Gemeentesecretaris Zondervan stapt op – onrust in sociaal domein Súdwest houdt aan – ziekteverzuim hoog

GEMEENTESECRETARIS ZONDERVAN IN SUDWEST STAPT OP

ONRUST IN SOCIAAL DOMEIN HOUDT AAN

door redactie

Ambtenarenbaas Pieter Zondervan houdt het voor gezien in Súdwest-Fryslân. Hij stapt eind januari op, waarna hij als tijdelijke manager in stikstofzaken voor de provinsje Fryslân gaat klussen. Dit schrijft hij in zijn afscheidsbrief aan de raad. CdK Brok heeft dit vertrek netjes geregeld. Aan het afscheid van Zondervan gaat wel het een en ander vooraf.

In het Sociaal Domein slaagt Zondervan er niet in een verantwoorde werkbare sfeer te realiseren. Een belangrijk signaal daarover wordt afgegeven in het overleg van 3 november 2021 tussen drie ambtenaren en de commissie Boarger en Mienskip (BM), waarin raadsleden participeren. De bespreking loopt vast.

Tegenstrijdigheden

In de vergadering komen grote verschillen aan het licht over de lengte van de wachtlijsten, het aantal wachtenden en het tijdspad voor oplossingen. Gebiedsteammanagers Aly van der Meulen en Sharette Rijke vertellen BM dat er een wachtlijst van cliënten bestaat van twee maanden. BM weet op basis van informatie uit de ambtelijke gelederen dat er sprake is van een wachtperiode van veertien tot zestien weken. Ketenvoorzitter Betty Zwager, aanwezig namens Zondervan, probeert de boel te sussen door over een langere duur oplossingen in het vooruitzicht te stellen. Maar BM verwerpt dat.

Ook blijken Van der Meulen en Rijke niet goed op de hoogte te zijn van het gebiedsgericht werken. Dat is niet vreemd, omdat ze respectievelijk per 1 september en 1 oktober 2021 in dienst zijn. Het is ondoordacht van Zondervan en Zwager op deze wijze nieuwelingen voor de leeuwen te gooien. In de raadsbijeenkomst van 18 november stelt wethouder Wielinga dat vacatures niet worden vervuld, vanwege een krappe arbeidsmarkt. Medewerkers betwijfelen dat. Ze vinden dat Súdwest-Fryslân ‘geen beste naam’ heeft als werkgever en minder betaalt dan andere gemeenten voor hetzelfde werk.

Ziekteverzuim, ontevredenheid en angst

In de vier gebiedsteams Sneek Zuid, Sneek Noord, Buitengebied en Bolsward is er tot de zomer van 2021 een constant ziekteverzuim van 9%, schrijven ambtenaren. Na de zomer is er een snelle stijging van 15 tot 20%. In landelijk opzicht is een percentage van 5% al aan de hoge kant, aldus het CBS.

Ambtenaren klagen dat er collega’s overwerkt zijn en zich niet serieus voelen genomen, waardoor er uitval is. En: ‘De afgelopen jaren zijn er zeer veel medewerkers die ontslag hebben genomen omdat ze ontevreden zijn over salaris en arbeidsomstandigheden.’ Er vertrekken het laatste jaar ook twee praktijkbegeleiders en drie teamleiders. Pas maanden later worden deze laatste vacatures weer ingevuld, luiden ambtelijke bronnen.

Er heerst eveneens ongenoegen over het werk van Bureau Leeuwendaal inzake collectieve functieherwaardering. In juni 2021 komt daarover een voorwaardelijk besluit op basis van onjuiste informatie, vinden ambtenaren: er komt namelijk een functieprofiel tot stand waarin taken ontbreken, die wel worden verricht. Medewerkers dienen vervolgens enkele tientallen zienswijzen in, maar salarissen worden niet aangepast. Drie ambtenaren stappen naar de geschillencommissie. Anderen durven niet ‘uit angst om de baan te verliezen of omdat ze er geen vertrouwen in hebben.’

Malaise bestaat al in 2019

‘De ondernemingsraad heeft al zeker sinds 2019, constant vragen gesteld en zorgen geuit aan Pieter Zondervan over de misstanden in de gebiedsteams. Pieter Zondervan gaf vaak aan erop terug te komen maar deed dit vervolgens niet of half’, aldus medewerkers.

Ambtenaren melden dat Zondervan ergens in 2019 toegeeft dat er sprake is van ‘falend management’ in het Sociaal Domein. Dat is een discutabele opvatting, omdat hij zelf de hoogste eindverantwoordelijke is. Bovendien heeft hij managementbureau BMC reeds enkele jaren aangesteld om de afdeling professioneler in te richten. Tegelijk vertrekken er in 2019 gebiedsteammedewerkers en managers of worden die overgeplaatst, volgens ambtenaren.

De uitkomsten van twee rapporten uit 2019 laten geen misverstand bestaan over de malaise. Het BMC-rapport schrijft dat medewerkers ‘veel regeldruk’ ervaren en door allerlei veranderingen worden de grenzen van wat echt kan steeds lastiger zichtbaar, waardoor werk blijft liggen. Het rapport constateert twee jaar geleden, dus de situatie in 2017, reeds wachtlijsten ‘bij de gebiedsteams voor niet-spoedeisende zaken.’ BMC stelt ook vast dat de gebiedsteams als organisatieonderdeel zijn overbelast en het geloof van medewerkers in de visie op het Sociaal Domein verder afneemt.

In het rapport over een groot tevredenheidsonderzoek onder ambtenaren staat op pagina 126: ‘Er heerst een angstcultuur binnen het Sociale Domein.’ Daar wordt aan toegevoegd dat collega’s zich niet veilig voelen om feedback aan de organisatie te geven uit ‘angst voor represailles’. En met name de directie selecteert personeel op basis van vriendjespolitiek, waardoor er geen sprake is van een professionele organisatie.

Zondervan is ongeloofwaardig

Het ondermaatse optreden van Zondervan is zichtbaar in de volle breedte. Recent maakt de provinsje Fryslân bekend dat Súdwest onder verscherpt financieel toezicht blijft. Een van de kritiekpunten is een achterstand ‘in onderhoud en tekorten op de structurele onderhoudsbudgetten voor bijvoorbeeld bruggen en kades.’ Daarvoor is Zondervan medeverantwoordelijk.

Tussen 2016 en 2020 geeft Zondervan namens Súdwest meer dan een miljoen euro uit aan afkoopregelingen van ambtenaren. Eerder dit jaar beweert burgemeester De Vries dat de pers tegenover Zondervan geen bewijzen heeft over door hem weggetreiterde ambtenaren. Er zijn echter legio bewijzen. Bovendien wordt in deze situatie van een burgemeester verwacht dat die boven de partijen staat.

In LEF, het personeelsmagazine van Súdwest, komt ambtenarenbaas Zondervan in de derde uitgave van 2019 in de rubriek ‘Zelfportret’ aan het woord: ‘Ik heb wel eens besluiten genomen over mensen die ik achteraf gezien niet had moeten nemen op de manier zoals ik dat heb gedaan.’ Ook kan hij slecht tegen hiërarchie: ‘Ik heb de gek met mensen die zich daar graag op laten voorstaan.’ Daaraan voegt Zondervan toe: ‘Een bekeuring krijgen van een motoragent is niet fijn voor die motoragent.’ Hier spreekt een gemeentesecretaris die zelf autocratische trekken vertoont.

In zijn afscheidsbrief schrijft Zondervan: ‘SWF is in organisaasje wêr’t it noflik mei elkoar gearwurkjen is.’ Er zijn ambtenaren die dat in relatie tot hem anders ervaren.

De gemeente Súdwest-Fryslân heeft geen aanleiding gezien om op dit artikel te reageren.