Media vaak slechts doorgeefluik van voorlichters en advocaten

(tekst: Oratie bijzonder hoogleraar Openbaar Ministerie over de geloofwaardigheid van strafrechtspleging Universiteit Maastricht)

Media vaak te weinig kritisch en te incidentgericht

Zes van de tien Nederlanders zegt geen vertrouwen te hebben in de manier waarop de misdaad in Nederland wordt bestreden, het maatschappelijk draagvlak van de strafrechtspleging is dus niet erg groot. In zijn oratie �Het OM: schakel in een geloofwaardige strafrechtspleging� doet Paul Frielink, bijzonder hoogleraar Openbaar Ministerie en advocaat-generaal in Arnhem, aanbevelingen voor het vergroten van dat maatschappelijk draagvlak. Naast verbetering van de kwaliteit betekent dat ook goede informatieverstrekking. Hierin spelen de media een belangrijke rol.

�Van de media mag meer kritisch eigen onderzoek verwacht worden. Te vaak zijn ze slechts doorgeefluik van voorlichters en zichzelf repeterende advocaten. Ook mag van de media verlangd worden dat zij zich meer bewust zijn van het maatschappelijk effect van hun incidentgerichte wijze van werken. De mediale verkokering leidt per definitie tot een vertekend beeld van de wijze waarop de strafrechtspleging daadwerkelijk functioneert. In de regel is dat vertekend beeld niet best voor het publiek vertrouwen.� Frielink spreekt zijn oratie vrijdag 18 september uit aan de Universiteit Maastricht.

Opsporing, vervolging en berechting is mensenwerk en dus feilbaar, dat is door de jaren heen niet anders geweest. Wat nu wel anders is, is de wijze waarop dat falen voorwerp is geworden van publiek debat. Al dan niet vermeend onjuist handelen van functionarissen en instanties die een cruciale rol spelen in de strafrechtspleging (politie, Openbaar Ministerie, rechtspraak) wordt frequent ter discussie gesteld. Bij pogingen tot verbreding van het maatschappelijk draagvlak van de strafrechtspleging moet dus zowel met �een zekere onvermijdelijkheid van fouten� als met �de medialisering� rekening worden gehouden, aldus Paul Frielink.

Daarnaast wordt het publiek vertrouwen bepaald door de kwaliteit van de strafrechtspleging. Volgens Frielink gaat het dan om aspecten als een snelle, betrouwbare en effectieve strafrechtelijke interventie en om de professionele kwaliteiten van de bij de strafrechtspleging betrokken actoren. �Prutswerk van een enkeling doet afbreuk aan het aanzien van het geheel.�

Het OM moet zich volgens Frielink nadrukkelijk richten op zaken waar het maatschappelijk gezien ook �cht om gaat, dus op levensdelicten, overvallen, woninginbraken, geweld op straat, enzovoort. Daarnaast moet het OM zijn organisatie zodanig inrichten dat de professionele kwaliteit duurzaam is gewaarborgd. �Hoewel hier al jaren veel energie in wordt gestoken, is het stadium van enige duurzaamheid nog niet bereikt. Daarvoor gaan de veranderingen in de organisatie te snel. Stilstand is achteruitgang, maar een gebrek aan continu�teit wekt meestal geen vertrouwen. En natuurlijk moet het OM investeren in zijn relaties met de zittende magistratuur, de politie en de advocatuur. Een geloofwaardige strafrechtspleging is een groot goed. Het OM is daarin een schakel, maar het kan het niet alleen!�