Jouke van Dijk: werkgevers onderschatten gevolgen vergrijzing
(tekst: Rijksuniversiteit Groningen)
Prof.dr. Jouke van Dijk: �Werkgevers onderschatten de gevolgen van vergrijzing�
Door de vergrijzing neemt de beroepsbevolking de komende dertig jaar met tien tot vijftien procent af. In 2040 leidt dat tot een tekort van 700.000 werknemers, zo blijkt uit berekeningen van de Commissie Arbeidsparticipatie. �Werkgevers onderschatten het probleem�, stelt hoogleraar regionale arbeidsmarktanalyse Jouke van Dijk. �Het is hoog tijd om de vergrijzing opnieuw op de agenda te zetten.�
Jaren geleden werd het probleem al gesignaleerd, maar door de crisis raakte het onderwerp ondergesneeuwd. Tijd om veel over de toekomst na te denken was er niet, eerst moesten de huidige problemen worden overwonnen. �Terecht�, vindt Van Dijk. �Maar nu moet het urgentiebesef terugkomen. Dit is een probleem waarin de hele samenleving moet investeren.�
Minder loyaal
�Bedrijven denken vaak maar twee jaar vooruit,� aldus Van Dijk. �Maar een opleiding kost drie tot vier jaar. Zelfs �ls bedrijven potenti�le werknemers kunnen vinden, gaat het opleiden dus niet snel genoeg. Daarnaast gaan werkgevers er nog steeds vanuit dat mensen wel bij hen blijven werken, maar krapte op de arbeidsmarkt betekent ook dat werknemers minder loyaal worden. Arbeidskracht wordt duurder, waardoor vooral kleine bedrijven in een kwetsbare positie komen.�
Verschillende opties
Om al te grote problemen te voorkomen, is het volgens Van Dijk belangrijk dat de oplossing wordt gezocht in meerdere richtingen. �Een plan met verschillende opties is belangrijk. Individuele bedrijven kunnen mensen opleiden of werknemers stimuleren meer te werken, maar de pensioenleeftijd verhogen kan een bedrijf niet doen. Daarvoor heb je ook de overheid en vakbonden nodig.�
Minder in deeltijd werken
Van Dijk: �De meest voor de hand liggende is dat we minder in deeltijd gaan werken. Er is geen ander land waar zoveel mensen in deeltijd werken als in Nederland. Dat geldt voor maar liefst 75 procent van de vrouwen en 25 procent van de mannen! Door meer te werken vang je het tekort aan arbeidskrachten relatief eenvoudig op.� Toch denkt Van Dijk dat dit niet de oplossing is waar uiteindelijk voor wordt gekozen. �Werknemers in Nederland zijn heel tevreden met het aantal werkuren, ook omdat het hier not done is om je kind vijf dagen naar de cr�che te brengen.�
Inactieven activeren
�We kunnen natuurlijk ook kiezen voor minder economische groei, dan heb je ook minder mensen nodig�, aldus Van Dijk. �Een andere oplossing is het verhogen van de arbeidsproductiviteit. Als er krapte is op de arbeidsmarkt worden bedrijven innovatiever. Het loont dan bijvoorbeeld meer om te investeren in betere machines.�
Ook mensen die nu thuis zitten met een WW-, WAO- of Wajong-uitkering kunnen een bijdrage leveren. �Dat gaat toch om bijna een miljoen mensen. Een deel daarvan kan echt niet werken, maar in een derde zit nog wel wat dynamiek. Als je ze maar hard genoeg achter de broek aanzit in combinatie met scholing, dan kunnen zij ook aan de slag.� Volgens Van Dijk kan dat een winst van zo�n 300.000 extra arbeidskrachten opleveren. Ook migranten toelaten behoort tot de opties.
Langer doorwerken
Tot slot is langer doorwerken bij veel beroepen een re�le mogelijkheid. �We zijn tegenwoordig lang genoeg gezond om dat vol te houden�, zegt Van Dijk. �Maar bijvoorbeeld het werk in verpleeg- en verzorghuizen is zowel lichamelijk als geestelijk belastend. Dat kun je niet tot je zeventigste blijven doen. Net zomin als een chirurg kan doorgaan met zijn werk op latere leeftijd. Een operatie kun je niet uitvoeren met trillende handen.�
Onderwijs grootste zorgenkindje
Van Dijk verwacht dat de vergrijzing vooral een probleem wordt in het onderwijs. Een dubbel probleem zelfs, want juist het onderwijs is een cruciale sector voor de economie. �Zonder goede onderwijzers hebben we een groot probleem. Een kwart van hen is nu al boven de 55 jaar. Als we er vanuit gaan dat twintig procent van de onderwijzers de komende tien jaar uitstroomt, ontstaat er een enorme vervangingsvraag. Maar in het onderwijs kunnen geen gastarbeiders worden ingezet. Net zo min als instromers met (te) weinig kennis van het onderwijs. Tot op zekere hoogte kun je de productiviteit in het onderwijs verhogen, maar daar is beslist een grens aan.�
Van Dijk: �We moeten onder ogen zien dat bepaalde dingen echt moeten veranderen. Als er niets gebeurt, weet je zeker dat de toekomstige beroepsbevolking slecht wordt opgeleid. Voordat je dat weer rechttrekt ben je een groot aantal jaar verder.�
Meer berichten
- Ondernemers delen groot leeg winkelpand om huur betaalbaar te houden
- ‘Banken moeten medewerkers beter wapenen tegen phishingaanvallen’
- Prognose levensverwachting 65-jarigen: nog 21 jaar in 2032
- De laatste keer dat ik aan geschoren vrouwenbenen heb gedacht is al weer even geleden
- Wanneer PRO, als provinciale partij, geen probleem heeft met woningbouw in De Hem laten ze zich hierover dan ook duidelijk uitspreken
- Leeuwarden eindelijk volwassen dankzij migranten – Sneu, geen bloemen voor de nieuwkomer uit Afghanistan of Syrië
- Sybz en De Walrus serveren de komende jaren lunches en maaltijden voor het Leeuwarder college
- Waarom de elfjarige Ricardo anderhalf uur lang in de kou naar huis moest lopen
- Annemarie Lindeboom: Wat zijn de cijfers hiervan? Waarom zie ik dit nergens? Want dat kan echt aantonen dat het oneerlijk is, toch?
- Het is waar. Komend voorjaar stop ik als advocaat
- Nederland hoort bij klimaatkoplopers, maar verliest terrein
- In oktober 27 procent meer faillissementen dan een jaar eerder
- Sinterklaas brengt Nederland samen: minder scrollen, meer spelletjes
- Caparis in problemen – Raadsleden die de bijeenkomst bezoeken krijgen, naar we aannemen, zwijgplicht opgelegd
- Kinderen hebben vaker een kansrijke start
- Leeuwarden wil één plek voor vragen over zorg, geld, werk en jeugdhulp
- Gemeente Leeuwarden geeft startsein voor aanleg aquathermienet in Baard
- Meer dan 1000 jongeren ontdekken kunst en cultuur tijdens ArtTrip
- Inboedel van mediaman Frank Botman online geveild bij Auctivo
- Op tournee met de FNP in De Treemter – In Grou trekken bepaalde families aan de touwtjes
- Lisa Spooren beheerder van 35.000 kunst- en cultuurhistorische objecten Ottema Kingmastichting
- Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden maakt van Kneppelfreed een vrolijk evenement
- Helft van de gezinnen met pubers discussieert over de thermostaat
- Vorstseizoen in Nederland in ruim een eeuw vijf weken korter geworden
- Ufo’s van Gorredijk nu in bioscopen Pathé
- Ik ben Henk Tanahatoe en al 36 jaar woonachtig in de directe omgeving van de vliegbasis
- Werkzaamheden Hermesbrug starten in februari 2027
- Leeuwarden komt er niet uit met de PFAS en zoekt hulp
- Zuchtend leg ik de telefoon weg. Vanochtend ben ik al drie keer gebeld door verschillende mensen, die op straat staan, geen thuis meer hebben
- Sijbe Knol tegen Femke Halsema: prima om trots te zijn op cultuur in Amsterdam, maar er gebeurt ook nog wat buiten de hoofdstad
- Afvoerputje Waddenzee: hoe zorgen we beter voor ons grootste werelderfgoed?
- Muziekdocenten: muziekles te vaak afhankelijk van inkomen en woonplaats
- ‘Adverteerders financieren het verdienmodel achter verslavend telefoongebruik’
- Urk hoogste percentage jongeren, Schiermonnikoog laagste
- 1 op 5 werknemers psychisch vermoeid door werk, meer dan tien jaar geleden
- Big Band Friesland brengt spetterende livemuziek naar Fire Café Leeuwarden
- FNP Ljouwert tegen belastingverhogingen: geen verhoging van de OZB
- Zonet had ik ook al een moeder die een boek voor haar dochter kocht. Lezen moeders zelf niet meer?
- Mooie woorden Jelmer, maar goed bestuur begint bij een volle maag voor ieder kind en een veilige straat voor iedereen
- Bijna kwart bedrijven heeft investeringen uitgesteld of geschrapt – Tekort aan arbeidskrachten blijft belangrijkste belemmering
