Drentse sensor herkent Friese emoties

(tekst: persbericht van INCAS³
Drentse sensor herkent Friese emoties

Leeuwarden, Groningen, Assen 2 juli 2014

University Campus Fryslân, de Rijksuniversiteit Groningen en het Drentse INCAS3 ontwikkelen een sensorsysteem dat gesproken Friese taal gebruikt om emoties bij mensen te herkennen. Het detecteren van emoties zoals blijdschap, verrassing of agressie opent nieuwe mogelijkheden voor de inzet van computers en robots in de natuurlijke omgeving van mensen. Een inventieve combinatie van hoogwaardige technologie, linguïstiek en culturele kennis maakt deze bijzondere ontwikkeling mogelijk.

Prosodie Friese taal

De te ontwikkelen sensor kan emoties herkennen aan de hand van een aantal eigenschappen van gesproken taal. Prosodische kenmerken als stemgeluid, spraakintensiteit, ritme en zinsmelodie geven een indicatie of iemand bijvoorbeeld dronken is of gewoon vrolijk. Om emoties goed te kunnen herkennen is echter kennis vereist van de kenmerkende dynamiek van de taal. Zuid-Europese talen lijken voor een Noord-Europeaan veel expressiever en dynamischer dan Noord-Europese talen. Wat voor een Zuid-Europeaan een gewoon gesprek is, zou voor een Noord-Europeaan een verhitte discussie kunnen zijn. Het verschil schuilt in de ‘prosodische kenmerken’ van taal. Daarom behelst dit project allereerst een tot op heden unieke analyse van de prosodie van de Friese taal.

Culturele hoofdstad Leeuwarden 2018

Professor Goffe Jensma, hoogleraar Friese taal en Letterkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen en nauw betrokken bij dit project, is enthousiast over het onderzoek. “Het is heel belangrijk voor het Fries dat er vernieuwend state of the art-onderzoek wordt gedaan. Het werkt statusverhogend en als je de status van een taal verhoogt, verhoog je ook de levenskansen. Dit onderzoek, geleid door Matt Coler (INCAS3) en Nanna Hilton (RUG), sluit naadloos aan bij het grote Language Lab-project dat onder onze leiding in Culturele Hoofdstad Leeuwarden 2018 zal worden uitgevoerd. We willen daar proberen om door een mix van wetenschap, kunst, techniek en elfsteden-taalkunde het Fries een facelift te geven.”

Toepassing

Een sensor die emoties herkent door te luisteren naar gesproken taal kent een veelheid aan toepassingen. Zo kan de sensor worden ingezet in industrie waar mensen met grote machines werken om paniek te signaleren. Een heel andere toepassing is om autorijden in beschonken toestand te voorkomen. De automobilist kan dan pas starten nadat de sensor op basis van zijn spraak heeft vastgesteld dat hij nuchter is. De impact van deze ontwikkeling reikt veel verder. Wanneer we begrijpen welke subtiele verschillen in taal een aanwijzing zijn voor het herkennen van emoties, kan dit doorslaggevende kennis zijn om mens en machine op een meer natuurlijke manier met elkaar te laten samenwerken.

Wanneer een sensor emoties in de Friese taal herkent, kan deze intelligente technologie ook op andere talen worden toegepast. INCAS3 ontwikkelt de sensor in samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen en University Campus Fryslân.

Over Rijksuniversiteit Groningen
De Rijksuniversiteit Groningen is een universiteit waar wetenschappelijk onderwijs en onderzoek internationaal hoog staan aangeschreven. Op vrijwel alle wetenschapsgebieden verzorgt zij opleidingen voor bachelor-, master- en PhD-studenten. Ook biedt de RUG een stimulerende onderzoekomgeving, waarbij actief wordt samengewerkt met bedrijfsleven, overheden en burgers. Studenten en promovendi vanuit de hele wereld komen voor kortere of langere tijd in Groningen studeren en onderzoek doen. De Rijksuniversiteit Groningen heeft al 400 jaar sterke en vitale wortels in het Noorden van Nederland.

Over University Campus Fryslân
De Stichting University Campus Fryslân (UCF) is begin 2011 gestart om in Fryslân een kwalitatief hoogstaand en inspirerend academisch netwerk tot stand te brengen. UCF heeft als kerntaken het realiseren van academisch onderwijs en onderzoek en het toepassen en ontsluiten van kennis in en voor de samenleving. Op deze wijze probeert UCF in samenwerking met haar kennispartners de Friese kennisinfrastructuur en -economie te versterken en te bestendigen.
UCF is een academische netwerkorganisatie. Dit betekent dat UCF in nauwe samenwerking met de in de regio actieve universiteiten, Friese onderwijs- en onderzoeksinstellingen, cultureel-maatschappelijke organisaties en bedrijven de kennisinfrastructuur rondom een aantal voor Friesland relevante themagebieden probeert te versterken. UCF doet dit door de ondersteuning en uitbouw van onderzoeksactiviteiten in haar onderzoekschool, het opzetten van een universitair Mastercollege en door het bevorderen van valorisatie en ondernemerschap.

Over INCAS3
INCAS3 werkt aan het oplossen van complexe maatschappelijke en industriële meetvraagstukken. De activiteiten lopen uiteen van het monitoren van balans bij ouderen om te voorkomen dat ze vallen, tot betrouwbare monitoring van drinkwater en het in kaart brengen van ondergrondse oliereservoirs. Hoewel deze voorbeelden zich in heel verschillende toepassingsgebieden afspelen, zijn de oplossingen in technologisch opzicht zeer vergelijkbaar: vereist zijn een hoge mate van betrouwbaarheid, robuustheid, zekerheid, compactheid en energie-efficiëntie. De activiteiten van INCAS3 worden primair gedreven door vragen uit de industrie. INCAS3 wordt gecofinancierd door het ministerie van Economische Zaken, de provincie Drenthe, het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en de gemeente Assen