Bearn Bilker: Ik wou dat ik journalist was, dan zou ik er induiken

(Morgen om 15:00 zullen de resultaten van het onderzoek van het Stimuleringsfonds voor de Pers naar de nieuwsvoorziening in de regio worden gepresenteerd. Ook de nieuwsvoorziening in de gemeente Leeuwarden is onderzocht)

Het belang van regionale journalistiek

Door KARIN DE MIK

Ook gemeenten maken zich zorgen over de bezuinigingen bij regionale kranten. Want wat blijft er dan over van de controle van de waakhond van de democratie op de politiek?

Burgemeester Johanneke Liemburg, Littenseradiel

Bij vrijwel elke raadsvergadering in haar gemeente Littenseradiel zitten nog twee journalisten van de beide Friese regionale kranten, Leeuwarder Courant (LC) en Friesch Dagblad (christelijk zelfstandig dagblad in Friesland red. FD). “Uitzonderlijk,” noemt burgemeester Johanneke Liemburg (PvdA, 60) dit. “De Leeuwarder Courant zit er haast altijd. En Hinne Bokma, die voor de huis-aan-huiskrant Op ‘e Skille in Wommels werkt, schrijft vaak een stuk voor het FD. Heel belangrijk voor het functioneren van de lokale democratie.’

Bij veel andere Friese gemeentes laten de beide kranten verstek gaan. Er is geen menskracht meer voor. Spijtig, vindt Liemburg. Het gaat er volgens haar niet alleen om dat burgers worden geïnformeerd, maar ook dat journalisten de lokale politiek controleren. “Natuurlijk vind ik het niet leuk als er negatieve dingen over de gemeente naar buiten komen, maar als ze kloppen moet je er voor staan. Het is belangrijk dat er onafhankelijk verslag van een raadsvergadering wordt gedaan.” Dat zeventien redacteuren bij de LC binnenkort te horen krijgen dat ze hun baan verliezen, noemt Liemburg een slechte zaak en “heel triest”. Social media als twitter kunnen de verslaggeving van de regionale pers niet overnemen, stelt ze. “Er zijn hier wel raadsleden die twitteren, maar die geven toch een gekleurd beeld en een eigen werkelijkheid.”

Liemburg is zelf oud-journalist; ze schreef als freelancer voor opinieblad De Nieuwe Linie en werkte tussen 1970 en 1973 bij de Leeuwarder Courant. Ze is getrouwd met LC-redacteur Pieter de Groot. Liemburg, oud-gedeputeerde en oud-PvdA-Kamerlid, leest vier kranten per dag, behalve de beide regionale kranten ook NRC en de Volkskrant. “Onderweg koop ik Trouw vaak los.” De rol van de papieren krant verandert. “Van een massamedium wordt het een medium voor liefhebbers. Maar er zullen altijd mensen blijven die de papieren krant lezen.” Kranten kunnen nieuws bovendien duiden en het in een bepaalde context plaatsen. “Daar is internet minder geschikt voor. Als je googelt krijg je allerlei informatie, maar de samenhang ontbreekt.” Hoe ze de toekomst van beide Friese kranten ziet? “Ik hoop dat het Friesch Dagblad en de Leeuwarder Courant elkaar vinden. Dat is mijn droom. Hoe? Dat weet ik niet. Maar beide dagbladen hebben een sterke Friese identiteit en een eigen gezicht. Het zou goed zijn voor Friesland en de journalistiek dat ze, met behoud van de eigen identiteit, elkaar kunnen versterken. In deze turbulente tijden moet je over je eigen grenzen durven springen.”

Burgemeester Bearn Bilker van Kollumerland

Hij noemt de pers de “hoeder en waakhond van de lokale democratie”. Burgemeester Bearn Bilker (CDA, 60) van Kollumerland: “Die rol is vreselijk belangrijk.” Hij vindt het dan ook “erg” dat er arbeidsplaatsen bij de Leeuwarder Courant verdwijnen, al heeft hij begrip voor de situatie waarin kranten zich bevinden.

Bilker zit 28 jaar in het openbaar bestuur en schrijft zelf verhalen over koningshuizen in het Friesch Dagblad en af en toe een analyse in het Nederlands Dagblad. Ook heef hij een column op de gemeentelijke site. Bij de installatie van de gemeenteraad in 2010 sprak hij zijn zorg uit dat lokale en regionale kranten verstek lieten gaan bij raadsvergaderingen. Het gevolg was dat burgers onwetend waren over de politiek in hun gemeente. Een slechte zaak, vond en vindt Bilker. “Ik kreeg er veel reacties op. Sinds die tijd zit er geregeld een verslaggever van de Leeuwarder Courant bij de raad. En bij belangrijke agendapunten vrij frequent.” Dan is het Friesch Dagblad soms ook aanwezig.

Op verzoeken van kranten of ze hem na afloop van de raad om informatie mogen bellen, zei hij nee. “Ik ben geen politicus en doe geen verslag van een raadsvergadering. Bel maar raadsleden, zei ik.” “Stukken in de krant houden politici en bestuurders scherp en alert,” weet Bilker. “Als raad moet je een spiegel worden voorgehouden. De pers kan de raad ook corrigeren.” Iets wat nu zelden gebeurt, constateert hij. “We leven in een tijd van commercialisering. Alles moet tegenwoordig leuk zijn. Tenzij er iemand uit de bocht vliegt, dat haalt de kolommen weer wel. Schandaaltjes worden uitgediept.” Tijd en ruimte voor analyses en verdieping is er amper. Een en ander kan uitlopen op een vrij oppervlakkig bestuur, waar de burger zich vanaf kan keren, vreest hij. “Zo speelt er nu heel veel in het fusieproces van de vier gemeenten Dantumadeel, Ferwerderadiel, Dongeradeel en Kollumerland. Maar de pers laat het onderwerp liggen. Ik wou dat ik journalist was, dan zou ik er induiken.”

De toekomst van de papieren krant ziet hij overigens niet zo somber in. “Er zullen altijd mensen blijven die zich gevraagd en ongevraagd willen laten verrassen door wat de krant brengt en daar gezellig in een hoekje van de bank over willen lezen. Mensen zijn nu eenmaal nieuwsgierig. De traditionele krant blijft overeind.” Een fusie tussen FD, dat overigens een landelijke actie voert voor donaties, en de LC ziet hij niet gebeuren. “Het Friesch Dagblad heeft een andere benadering van journalistiek en een eigen identiteit.”

(gepubliceerd in NRC Handelsblad 7 juni 2013)