‘Gemeente is weinig heldhaftig bij koppelverkoop wonen en zorg’

(tekst: ingezonden)

Wonen en zorg

De gemeente Leeuwarden is momenteel bezig met ontwikkelen van nieuw beleid op het gebied van wonen en zorg. Nu er in de zorg zoveel aan de hand is lijkt dit een terrein wat zeker aandacht vraagt, en niet in de laatste plaats omdat je tegen principiële zaken aanloopt. Het scheiden van wonen en zorg dwingt zorginstellingen tot het sluiten van een huurovereenkomst met de bewoners van verzorgingshuizen. Het kabinet van PVDA en VVD heeft van de zorg een markt gemaakt en dat zet de exploitatie van verzorgingshuizen onder druk. De totale huisvestingskosten zullen immers niet gedekt kunnen worden door de huurbetalingen. De kosten van de algemene (zorg) voorzieningen in een verzorgingshuis mogen namelijk maar in beperkte mate verdisconteerd worden in de huurprijs. Dit leidt dan tot een structureel exploitatietekort.

Nu hoef je niet direct altijd medelijden te hebben met de instellingen omdat er heel wat zijn die in de loop der jaren heel wat geld hebben opgepot dat ze niet gebruikt hebben voor de zorg. Vaak zijn er ook de (te) hoge salarissen voor het management mee betaald. Omdat de instellingen in de nieuwe situatie het financieel nadeel bij de cliënten willen neerleggen is er nu in veel gevallen sprake van gedwongen winkelnering. Je kunt alleen in een verzorgingshuis wonen wanneer je zowel een huurovereenkomst als een zorgovereenkomst afsluit bij dezelfde instelling, keuze is er niet, anders mag je er niet wonen. De pensioenen van ouderen zullen hierbij al snel verdampen, en mensen met alleen AOW zullen al snel in de knel komen, of zich de voorziening niet kunnen veroorloven. Deze koppelverkoop doet denken aan vroeger tijden waarbij de Grietmannen de veenarbeiders verplichtten hun aankopen te doen in de winkel van de Grietman, zodat de Grietman zich ontfermde over het geld van de uitgebuite arbeiders en het zich ondertussen kon veroorloven zijn tijd te besteden aan het lidmaatschap van Provinciale Staten.

De gemeente en de gemeenteraad van Leeuwarden is toch al snel geneigd zich over te geven aan het financieel belang van de instellingen. Zo stond ze toe dat er een bebouwing van vijf bouwlagen mag komen in het groene Potmarge gebied en toen er zich koppelverkoop voordeed bij Erasmushiem en Noorderbreedte reageerde het college dat daar juridisch nu eenmaal niets aan te doen is. Maar is dat wel zo? Verenigd Links wil daarbij wijzen op een aantal zaken, die vooral in het belang zijn van de consument. Het verplicht koppelen van wonen en zorg kan namelijk in strijd zijn met de mededingingswet. Immers op grond van artikel 24 Mededingingswet mag een onderneming geen misbruik maken ( in de vorm van koppelverkoop) van haar economische machtspositie. Wanneer daar sprake van is, is de overeenkomst vernietigbaar door de rechter.

Is er in het huidige of in het nieuwe beleid sprake van een economische machtspositie? Volgens een arrest van het hof van Den Bosch uit 2006 gaat het bij de vaststelling daarvan om het aantal zorgwoningen binnen de gemeente waar de zorginstelling, dan wel woningcorporatie is gevestigd en de positie in de aangrenzende gemeenten.

Het koppelen van wonen en zorg kan in strijd zijn met het Besluit Beheer Sociale Huursector (BBSH). Indien een cliënt binnen een verzorgingshuis een huurovereenkomst sluit met een woningcorporatie is de BBSH van toepassing. Er is nog geen duidelijke uitspraak van de rechter of keuze vrijheid ten aanzien van de variatie in het zorgpakket bij één verplichte aanbieder rechtmatig is.

Het is goed om na te gaan of het koppelen van huur en zorg bij de rechter vatbaar is voor een onredelijk bezwarend belang. Immers op grond van artikel 6 van het Burgerlijk Wetboek kan een beding in algemene voorwaarden ( dat wil zeggen contractsbepalingen die zijn opgesteld om in een aantal overeenkomsten te worden opgenomen) worden vernietigd, omdat het beding –kort gezegd- bezwarend is voor de consument.

Wanneer instellingen dreigen de huurovereenkomst te ontbinden wanneer de zorgovereenkomst wordt opgezegd, dan is het maar zeer de vraag of dat kan omdat een huurder van woonruimte aanspraak kan maken op de wettelijke huurbeschermingsbepalingen.

Het is dus ook voor de gemeente Leeuwarden van groot belang om een degelijke juridische controle te doen, met het oog op vast te stellen nieuw beleid.

Addy Stoker

Voorzitter Verenigd Links