Het onthutsende zat in een publieke omroep die zichtbaar niet meer durft te corrigeren

(tekst: Michael Renssen Communicatiestrateeg en Partner bij Value@Stake / Politicoloog / Mede-initiatiefnemer “De toekomst is van iedereen”  op LinkedIn

Ä

Ik heb getwijfeld of ik hieraan een post moest wijden. Want ik ben echt boos. En dat schrijft niet lekker. Gisteren zag ik in één talkshow hoe een samenleving haar morele afbakening kwijt raakt.

Dat gebeurde in de talkshow Pauw & De Wit.

Laat ik maar met het meest ridicule beginnen. Tim de Wit introduceerde een videofragment over de anti-AZC-protesten met de opmerking dat het “niet alleen maar extreemrechtse demonstranten” waren, omdat ook politici als Mona Keijzer, Gidi Markuszower en Lidewij de Vos zich daar hadden laten zien. Mijn mond viel open.

Na het fragment stelde hij vast dat er dus politici waren die deze demonstranten op deze manier … hij maakte zijn zin niet af. Jesse Klaver vulde het enige juiste woord in: “Opjutten.”

Daar was het dan. Dat moment waarop je journalistieke scherpte verwacht, gekoppeld aan feiten, context en morele afbakening.

Maar het tegenovergestelde gebeurde. Via enkele wonderlijke gesprekswendingen kreeg Halbe Zijlstra alle ruimte om de door Defend gewelddadig verstoorde protestbijeenkomsten te vergelijken met vakbonden. Dus organisaties die intimidatie, desinformatie en maatschappelijke ontregeling gebruiken, werden in dezelfde categorie geplaatst als instituties die decennialang onderdeel waren en zijn van democratisch overleg en sociaal bestuur.

En niemand greep in. Niet de presentator. Niet de redactie. Niet BNNVARA, de publieke omroep die zichzelf graag ziet als progressief tegenwicht tegen verruwing en radicalisering.

Was ik op een andere planeet? Je zag aan tafel immers ook iets anders gebeuren: een soort collectieve berusting. Vrijwel iedereen weersprak impliciet of expliciet de analyse van Zijlstra, maar niemand onderbrak de fundamentele vertekening zelf. Daardoor kon hij rustig doorgaan met zijn verhaal over “brede middenpartijen”, waar hij kennelijk ook een VVD onder schaart die inmiddels grote delen van het PVV-discours heeft geïnternaliseerd.

En dat terwijl enkele minuten eerder econoom Jona van Loenen juist een sterk verhaal hield over wat politiek zou moeten zijn: niet permanent nachtmerries exploiteren, maar een samenleving richting geven. Niet alleen angsten managen, maar een geloofwaardige droom formuleren. Iedereen knikte instemmend. Behalve Zijlstra.

Kort daarna legde de Bossche VVD-burgemeester glashelder uit hoe media georganiseerd geweld belonen. De succesvolle opvang van vijfhonderd asielzoekers haalt nauwelijks het nieuws. Een agressief protest tegen vijftig opvangplekken scoort Teletekst 101.

Maar zelfs daar wilde Zijlstra niet in mee. Hij bracht het gesprek onmiddellijk terug naar “instroom”, “absorptievermogen” en culturele dreiging.

Het bekende Haagse angstvocabulaire. Het onthutsende zat uiteindelijk niet alleen in zijn woorden.

Het onthutsende zat in een publieke omroep die zichtbaar niet meer durft te corrigeren, zelfs niet wanneer klinkklare nonsens live wordt gebruikt om radicalisering salonfähig te maken.