Er is hoop – de regio is hot

(tekst: website Huub Mous)

De maakbaarheid van Friesland

23 februari 2013

Een van de artikelen die onlangs een plaats heeft gekregen in het digitale archief van De Moanne is mijn verhaal De regio is hot. Het verscheen in het voorjaar van 2009. Vier jaar geleden al weer. Friesland stond toen nog helemaal aan het begin van het traject om culturele hoofdstad van Europa te worden. Als ik me goed herinner was dit een van de eerste serieuze analyses van de mogelijkheden die dit project te bieden had. Mijn pleidooi om Friesland als geheel op te vatten als één groot parklandschap en de bijzonder kwaliteiten van de ruimtelijke ordening in deze regio als onderlegger te gebruiken voor de planvorming heeft uiteindelijk weinig gehoor gekregen. Jan Folkerts was het niet met me eens (zie hier). En Rudy Hodel al evenmin (zie hier). Mede naar aanleiding van dit artikel werd ik destijds uitgenodigd door gedeputeerde Jannewietske de Vries om eens te komen praten over de invulling van de vacature voor een ‘kwartiermaker’ voor CH2018. Ik heb toen gepleit voor de aanstelling van een ‘cultureel ingenieur’. Dat zou iemand moet zijn die in eerste instantie een scan had kunnen maken van de mogelijkheden die er liggen op het terrein van de planologie, waarbij het veranderende landschap het vertrekpunt zou vormen. Vanuit deze eerste scan zou ook het profiel voor een kwartiermaker wat scherper geformuleerd kunnen worden. Maar ook dat advies vond geen gehoor.

Het idee om bij CH 2019 de ruimtelijke kwaliteit van Friesland in de breedste en dus ook dynamische zin van het woord als vertrekpunt te nemen lag eigenlijk zeer voor de hand. Wij hebben hier altijd de mond vol over de kwaliteiten van de ruimte en de fraaie clustervorming van steden en dorpen in het Friese land. Maar hoe vertaal je dat thema naar Europa? Het betekent dat je de planologie en de ruimtelijke ordening intrinsiek bij de planvorming zou moeten betrekken. Het veranderende landschap is immers zelf ook cultuur, omdat het grotendeels door mensenhanden wordt gemaakt. In die veranderingsprocessen met name op de grens van stedelijk, recreatief en agrarisch landschap dienen zich allerlei kansen aan voor vernieuwende culturele gebeurtenissen, waarbij beslist niet alleen aan beeldende kunst hoeft te worden gedacht. Niet alleen de planologie, maar ook de architectuur is in het bidbook, dat er nu ligt, eigenlijk nauwelijks terug te vinden. Men spreekt over thema’s als water, lucht en horizon, maar wat betekend dat concreet voor de ruimtelijke ordening als dynamisch proces? Ook hier hebben de plannenmakers duidelijk de aansluiting gemist met het professionele beroepsveld. Men heeft gemikt op identiteit en ‘mienskip‘. Op behoud van het eigene, zoals ‘de Friese ziel in het landschap’. Maar niet op de dynamiek, de verandering, de transformatieprocessen, kortom, kwaliteiten die ogenschijnlijk haaks staan op identiteit, maar in feite de motor zijn van een vitaal Friesland, dat zich telkens weer vernieuwt in de stedelijke en landschappelijke ruimte. De maakbaarheid van Friesland is – als je er goed over nadenkt – de rijkste traditie van deze regio.

Vorig jaar sprak Rudi Wester een avond lang in de drijvende Ark, het podium voor de stichting architectuur en ruimtelijke kwaliteit Friesland (ARK Friesland). Daar was toen een handvol mensen aanwezig in een onverwarmde ruimte. Mogelijk is er binnenkort meer belangstelling voor een debat over een dergelijk thema. Op vrijdag 15 maart vindt in debatcentrum De Bres een ATTIEK-avond plaats. Daarbij zal gesproken worden over de vraag of er in het bidbook van CH 2018 wel genoeg aandacht wordt besteed aan de architectuur en ruimtelijke kwaliteit van de stad Leeuwarden. Ook directeur Oeds Westerhof van de organisatie CH2018 zal dan aanwezig zijn en reageren op de discussie. Ik ben benieuwd of er inmiddels wat veranderd is. Onlangs moest ik constateren dat bij de gemeente Leeuwarden eigenlijk iedereen langs elkaar heen werkt. Voor het Kunstlocaties programma bereikbaarheid Leeuwarden heeft het gemeentebestuur voor de komende jaren vele miljoenen Europees geld beschikbaar gekregen. Dat is geld dat mede vrijkomt voor kunstopdrachten in het kader van deze stedenbouwkundige veranderingen Daarbij is tot nog toe geen enkele relatie gelegd gelegd met de planvorming voor CH 2018. Dat schiet dus niet echt op zo.

Maar er is hoop. De tekst het artikel De regio is hot is weer op de site van De Moanne te lezen.

http://www.huubmous.nl

cultuur middenstanders zakelijk