Hoe je als journalist continu door de politiek wordt gebruikt

(tekst: Villamedia)

Column Kim van Keken: ‘Het voorbeeld laat zien hoe je als journalist continu door de politiek wordt gebruikt’

Kim van Keken duidt in haar column iedere week op haar eigen, uitgesproken en onafhankelijke wijze de actuele ontwikkelingen binnen de journalistiek en media, maar ze valt ook machtsstructuren aan en daagt ons journalisten uit tot zelfreflectie. Dit keer: “Wát?! Verdwijnt juist in deze tijden het klassieke luchtalarm en wordt dat vervangen door NL-Alert, de melding op de mobiele telefoon die 92 procent van de mensen bereikt – dus 8 procent niet?”

Juist in deze tijden van geopolitieke hoogspanning waarbij er zomaar een kans is dat het elektrische netwerk doelwit is van aanslagen waardoor zendmasten ook uit kunnen vallen?

Mijn verontwaardiging was groot toen minister David van Weel van Justitie en Veiligheid (VVD) in een brief aan de Tweede Kamer schreef dat het verouderde systeem van het luchtalarm niet zou worden vervangen. Het inwisselen van de 4.278 alarmpalen in heel Nederland, en het plaatsen van extra palen, kostte veel geld. Geld dat het kabinet er niet voor over heeft.

Subiet postte ik het bericht op sociale media, gelardeerd met verontwaardigd commentaar. En toen hoorde ik een paar dagen later een scherpe Joost Vulling bij de podcast De Stemming het politieke spelletje ontrafelen.

‘Het rare is dat hij weet dat de hele Tweede Kamer tegen is’, vertelde de parlementair journalist van EenVandaag. Met andere woorden: Van Weel gaat bakzeil halen en dat wéét hij. ‘Wat zit er dan achter? Hij wil het, denk ik, bij Defensie over het hek flikkeren. Dat ministerie moet het betalen.’ Daar zit namelijk het geld. Het luchtalarm blijft dus, dacht Vullings al meteen.

Met het schaamrood op mijn kaken besefte ik dat ik in een politieke spin was getrapt, een spelletje om de pot met geld dat via de media wordt gespeeld. De verontwaardiging kwam Van Weel goed uit. De vele berichten en reportages over het mogelijk verdwijnen van het luchtalarm ook. Het voerde de druk op zijn collega-minister op Defensie Dilan Yesilgöz (VVD) op, om met geld over de balk te komen. En twee weken later kwam het (uitgelekte) nieuws: het luchtalarm blijft, het ministerie van Defensie betaalt mee aan een vernieuwd systeem met nieuwe signaalgeluiden. ‘Zo cynisch is het’, aldus Vullings in de podcast die op het nieuws ‘luchtalarm blijft’ volgde.

Het voorbeeld laat zien hoe je als journalist continu door de politiek wordt gebruikt. Dat gebeurt aan de lopende band. Soms zo openlijk als Van Weel via een officiële brief. Maar meestal via anonieme bronnen, de ingewijden of coalitiekopstukken die dan in artikelen opduiken. Dagelijks staan ze in de kranten, of fluisteren ze de journalistieke duiders op televisie iets in het oor.

Bij misstanden hebben journalisten die anonieme bronnen vaak nodig. Maar in Den Haag is het meestal gewoon het instrument van iemands politieke agenda. Sowieso is het de vraag of je achter elk mediageniek onderwerp – zoals het mogelijk verdwijnen van het luchtalarm – aan moet rennen, zonder dat je even de tijd neemt: wie heeft er baat bij dat ik dit publiceer? Welke belangen spelen er?

Maar in Den Haag, waar te veel parlementair journalisten bezig zijn met de waan van de dag, gaat zo’n vraag nogal eens verloren. Toch is het zeker in een tijd waarin het vertrouwen in de journalistiek elk jaar weer een beetje afneemt belangrijk dat juist journalisten spins van de politiek ontrafelen in plaats van doorgeven.

Ik begin alvast door vaker tot tien te tellen als ik een bericht voorbij zie komen en laat de sociale media dan even links laten liggen.