Bonbondoos met heerlijkheden moet dicht

17 maart 2014 Actueel

De drie wijkbibliotheken in Leeuwarden gaan dicht. Wethouder Sjoerd Feitsma (PvdA) houdt onverkort vast aan het plan van het college om de filialen in de wijken Bilgaard, Aldlân en Camminghaburen te sluiten. Feitsma, de kersverse wethouder van cultuur en financiën, wil de uitleen van boeken in de wijken stimuleren via het inzetten van mediacoaches op de basisscholen. Feitsma wil daarnaast onderzoeken of de centrale bibliotheek (Beursgebouw) ’kan worden ingepast’ in de plannen voor de Blokhuispoort. Ouderen, die slecht ter been zijn, zouden via het internet hun boeken kunnen bestellen.

Tijdens een door D66 georganiseerde discussie over de toekomst van de bibliotheek – vrijdagavond in de wijkbibliotheek van Bilgaard – onderstreepte Feitsma zijn bezuinigingsplannen die na de gemeenteraadsverkiezingen in november in het coalitieprogramma (PvdA, CDA, PAL/GroenLinks) werden gepresenteerd. Voor de drie wijkbibliotheken lijkt het doek gevallen. Tijdens de laatste ledenvergadering van PAL/GroenLinks liet wethouder Isabelle Diks (voorheen cultuur) geen misverstand over de toekomst van de wijkbibliotheken bestaan. Zij vond dat de activiteiten die de bibliotheken naast het uitlenen van boeken organiseren niet toebehoren tot de core business van het instituut. ‘Dat kan ook wel in de wijkgebouwen plaatsvinden’, aldus Diks.

In de wijkbibliotheek Bilgaard pleitten diverse sprekers voor het behoud van hun bibliotheek. De gehele zaal (60 personen) was het met de sprekers eens. Renée Reijenga (voorzitter wijkpanel Bilgaard): ‘We hadden laatst hier een vergadering op een dag dat de bibliotheek was gesloten. Om de haverklap stonden er kinderen voor de deur die de lampen zagen branden en dachten dat de bibliotheek geopend was. Ik moest al die sneue gezichtjes teleurstellen. Dat is nu de kracht van dit gebouw.’ Rob Hoek (voorzitter wijkpanel Aldlân): ‘Dat nu juist zo’n sluiting komt vanuit de PvdA. Ik begrijp daar niks van. Mijn vader stemde altijd op de PvdA, ik niet meer.’ Janny van der Molen (schijfster):’Dit is een paleis met boeken. Dit is een bonbondoos met heerlijkheden. Dat moet je koesteren.’

Volgens Feitsma had het allemaal niks te maken met afbraak, zoals sommigen stelden. Hij wilde een nieuwe koers: investeren in het leren en lezen voor een grotere groep. Vandaar dat de boeken naar de scholen gaan met begeleiding door mediacoaches. Maar meneer Feitsma, zo stelde een bezoekster die deelgenomen had aan een enquête over culturele voorzieningen in de wijk, uit dit onderzoek blijkt dat het met de kunstcoaches (ingesteld na het opheffen van kunstcentrum Parnas) ook niet helemaal lekker loopt. De kinderen willen na schooltijd naar huis. Die hebben geen zin meer aan extra lessen op school. Dat zien ze als een verplichting. Een punt van zorg, moest Feitsma toegeven. Wordt nader onderzocht. Ook Janny van der Molen vond dat school zich vooral zou moeten richten op onderwijs. ‘Wanneer je de bibliotheek koppelt aan school dan wordt het moeten en dat moet juist niet.’ Lezen moet worden geassocieerd met plezier, aldus Van der Molen.

Feitsma noemde nog de extra zorgtaken die in of rond scholen zullen worden gegroepeerd. Binnen dit kader zag hij ook ruimte voor de boeken en de mediacoaches. Binnen het project Culturele Hoofdstad staat maar liefst 18,9 miljoen euro ingeboekt voor Integreted Child Centers. Ondanks deze grote bedragen bleef Feitsma bij zijn standpunt: sluiten die wijkbibliotheken en incasseren dat half miljoen.

Feitsma bleef herhalen dat hij grotere groepen aan het lezen wil krijgen. De ouderen zouden op bestelling (via de digitale snelweg) aan hun trekken kunnen komen. Reijenga: ‘Maar ze vinden het hier nu juist zo gezellig. Dit is een van hun loopjes. Ze kijken er naar uit!’ Onbegrijpelijk, aldus enkele aanwezigen. Je wilt snuffelen in de boeken, de achterflap bekijken, geconfronteerd worden met boeken waarvan je het bestaan niet wist. Feitsma wees op de centrale vestiging. Naar de centrale bibliotheek? Rob Hoek: ‘Dat brengt extra kosten met zich mee. Dan ben ik in twee overstappen met de bus 8 euro kwijt.’

En de raad? Alleen Veldstra (FNP), Hoogterp (PAL/GroenLinks) en Van Olffen (Verenigd Links) waren vrijdagavond aanwezig. Geen Britt, Jelmer, Klaas of Friso.

Hoe nu verder met de bibliotheek en de PvdA?

Directeur Anne Tiemersma van de Leeuwarder bibliotheken (22.000 leden) heeft, met zijn panklare plannen die al jaren in zijn kast liggen, niet tijdig op de juiste (politieke) knoppen weten te drukken. Hij is niet in staat of bij machte gebleken om de neuzen in de juiste richting te krijgen. Dat bleek ook al uit de voor hem pijnlijke bijeenkomst waar kon worden gereageerd op het nieuwe collegeprogramma. Tiemersma hield er een gloedvol betoog om een half miljoen (van 2,9 miljoen euro naar 2,4 miljoen euro per jaar) aan bezuinigingen te keren, terwijl zijn collega’s – die met vergelijkbare problemen kampen – achter de schermen al het een en ander ten gunste van hun instelling hadden geregeld. Het verschijnen in de raad was een zwaktebod en betekende: u bent te laat. Tiemersma sleutelde de laatste jaren aan zijn Beursgebouw maar had wellicht grotere stappen moeten zetten. Het college is het gezeur over lekke en gebrekkige gebouwen ook een beetje zat en pakt dit graag aan als gelegenheidsargument om rigoureus te bezuinigen. Een klap er op en weg er mee. Een parallel valt te trekken met de sluiting van kunstencentrum Parnas. Ook hier werd – al dan niet terecht – in de ogen van het college net iets te veel geklaagd over de accommodatie. Daarmee werd resoluut een streep getrokken (door de hele organisatie van Parnas).

Nee, dan Bert Looper, de directeur van Tresoar. Ook een man van boeken, bijzondere boeken, elitaire boeken. Looper weet bij de machtige Leeuwarder PvdA op het juiste moment op knoppen te drukken waarna palletjes omgaan. Daar waar de verdedigingslinie van Feitsma om fors te bezuinigen op wijkbibliotheken is opgebouwd langs de lijn: we gaan niet investeren in steen, geldt dit niet voor Looper. Looper wil zijn droom Lân fan Taal aan het Oldehoofsterkerkhof vestigen en wordt hierin van harte ondersteund door de PvdA. De miljoenen voor dit plan zijn ingeboekt.

Ongeacht of het initiatief van Lân fan Taal valide is, is de rol van de PvdA opmerkelijk. Zonder enige reserve kan hier van een prestigeobject worden gesproken. Waar Sjoerd Feitsma zegt niet in stenen te willen investeren doet zijn collega Henk Deinum (ook PvdA) niets liever. Henk Deinum bouwt aan de Haniasteeg een nieuw cultureel kwartier. Poppodium Romein wordt overgebracht naar deze nieuwe locatie en samengevoegd met een opleiding die door onderwijsminister Jet Bussemaker als pretopleiding is betiteld. Horeca mag hier het tekort aanvullen en uitgekochte particulieren lachen zich de ballen uit hun broek. Deinum bouwt dingen die we al hebben.

Andries Veldman