D66: college is geen team met slecht functionerende wethouder Diks

Een dood paard niet in de bek kijken Verslag van collegeonderhandelingen na verkiezingen Leeuwarden (Analyse van Hilde Tjeerdema, Fractievoorzitter D66 Leeuwarden)

Wie herinnert zich Thom de Graaf? Minister van bestuurlijke vernieuwing in het tweede kabinet Balkenende. De Graaf trad af in 2005 nadat andere partijen zijn plannen voor de gekozen burgemeester naar de prullenbak verwezen. Wat we van Thom de Graaf zouden moeten leren is dat bestuurlijke vernieuwing geen portefeuille is, het is een overtuiging. Het is de overtuiging dat de politiek beter wordt als je burgers betrekt bij besluitvorming. Het is de overtuiging dat de overheid er is voor de mensen, en niet andersom. Het is tenslotte de overtuiging dat de democratische legitimatie van het openbaar bestuur geen toevallige bijkomstigheid is, maar kern van onze democratie.

D66 Leeuwarden behaalde op 13 november een fantastische uitslag met de gemeenteraadsverkiezingen, van 2 naar 4 zetels. Een vijfde hing in de lucht. Ook de FNP, het CDA en de PVDA kregen een zetel erbij. De zittende collegepartijen (PVDA, CDA, Pal/Groenlinks) hebben samen nog een krappe raadsmeerderheid (22 van de 39 zetels).

Hoe deze uitslag te interpreteren? Ten eerste dat de thuisblijver het mandaat van volksvertegenwoordigers heeft doen afbrokkelen. Ten tweede dat de kiezer die wel kwam, een duidelijk signaal heeft gegeven: een grotere rol voor D66 in Leeuwarden. Het zou dan ook recht doen aan de verkiezingsuitslag als de grootste, winnende partijen zouden kijken of ze tot samenwerking kunnen komen (PVDA, CDA, D66). Maar de kiezer strafte de zittende coalitie ook niet echt af. Ook doorgaan op de oude voet zou kunnen.

Op voordracht van de PVDA werd Prof. Dr. Jouke de Vries na de verkiezingen aangesteld tot informateur. Na individuele consultatie van alle partijen kondigde de Vries aan verder te praten met de PVDA, CDA, Pal/Groenlinks en D66 – een voorstel waarin vooral de voorkeur van de grootste partij in Leeuwarden uit naar voren kwam. ‘Doorgaan op oude voet, maar met een breder draagvlak’, zo leek de gedachte.

Na meerdere gesprekken met de informateur en na consultatie met onze directe achterban ging deze variant steeds meer knellen. Want D66 wil een coalitie van partijen die elkaar nodig hebben en elkaar versterken – niet alleen cijfermatig (samen een raadsmeerderheid vormen), maar ook bestuurlijk. Om krachtig vorm te kunnen geven aan een nieuwe overheid is het niet voldoende als de zittende wethouders teruggrijpen op de oude portefeuilles en de dossiers uit de la pakken alsof er niks veranderd is. Te meer, en dit is een pijnlijke constatering, omdat het college sinds jaar en dag al niet meer als team functioneert. Het gebrekkige functioneren van de wethouder van Pal/Groenlinks, mevrouw Diks, is hier niet de oorzaak van, maar wel onderdeel van het probleem. Ons voorstel om eerst om tafel te gaan met de PVDA en het CDA werd van de hand gedaan door deze twee partijen. We mochten blij zijn dat we mee mochten praten, en, toch mooi, een wethouder ‘bestuurlijke vernieuwing’? …’Een gegeven paard moet je niet in de bek kijken’, zo zal menigeen aan tafel gedacht hebben.

Als onderhandelingsdelegatie hadden we inmiddels ook onze eigen conclusies getrokken; ‘niet trekken aan een dood paard’. Helaas heeft D66 moeten constateren dat er geen bereidheid was om een vernieuwend college te vormen. Daarom hebben wij ons teruggetrokken uit de collegeonderhandelingen.