Eric Hoekstra: De Ondergang van Leeuwarden en Rome

Ook in deze zomer enkele opmerkelijke artikelen die eerder op deze site verschenen (Eric Hoekstra, april 2008)

De Ondergang van Leeuwarden en Rome

Vanavond een bijzondere avond. Dr. Anton van Hoof spreekt in Tresoar over “de ondergang van Rome als spiegel voor Europa”. Nu is er maar één deel van Europa dat me wat kan schelen en dat is Leeuwarden – de rest kan me gestolen worden en daar zijn de multinationals dan ook druk mee bezig. Gas, water en licht hebben die boeven al in handen.

Voor mij gaat de lezing dus over de ondergang van Rome en Leeuwarden. Rome, de grootste voorchristelijke macht ter wereld! Toen het gezamenlijk verheven eigenbelang van volk en regenten voorop stond. Ik pink een traan van ontroering weg. Sindsdien is de beschaving achteruit gegaan, zoals de ellende in de krant en de kinderarbeid in buitenlandse fabrieken ons leert.

In Tresoar is ter ere van de week van de klassieken een tafeltje met Griekse en Romeinse vertalingen ingericht. Er ligt niet veel. Een pijnlijke omissie is de perverse Catullus met zijn lik-en-zuig gedichten, die voor 2 euro in De Slegte verkocht wordt. Ook Seneca ontbreekt (5 euro in De Slegte), om over Theocritus maar te zwijgen. Ik blader even in Plinius. He, ik lees dat Plinius commandant is geweest in een veldmars tegen de Groningers (“Chauken”), waarbij Friese gidsen hem de weg wezen. De Groningers waren namelijk notoire piraten en veerovers. Dievenvolk dus, waartegen de Romeinen hard optraden.

Veel is er niet veranderd. Onlangs hebben de Groningers nog de Kamer van Koophandel uit Leeuwarden gestolen. En wat langer geleden hebben ze Leeuwarden de netwerkstadstatus ontstolen, Franeker de universiteit, en ga zo maar door. Jammer dat er geen Romeinen meer zijn om dat boevenvolk mores te leren.

Waaraan is het Imperium Romanum te gronde gegaan? Godsdienst, geld, goedkope speed, XTC? In elk geval waren het de Moslims niet; dat geloof werd, zo is mijn geloof, pas ontworpen zo’n 600 jaar nadat dat andere succesvolle geloof was ontworpen, namelijk het christendom.

Ter zake! De spreker wordt aangekondigd door ex-FNP-kameraad Joop Z, die blijkbaar is opgeklommen tot ambtelijk secretaris van het Klassiek Verbond. Hij kondigt trots en verlegen de spreker aan.

In de mooiste zaal van Tresoar steekt Anton van Hooff (2 effen, inderdaad Jan Spellingsgeweten) van wal. Elke tijd projecteert zijn eigen obsessie op de val van het Rome. Edward Gibbon – 18e eeuw – “Decline and Fall of the Roman Empire”. In die tijd van rationalisme zag men het anti-rationele Christendom als boosdoener. Edward Gibbon zat in de Jupiter-tempel te Rome toen zingende monniken zijn rust verstoorden – zo kwam hij op het idee voor zijn boek.

Anton zijn presentatie komt zelf ook uit de Romeinse tijd. In plaats van beamer en powerpoint rommelt hij met transparantjes en diaprojector. Ook de Romeinen hielden al uitgerekte dierendarmen voor een kaars om aldus ingekraste afbeeldingen te tonen, meest voor religieuze doeleinden zoals het voorspellen van de toekomst.

Als Rome in 410 geplunderd wordt, troost Augustinus de ontdane Romeinse staatsburgers met het hemels burgerschap van De Civitate Dei (“Over het staatsburgerschap van God”) – al kan men twijfels bij dergelijke dubbele paspoorten zetten.

Was er verval in het Imperium Romanum tussen 100 voor God en 300 na God? Jazeker:

* de wapens van de soldaten gaan in kwaliteit achteruit

* het areaal landbouwgrond wordt kleiner

* het zilvergehalte van de munten wordt kleiner

* de scheepvaart neemt enorm af

* het vertrouwen in de staatsmunt neemt af

* ruilhandel neemt toe

* steden worden kleiner.

Kortom, het vertrouwen in de koopkracht holt achteruit.

Na WO I komt Spengler met zijn “Untergang des Abendlandes”: Europa zal net als Rome TENONDERGAAN! De spindokters van nu spreken echter niet van de ondergang van Rome maar van de TRANSFORMATIE ervan. Pas dus op als Bos en Balkenende het ontslagrecht of de pensioengerechtigde leeftijd willen TRANSFORMEREN.

In de pauze wijs ik Van Hoof even fijntjes op Sallustius zijn opmerkingen over Romeinse wapens, want ik verdenk Van Hoof ervan de kennis van de grootte van de Romeinse schilden eerder bij popularisator Fik Meijer vandaan te halen dan bij Sallustius zelve! Nadat ik Van Hoof lastig heb gevallen met mijn breedsprakig vertoon van kennis, vlucht hij hakkelend en ontdaan naar de thee/koffietafel. Al ziet hij er door zijn rode hoofd meer uit als een bierdrinker. Een foto van hem op één van zijn transparantjes geeft hem even later dan ook weer, drinkende uit een groot glas bier, terwijl hij Gibbon leest. Zou de val van Rome niet samenhangen met overmatig …? Ga maar eens amfora’s tellen, zou ik zeggen.

Spengler maakt onderscheid tussen innerlijke kracht, zoals blijkt uit meerdere concurrende centra van cultuur met gesloten grenzen (Griekenland, Europa in de 19e eeuw), en uiterlijke kracht, die blijkt uit schaalvergroting en open grenzen (het late Rome, Europa in de 21e eeuw). Dat laatste gaat uiteraard samen met innerlijke verloedering.

Van Hoof behandelt vol enthousiasme de nieuwste wetenschappelijke theorie, gedoceerd aan het stedelijk gymnasium te Leeuwarden, volgens welke Jezus Christus eigenlijk Julius Caesar was. Beide JC. Beide vermoord. Beide uit het jaar 0 ongeveer. Ik ben al meer dan half overtuigd, en begrijp niet wat Job Cohen en Johan Cruijff hiermee te maken hebben! Lees verder, Atlantiden en andere aanhangers van de speltheorie des levens, lees verder!

Tot slot behandelt Van Hoof kort het Oost-Romeinse Rijk, dat veel langer bleef bestaan. Byzantium dus! En zoals iedere tijd zijn eigen obsessie op het verleden projekteert, doen wij dat ook. Het Oost-Romeinse Rijk kwam namelijk pas in 1453 ten val door toedoen van … AARGH (stem van Geert W.) … de TURKEN.

Eerlijk is eerlijk. De spreker was zeer onderhoudend, enthousiast en informatief. Ik meen deze lezing dan ook met een hoge waardering te mogen belonen (ik denk aan een 9), niet in de laatste plaats als gevolg van de intelligente vragen die ik en mijn tafelgenoot Jan L met enige regelmaat stelden.

Eric Hoekstra, “rara avis in terris nigróque simíllima cycno” te Leeuwarden