Barbara Baarsma: Ik hoop dat de coronacrisis ons lessen leert

(tekst: De Nieuwe Wereld)

‘Radicale verandering Nederland voedselparadijs nu aanjagen’. Een gesprek met Barbara Baarsma 

Ad Verbrugge in gesprek met directievoorzitter Rabobank Amsterdam en hoogleraar toegepaste economie Barbara Baarsma. “Ik hoop dat de coronacrisis ons lessen leert.” Baarsma doet als hoogleraar al jaren onderzoek naar voedselketens en waar de macht ligt binnen die ketens.

Recent verscheen van haar hand het boek ‘Nederland voedselparadijs’. Daarin beschrijft zij welke transformatie richting kringlooplandbouw ons land de komende jaren kan en moet ondergaan.

Dat begint met de constatering dat Nederland de een na grootste landbouwexporteur ter wereld is. Baarsma: “Dat is enerzijds een prestatie van jewelste, maar anderzijds heeft het averechtse effecten in onze milieugebruiksruimte.” De manier waarop er nu voedsel wordt geproduceerd is, inderdaad, niet duurzaam.

In dit gesprek vertelt Baarsma over haar ideeën en voorstellen. Ze benadrukt dat er op dit moment voor boeren geen goed verdienmodel van verduurzaming bestaat. Ze hebben nauwelijks invloed op de prijs van hun producten op de wereldmarkt, waardoor duurzaam produceren vooral veel kost. “Daardoor dacht ik: hoe komen we dan ooit tot de transitie die nu voorligt naar de kringlooplandbouw?” Bovendien is boeren jarenlang voorgehouden dat efficiënter, ondernemender en meer globaal beter is. “We hebben de hele tijd gevraagd of ze hun ondernemerschap, handelsgeest en vernuft willen inzetten, en nu vragen wij ineens – en een deel voelt dat we dat doen met een moreel vingertje, en die valt echt verkeerd – om het heel anders te doen.” Het is met andere woorden niet enkel een probleem van boeren, maar van de hele maatschappij. Baarsma pleit voor een betere balans tussen grote, mondiale en de kleine ketens. Dat kan hier ook: “Wij leven in een voedselparadijs, met vers, gevarieerd eten dichtbij.”

Ze pleit voor ondersteuning van duurzame boeren, het belasten van uitstoot en het beprijzen van de kilometers die voedsel aflegt. “Je moet de prikkels zo vormgeven dat dat wat waarde heeft zorgvuldig wordt behandeld.” Nederland moet meer inzetten op hoogwaardige producten. Al deze zaken vragen om een integraal landbouwbeleid, waarbij de boeren perspectief wordt geboden, consumenten meer moeten gaan betalen voor kwaliteit en de politiek over de departementen heen met een visie komt. “Ik hoop dat de coronacrisis ons die lessen leert.”