De fouten van Eelke

De afscheidsuitzending van de sympathieke journalist Eelke Lok van Omrop Fryslân (zondagmiddag) uitgezonden op de landelijke zender FryslânDok, was in velerlei opzichten bijzonder te noemen.

Het begon er al mee dat Lok uitgebreid aandacht schonk aan het etablissement van waaruit de uitzending plaatsvond. Hotel-restaurant Galamadammen bij Koudum kon wel een paar extra klanten gebruiken, vond Lok. Het ontbrak er nog aan dat de journalist het aquaduct voor de deur van het restaurant roemde. Oud-gedeputeerde Jannewietske de Vries (PvdA), die later aan tafel schoof en hierin een belangrijk aandeel heeft gehad, had meteen kunnen worden gevraagd over het hoe en waarom van dit mega-kunstwerk in het rustieke zuidwestelijke deel van de provincie. Ook een vraag over de nieuwe sluis bij Stavoren, waar de plaatselijke aannemers werden gepasseerd die de bestaande sluisbak voor een schijntje van de prijs die de gedeputeerde wilde uitgeven wilden verlengen, had niet misstaan.

Lok stak van wal met waarnemend PvdA-burgemeester Sicko Heldoorn. De twee mannen zijn vrienden. Ze verhaalden over een gebeurtenis in 1999 waarbij beiden uit hun rol vielen. De politicus vroeg aan de journalist hoe hij verder moest met de onderhandelingen rond het te vormen college van Gedeputeerde Staten, nu zijn PvdA op het punt stond te worden geloosd. Voor wie Lok, en ook Heldoorn, een beetje kent, moet deze bekentenis geen opzienbarende gebeurtenis zijn geweest. Het werd wel als zodanig aangekondigd. Lok vond het een fout van zichzelf als onafhankelijk journalist dat hij zich met de vraag van Heldoorn had ingelaten. In de zijlijn liet Heldoorn weten dat het onderwerp waarover de onderhandelingen gingen hem niet meer helder voor de geest stond. Hij had het kunnen opzoeken, want hij wist dat dit onderwerp zou worden besproken, maar beschouwde het als niet van belang. Het ging, zo lijkt het, voornamelijk over de invulling van de deelnemende partijen en de poppetjes, in casu het baantje voor Sicko Heldoorn. Het onderwerp was bijzaak geworden.

Het was voor de kijker (landelijke tv) toch wel aardig geweest wanneer Lok – toch beschouwd als een van de Friese journalistieke coryfeeën voor wie hotemetoten als Mart Smeets, Hans Wiegel en Rients Gratama hun rookfauteuils in de steek hadden gelaten om naar de Galemadammen af te reizen – het moment had benut om meer te weten te komen. Bijvoorbeeld waarom Sicko Heldoorn tegen alle verwachtingen in – zelfs die van hemzelf – zo abrupt als burgemeester uit Assen moest vertrekken. Ook zou de vraag hoe het toch komt dat uitgerekend Heldoorn (door Felix Rottenberg) is aangezocht om nieuw politiek talent aan te leveren voor een mogelijke zetel in de Tweede Kamer. Een vraag die de journalist toch op z’n lippen had behoren te branden, lijkt me.

Maar niks van dit alles. Namen, jaartallen en gebeurtenissen verhaspelend ging de trekschuit voort. Oud-voorzitter van de Friesche Elfstedentoch Henk Kroes schoof aan tafel. De niet verreden tocht van 1996 werd behandeld. Gurbe Doustra mocht een liedje zingen. Daar was Hylke Speerstra. De oud-hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant sprak woorden waarop Eelke niet had gerekend. Speerstra complimenteerde journalisten die nog met journalistiek bezig waren en jutte en passant de journalisten bij ‘zijn’ Leeuwarder Courant op: pak ze. Daarmee bedoelde hij de politici die zich zo graag omgeven met ‘vriendjes’. Speerstra had om mij nog wel wat meer spreektijd mogen krijgen.

Tot slot mochten uitgever Steven Sterk en oud-gedeputeerde Jannewietske de Vries het boekje met columns van Eelke promoten. Prima, maar opnieuw ontbraken de prangende vragen van de kijker aan de voormalige bestuurder. De fouten van Eelke waren nu wel een beetje bekend (die wilde hij, en dat strekt hem tot eer, graag behandelen), maar wat waren de fouten van de gedeputeerde geweest? Wat is de relatie tussen haar politieke handelen en de neergang van haar partij? Ook nu bleef het onderwerp steken in hagiografische sferen, zoals wij al kenden vanuit de Leeuwarder Courant.

Al met al blijft Lok voor ons een monument in de Friese journalistiek. We wachten op een nieuwe aflevering van De Fouten Van Eelke.

Andries Veldman

(een onbewerkte versie van dit verhaal verscheen per ongeluk – gelukkig deels onzichtbaar – eerder op deze website)