiteenlopende kennis verwerken, de apparaten lenen zich voor opwaardering zodat je er meer dan een keer geld aan kunt verdienen. Melk is een bulkproduct waarvan de prijs wordt bepaald door vraag en aanbod. Welk spoor is lucratiever: infrastructuur exporteren of melk?
Heel opmerkelijk wordt er in Friesland geen beleid gevoerd ten aanzien van machines. Machines zijn er in soorten en maten, niet zelden zijn het mechatronische systemen waarbij mechanica, elektronica en ict een uiteenlopende rol spelen. Tegenwoordig worden ze veelal aangeduid als cyber-physical systemen vanwege het feit dat ze met de thuisbasis of onderling zijn verbonden middels Internetprotocollen. Duidelijk producten waar je veel kennis in kunt verwerken en waarmee je een hoge toegevoegde waarde kunt realiseren. Desondanks nul beleid. De provincie stelt overigens probleemloos meer dan twintig miljoen euro beschikbaar voor het project Regio van Slimme Fabrieken waarvan we met enige zekerheid kunnen vaststellen dat het werkgelegenheid gaat kosten. De voorstanders van het project stellen dat het banen oplevert maar weten geen plausibele verklaring over oorzaak en gevolg te geven. De stilzwijgende aanname en ongetoetste hypothese is dat het project kennis oplevert die ten gelde gemaakt kan worden en zo banen genereert. Ik geloof het niet.
De economische groei van Friesland blijft steevast achter bij die van de rest van het land, de verklaring ligt voor de hand: er gebeurt van alles maar niet wat er gedaan moet worden. Het ontbreekt in ieder geval aan relevant beleid. Maak het even!
