Arbeidsmarktbeleid voor 55-plussers vrijblijvend en ineffectief

(tekst: persbericht van BA&O – Beroepsvereniging Arbeids- & Organisatiedeskundigen)
– 30 procent stijging werkloosheid 55-65 jarigen vraagt om actievere rol kabinet

– Leefstijlafspraken werknemers en financiële compensatie werkgevers stimuleren inzetbaarheid

Rotterdam (16 mei 2014) – Slechts 12,7 procent van Nederlanders werkt door na zijn 65e, tegen bijna 50 procent van de IJslanders. Daarnaast loopt de werkloosheid in ons land onder 55-65 jarigen in hoog tempo op (2012-2013: + 30,5 procent). Deze cijfers tonen aan dat het huidige beleid om ouderen duurzaam inzetbaar te houden niet werkt. De noodzakelijke inhaalslag vraagt om een actiever kabinetsbeleid dat het al dan niet slagen van arbeidsparticipatie van ouderen minder overlaat aan de wetten van vraag en aanbod.

Dat stelt Annet de Lange, lector Human Resource Management aan de Hogeschool Arnhem Nijmegen, in een advies dat vrijdag op het jaarlijkse BA&O-congres voor arbeids- en organisatieprofessionals wordt overhandigtd aan minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid). Het advies kwam mede tot stand dankzij het landelijke kennisnetwerk duurzame inzetbaarheid NKDI.

Beleid met hoog alibigehalte
De Lange, tevens visiting professor van de Universiteit van Stavanger (Noorwegen), bepleit een mix van financiële prikkels voor werkgevers, meer ontwikkelkansen voor oudere werknemers en een sterkere verankering van leefstijlverbeteringen in de arbeidsvoorwaarden. Het huidige beleid kent een hoog alibigehalte en is daardoor te vrijblijvend en ineffectief. ‘Het kabinet zegt dat het thema aandacht heeft, maar een samenhangende aanpak en actieve prikkels ontbreken. Die zijn nodig en moeten worden geborgd door de overheid, omdat anders werkgevers al snel kiezen voor het aantrekken en behouden van jonge(re) medewerkers.’

Demotie-framing
Asscher kan met enkele concrete maatregelen meer 55-plussers aan het werk houden, aldus De Lange. Dat is nodig omdat werknemers uit die groep die hun baan verliezen maar weinig kans maken op nieuw werk (CBS: werkloosheid categorie 55-65 jaar in 2012-2013 met 30,5 procent opgelopen van 86.250 naar 112.500). En als ze een nieuwe baan krijgen dan gaat het om tijdelijke contracten.

Door werkgevers gedurende de dienstbetrekking van 55-plussers financieel te compenseren wordt deze groep erg geholpen. ‘Nu wordt vaak gezegd dat ze te duur zijn en daarom salaris moeten inleveren. Deze demotie-framing motiveert 55-plussers niet om door te werken en roept bij werkgevers het beeld op dat het in dienst nemen van ouderen geen rendabele investering is.’ Het verschil met de bestaande reïntegratiepotjes is dat die meestal voorzien in een eenmalige bijdrage bij indienstneming. Bovendien is er de tendens deze budgetten te korten.

Investeer in deskundigheid 55-plussers
Verder verdienen ouderen meer kansen om zich te professionaliseren in hun huidige functie, of om makkelijker te veranderen van beroep. ‘Dat hoeft niet eens gepaard te gaan met een hogere beloning. De mogelijkheid via professionele verdieping en verbreding (meer deskundigheid) van meer betekenis te zijn voor een organisatie, vinden veel van hen al voldoende. En als werkgever krijg je er veel voor terug. Ervaringen in Scandinavië, maar ook eigen onderzoek in Nederland met Uitzendbureau 65plus , laten zien dat oudere werknemers vaak zeer betrokken en resultaatgericht zijn.’

Actief stimuleren leefstijlverbeteringen
Tot slot hoort het actief stimuleren van leefstijlverbeteringen een vast bestanddeel te worden van de arbeidsvoorwaarden. ‘Ouderen zijn kwetsbaarder, zowel fysiek als mentaal, maar dat betekent niet dat je met een 55-plusser in dienst haast onverantwoorde risico’s neemt. De komende decennia wordt investeren in fitheid, vitaliteit en flexibiliteit een voorwaarde om de inzetbaarheid en productiviteit van medewerkers, jong én oud, op peil te houden.’

Minder hokjesgeest, meer integrale aanpak tussen sectoren
De Lange adviseert minister Asscher een voorbeeld te nemen aan het in IJsland succesvol toegepaste flexicurity-model, waar de regering een flexibeler ontslagrecht heeft weten te combineren met een overheidsgestimuleerde banenmarkt en werkzekerheid. ‘In Nederland zetten we al een stap in de goede richting als we kiezen voor intersectorale cao’s. Vanuit de integraliteit tussen verschillende beroepssectoren zijn veel passender afspraken te maken die de langdurige participatie van ouderen op de arbeidsmarkt stimuleren.’

(kader)
Nederland ver achter IJsland
In Nederland vinden mannen en vrouwen ouder dan 55 jaar steeds moeizamer een plek op de arbeidsmarkt. Volgens de laatste CBS- en OESO-cijfers neemt in de leeftijdscategorie 25-55 jaar circa 80 procent van de beroepsbevolking deel aan het arbeidsproces. Dat percentage daalt de daaropvolgende 10 jaar naar 58,6 procent, om na 65 jaar een duikvlucht te nemen tot 12,7 procent. De leeftijd dat Nederlanders stoppen met werken ligt rond de 63 jaar, terwijl wordt gepropageerd tot je 67e of zelfs langer door te werken. In IJsland ligt de effectieve pensioenleeftijd op 70 jaar.
————————————————

Over Hogeschool Arnhem Nijmegen – lectoraat Human Resource Management
Bedrijven en instellingen krijgen te maken met ontgroening en vergrijzing van hun personeelsbestand en van de arbeidsmarkt. Deze trend maakt de duurzame inzetbaarheid van werknemers tot een actueel thema bij hun human resource management. Dit thema, in brede zin, vormt het zwaartepunt van de praktijkgerichte onderzoeksactiviteiten van het Lectoraat HRM aan de Hogeschool Arnhem Nijmegen (HAN). Wij zetten onze expertise in om in samenspraak met organisaties na te gaan welke HRM-instrumenten doelmatig en kosteneffectief zijn.

Over BA&O
BA&O is de beroepsvereniging van arbeids- en organisatiedeskundigen. Zij ondersteunt haar leden met kennis en direct advies, zodat ze voor bedrijven succesvol zijn in verandertrajecten op het snijvlak van mens, arbeid en organisatie.