Fries taalbeleid is stilgevallen – boze brief naar Raad van Europa

(tekst: persbericht)

Friese organisaties sturen eigen rapportage naar Raad van Europa

Nieuw kabinet moet aan de slag met taalbeleid Fries

Ljouwert – In september had de Nederlandse overheid haar vierde staatsrapport, naar aanleiding van de afspraken in het Europees Handvest voor Regionale of Minderheidstalen van de Raad van Europa, in Straatsburg in moeten leveren. Dit is niet gebeurd. Ook het derde rapport, in 2007, was te laat. De Raad van Europa, internationaal beter bekend als de Council of Europe, was daar toen slecht over te spreken.

In het Europees Handvest voor Regionale of Minderheidstalen, ook wel bekend als European Charter for Regional or Minority Languages, worden de rechten van minderheidstalen vastgelegd. Nederland was ��n van de eerste vijf lidstaten van de Raad van Europa die het Europees Handvest ondertekende en ratificeerde. Nederland zou voortvarend aan de slag met het beleid voor het Fries en het Nedersaksisch. Maar het lijkt er nu op dat het taalbeleid stilgevallen is.

Friese organisaties aangesloten bij het Europeeske Buro foar Lytse Talen (EBLT) hebben daarom een overzicht gemaakt van de laatste stand van zaken aangaande het Fries in Nederland en Frysl�n. Op verschillende terreinen voldoet Nederland niet aan de afspraken die gemaakt zijn in het Europees Handvest. De eigen visitatiecommissie van de Raad van Europa beoordeelde tot drie keer toe de inhoudelijk naleving van de afspraken als mager tot onvoldoende. Ook hebben de experts van de Raad van Europa al drie keer sterke aanbevelingen gedaan, zoals verdergaande decentralisatie en maatregelen met betrekking tot het onderwijs in het Fries en in de media, meer overleg met de Friese overheid en het verder stimuleren van het Fries in de rechtszaal.

De Friese organisaties zijn in principe positief over de in het regeerakkoord aangekondigde taalwet voor het gelijkwaardig gebruiken van het Fries en Nederlands in de provincie Frysl�n. De Raad van Europa is gevraagd het tot stand komen van de Friese taalwet te ondersteunen. De Friese organisaties willen bij deze het nieuwe kabinet en minister Donner van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties oproepen om slagvaardig op te treden met betrekking tot het Europees Handvest en het taalbeleid Fries.

Het Steatekomitee Frysk van Provinciale Staten van Frysl�n, waarin alle politieke partijen uit de Staten zijn vertegenwoordigd, ondersteunt met een eigen brief de brief van het EBLT en biedt zichzelf als informatiebron aan aan de Raad van Europa. Concreet wordt toegewerkt naar een speciale hoorzitting van de Intergroup van het Europees Parlement met experts van de Raad van Europa, over de positie van het Fries. De zogenoemde Intergroup van het Europees Parlement verenigt Europarlementari�rs die zelf een minderheidstaal spreken of opkomen voor de rechten van minderheidstalen. Zo’n tien procent van de inwoners van de Europese Unie spreekt thuis ��n van de tientallen minderheidstalen zoals het Baskisch, Bretons, Fries, Catalaans, Friulisch, Gaelic, Occitaans, S�mi, Sorbisch, etc.

Friese organisaties die de brief aan de Raad van Europa ondersteunen zijn: Af�k, Berie foar it Frysk, Cedin-Taalsintrum Frysk, Freonen fan Omrop Frysl�n, Feriening Frysk Underwiis, Folkshegeskoalle Schylgeral�n, Fryske Akademy, Fryske Rie, Jongereinferiening Frysk Ynternasjonaal Kontakt (FYK), NHL Hogeschool, Omrop Frysl�n, Ried fan de Fryske Beweging, Sintrum Frysktalige Berne-opfang, Stichting Ons Bildt, Tresoar, Tryater en Vereniging Levende Talen, seksje Frysk.

PARSEBERJOCHT

Fryske organisaasjes stjoere eigen rapportaazje nei Ried fan Europa

Nij kabinet moat oan de slach mei taalbelied Frysk

Ljouwert – Yn septimber hie de Nederl�nske oerheid har fjirde steatsrapport, nei oanlieding fan de �fspraken makke yn it Europeesk H�nf�st foar Regionale en Minderheidstalen fan de Ried fan Europa yn Straatsburch ynleverje moatten. Dit is net bard. Ek it tredde rapport, yn 2007, wie te let. De Ried fan Europa, ynternasjonaal better bekend as de Council of Europe, wie d�r doe min oer te sprekken.

Yn it Europeesk H�nf�st foar Regionale en Minderheidstalen, ek wol bekend as European Charter for Regional or Minority Languages, wurde de rjochten fan minderheidstalen f�stlein. Nederl�n wie ien fan de earste fiif lidsteaten fan de Ried fan Europa dy’t it Europeesk H�nf�st �ndertekene en ratifisearre. It like der doe op dat Nederl�n wurk meitsje soe fan it belied foar it Frysk en it Nedersaksysk. It liket der lykwols op dat it taalbelied stilfallen is.

Fryske organisaasjes oansletten by it Europeeske Buro foar Lytse Talen (EBLT) hawwe d�rom in oersjoch makke fan de l�ste st�n fan saken wat it Frysk yn Nederl�n en Frysl�n oanbelanget. Op ferskate �nderwerpen foldocht Nederl�n net oan de �fspraken dy’t makke binne yn it Europeesk H�nf�st. Al trije kear earder hawwe de eksperts fan de Ried fan Europa ferskate oanbefellings dien, lykas fierdergeande desintralisaasje en maatregels wat it �nderwiis yn it Frysk en yn de media oanbelanget, mear oerlis mei de Fryske oerheid en it fierder stimulearjen fan it Frysk yn de rjochtseal.

De Fryske organisaasjes binne yn prinsipe posityf oer de yn it regearakkoart oankundige taalwet foar it lykweardich br�ken fan it Frysk en Nederl�nsk yn de provinsje Frysl�n. De Ried fan Europa is frege om it ta st�n kommen fan in Fryske taalwet te stypjen. De Fryske organisaasjes wolle by dizzen it nije kabinet en minister Donner fan Ynl�nske Saken en Keninkryksrelaasjes oproppe om wer mei faasje oan de slach te gean mei it �tfieren fan de yn it Europeesk H�nf�st makke �fspraken en it taalbelied Frysk.

It Steatekomitee Frysk fan Provinsjale Steaten fan Frysl�n, d�r’t alle politike partijen yn de steaten yn fertsjintwurdige binne, stipet yn in eigen brief it brief fan it EBLT en biedt himsels as ynformaasjeboarne oan oan de Ried fan Europa. Konkreet wurdt tawurke op in spesjale harksitting fan de Intergroup fan it Europeesk Parlemint mei de saakkundigen fan de Ried fan Europa oer de posysje fan it Frysk. De saneamde Intergroup fan it Europeesk Parlemint ferienet Europarlemintari�rs dy’t sels in minderheidstaal prate of opkomme foar de rjochten fan minderheidstalen. Sa’n tsien persint fan ‘e ynwenners fan ‘e Europeeske Uny praat th�s ien fan de tsientallen minderheidstalen lykas it Baskysk, Bretonsk, Frysk, Katalaansk, Fri�lysk, Gaelic, Oksitaansk, S�mi, Sorbysk, ensfh.

Fryske organisaasjes dy’t de brief oan de Ried fan Europa stypje binne: Af�k, Berie foar it Frysk, Cedin-Taalsintrum Frysk, Freonen fan Omrop Frysl�n, Feriening Frysk Underwiis, Folkshegeskoalle Schylgeral�n, Fryske Akademy, Fryske Rie, Jongereinferiening Frysk Ynternasjonaal Kontakt (FYK), NHL Hogeschool, Omrop Frysl�n, Ried fan de Fryske Beweging, Sintrum Frysktalige Berne-opfang, Stichting Ons Bildt, Tresoar, Tryater en Vereniging Levende Talen, seksje Frysk.