Beiaardcultuur Immaterieel Cultureel Erfgoed

(tekst: persbericht; aanvulling: 1. In Leeuwarden werd de beiaardier van het klokkenspel in het stadhuis wegens bezuinigingen afgeserveerd. 2. Het klokkenspel aan het Zaailand (vml IWGL) is al maanden geleden geruisloos stilgezet)

Beiaardcultuur Immaterieel Cultureel Erfgoed

Dit is een origineel bericht van Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed

Maandagavond 25 augustus plaatst de Nederlandse Klokkenspel-Vereniging (NKV) beiaardcultuur op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland. De voorzitter van NKV tekent dan samen met Ineke Strouken, directeur van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE), het bijbehorende certificaat in Museum Speelklok. Aansluitend wordt er om 20.00 uur een feestelijk concert gegeven vanaf de Domtoren in Utrecht. Het wordt een bijzonder concert dat de vele mogelijkheden van het carillonspel laat horen. In de toren speelt de jonge stadsbeiaardier Malgosia Fiebig samen met twee pianisten nummers van ABBA. Het concert zal in de hele binnenstad te horen zijn.

Beiaardcultuur
De beiaardcultuur omvat het bespelen van een klokkenspel of een carillon door een beiaardier. Meestal hangt dit carillon in een kerktoren en wordt het bespeeld door een vaste stadsbeiaardier, die de klokken bespeelt door met de vuisten de stokken van het beiaardklavier in te drukken. Hierdoor worden de klepels in de klokken bewogen, terwijl de klokken stil blijven hangen. De gespeelde melodieën variëren, dit is afhankelijk van het jaargetijde en actualiteiten. Zo worden er popsongs gespeeld, maar in december bijvoorbeeld ook Sinterklaas- en Kerstliedjes. En met rouwen en trouwen zijn er nog altijd vaak klokken te horen. Naast het bespelen van de klokken vallen ook het ‘versteken’ van klokken (het programmeren van melodieën op een bepaald tijdstip) en het geschikt maken van muziek voor carillons onder de beiaardcultuur.

Nederlandse traditie
Het luiden van klokken gebeurt sinds de zevende eeuw. Het was in eerste instantie een manier om de tijd aan te duiden, om te waarschuwen voor gevaar en het attendeerde mensen op plechtigheden. In de vijftiende eeuw werden de klokken zo gemaakt dat er ook melodieën op gespeeld konden worden. Beiaardcultuur leeft na al die eeuwen nog steeds in Nederland. Ons land heeft dan ook de meeste hand bespeelde beiaarden (klokkenspellen) ter wereld: 186. Deze carillons worden bespeeld door circa 60 actieve beiaardiers. Ieder jaar studeren er nieuwe beiaardiers af aan het conservatorium in Amersfoort – de enige conservatoriumopleiding tot beroepsbeiaardier ter wereld.

Immaterieel erfgoed
De NKV droeg de beiaardcultuur voor tot plaatsing op de Nationale Inventaris, omdat de beiaardiers en andere leden van de vereniging willen dat de beiaardcultuur blijft bestaan. Ze willen die graag – in geactualiseerde vorm – doorgeven aan volgende generaties. Hun doel is om de historische functie van de beiaardmuziek levend te houden en tegelijkertijd het te integreren in het dagelijks leven van vandaag de dag. De nieuwe generaties beiaardiers spelen hier een belangrijke rol in.

De Nationale Inventaris komt voort uit ondertekening van het UNESCO Verdrag ter Bescherming van het Immaterieel Cultureel Erfgoed door Nederland in 2012. Gemeenschappen kunnen zelf hun traditie voordragen voor plaatsing op de lijst. De coördinatie is in handen van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE). Voor meer informatie over de Nationale Inventaris, VIE of het UNESCO verdrag, kijk op www.immaterieelerfgoed.nl.