Kies met kleinschalige initiatieven voor vitaliteit in Leeuwarden

Waarom koppelen de Haan en Kessler hun plan aan de Culturele Hoofdstad 2018?

(Van een correspondent voor cultuur)

De idee�n van de Haan en Kessler zijn de moeite waard (zie recent op Liwwadders). Daar mag wel eens naar gekeken worden. De vraag is tegelijk, waarom dit per se in het kader van Culturele Hoofdstad 2018 geplaatst moet worden.

Er zijn opmerkelijke dingen aan de hand. De Haan en Kessler presenteren nu al een kostenopgave, en ze beginnen al te rekenen aan het aantal bezoekers, en de mogelijke opbrengsten. De PvdA-Leeuwarden � eerder cynisch over CH 2018, in de woorden van fractievoorzitter Feitsma � plaatste op de eigen website een beschouwing, dat de CH misschien toch acceptabel zou zijn. Maar dan moest wel van tevoren duidelijk zijn dat het veel geld gaat opbrengen. Een moderne sociaal-democratische benadering, naar het lijkt: we willen wel aan cultuur doen, maar dan moet het veel geld in het laatje brengen. De PvdA doet mee met het liberale marktdenken. Het idee dat cultuur, en culturele manifestaties ook om andere redenen dan financi�le van belang zijn, is geheel naar de achtergrond verdwenen.

Cultuur in het teken van winst

Er is al enkele decennia een discussie aan de gang, die handelt over de relaties tussen cultuur en economie. Dat gaat onder meer over het belang van een goed cultureel klimaat als aantrekkelijke factor voor bedrijfsvestiging e.d. Grotendeels weer het financieel-economische argument. Het gaat ook om factoren, die met culturele activiteiten worden gestimuleerd: nieuwsgierigheid, onderzoeken van dingen, ontwikkeling van andere perspectieven. Indirect is daarmee een duidelijke lijn naar de economie te leggen. Cultuur houdt verband met innovatie � voor economische progressie momenteel in Europa een essentieel gegeven. Stimulering van die effecten van cultuur hoeft helemaal niet te verlopen via megaprojecten. Gezamenlijk kunnen kleine projecten net zoveel effect hebben. Momenteel is het zo, dat kleine projecten aan de kant worden gezet, vanwege � met dubieuze argumenten � noodzakelijk geachte bezuinigingen. Voor twijfelachtige ondernemingen als de CH 2018 blijken overheden merkwaardig genoeg wel middelen te kunnen cre�ren. De stad Leeuwarden heeft overigens de hele discussie over cultuur en economie, waarbij inbegrepen de stimulering van de creatieve industrie, goeddeels aan zich voorbij laten gaan. Met als gevolg een ernstige achterstand ten opzichte van vergelijkbare steden. Het is al vaker gezegd: de wethouder van cultuur in de stad Groningen praat met het rijk over de cultuur in Leeuwarden. Ons kanon in het lobby-werk, burgemeester Crone, tolereert dat. Cultuur is ook niet �zijn ding�.

Winst-argument

De propaganda, die voor de CH 2018 wordt gevoerd, berust sterk op het winst-argument. Er wordt bij voorbaat uitgegaan van immense bezoekersaantallen, met bijbehorende opbrengsten voor de hotel-branche, en verwante bedrijfssectoren. Bij overheden is deze trend helaas overheersend: de Commissaris van de Koningin Jorritsma is altijd maar bezig om �Friesland te vermarkten�. Hij zegt zelf, dat hem dat bij zijn sollicitatie voor dit hoge ambt uitdrukkelijk is gevraagd. Het platte geld-verdienen staat voorop. Jan Blokker schreef bij de benoeming van Jorritsma een column over het ambt van CdK als �gesunkenes Kulturgut�. Met het platte �verkopen� van Friesland � waar de CdK trots op is – bevestig je effectief dat beeld. Het eigenaardige is, dat deze benadering breed in de politiek is gaan overheersen. De sociaal-democraten zijn hier sterk in meegegaan. Ook in Friesland verloren de bestuurders van deze stempel al lang hun ideologische veren.

Bezuinigingsdebat

In Leeuwarden � sinds jaar en dag een sociaal-democratisch bolwerk � is de cultuur stiefmoederlijk behandeld. De eliminatie van bijvoorbeeld Parnas past in een patroon. Het vervelende met pleidooien van Kessler en de Haan, en natuurlijk gedeputeerde De Vries en burgemeester Crone, voor de CH 2018, is hun zwijgen in het recente bezuingingsdebat. D�66 heeft dan een helderder opstelling: de bezuinigingen op cultuur diskwalificeren Leeuwarden als kandidaat voor de CH.

Gebrek aan organiserend vermogen

Verstandig zou zijn, niet in de laatste plaats binnen de PvdA, om de CH 2018 te vergeten. In plaats daarvan moet eerst een fatsoenlijke discussie plaats vinden over de betekenis van cultuur in een stad als Leeuwarden, en welk beleid daar bij hoort. De eventuele economische betekenis van cultuur moet in een dergelijke discussie in eerste instantie een ondergeschikte rol spelen. Als de discussie tot hanteerbare uitgangspunten heeft geleid (en dat is heel wat anders dan ditmaal op de cultuur geplakte managers-kretologie), dan kan gekeken worden hoeveel geld de overheid er voor over moet hebben. Er zal dan ook een helder overzicht moeten komen van al eerder geopperde initiatieven en mogelijkheden op het terrein van cultuur. Het is zaak dat los te koppelen van de CH. De aanpak rond de CH is veel te besmet geraakt als gevolg van twee jaar geldverspilling, eenzijdige verovering van het podium door oudere jongeren als Abe de Vries, en onvermogen van politiek verantwoordelijken om het geheel in goede banen te leiden. Ophouden daarmee dus. Er is heus ook een leven zonder CH 2018.

Cultuur, nieuwsgierigheid, diversiteit, nieuwe perspectieven, innovatie. En eerst voor onszelf eens orde op zaken stellen. Voordat we ons verlustigen in �pikefel�-illusies.

Leeuwarden heeft niet in de eerste plaats behoefte aan super-manifestaties. Aan de basis zal veel werk te verzetten zijn om � vooral ook door stimulering van kleinschalige initiatieven � vitaliteit tot stand te brengen. Het organiserend vermogen van de stad is beperkt. Dat zie je al bij kwesties als organisatie van een jaarlijkse kermis, in stand houden van een locale omroep, het bespelen van het carillon van het stadhuis, of de realisatie van een fab-lab. Een andere aanpak aan de basis � met een meedenkende, in plaats van een knevelende, gemeente � is voorwaarde voor grotere evenementen. Grote projecten zijn er inmiddels al genoeg mislukt. En vooral prestigeprojecten, waarbij ego�s van politici of andere prominenten in het geding zijn, kunnen we missen als kiespijn.

Datum: Woensdag, 29 Februari 2012