Adel drukte stempel op Friese protestantse dorpskerken

(tekst: persbericht Alde Fryske Tsjerken)

Adel drukte stempel op Friese dorpskerken

De adel heeft in het verleden een flink stempel gedrukt op de inrichting van protestantse kerken in Frysl�n. Dat laat kerkendeskundige Bernhard van Haersma Buma zien in de documentaire �Rouwborden en herenbanken�, die op dinsdag 28 september 2010 wordt uitgezonden door Omrop Frysl�n. Het is de derde aflevering van de vierdelige serie �Alde Fryske Tsjerken�, die gemaakt is ter gelegenheid van het veertigjarige bestaan van de Stichting Alde Fryske Tsjerken.

In deze derde aflevering gaat het over de sociale verhoudingen rond de kerken. Over adel en herenboeren, over diaconie�n en kerkvoogden. In de kerk van Hegebeintum toont Van Haersma Buma de rouwborden die zijn nagelaten door de bewoners van de naastgelegen Harsta State. In het onlangs gerestaureerde kerkje van Ter Idzard vertelt mr. Hanso Schotanus � Steringa Idzerda uit Bussum over zijn betrokkenheid bij de dorpskerk. In de kerk is een epitaaf te zien van een van zijn voorvaderen, die in 1566 – aan de vooravond van de Tachtigjarige Oorlog � in Brussel aanwezig was bij het aanbieden van het �Smeekschrift der Edelen� aan landvoogdes Margaretha van Parma.

In de kerk van Ysbrechtum wijst Van Haersma Buma op de sporen die de vroegere bewoners van Epema State nalieten, inclusief een eigen ingang die rechtstreeks naar de state leidde. Van Haersma Buma benadrukt verder de rol die diaconie�n in het verleden speelden in de armenzorg.
Een ouderling en een diaken van de Protestantse Kerk in Kollum vertellen hoe de armenzorg anno 2010 in hun dorp wordt vormgegeven: de gemeenteleden telen �kerkaardappels� die ten goede komen aan de voedselbank. De Gereformeerde Kerk van Kollum is een prachtig voorbeeld van een Kuyperiaanse kerkinrichting. ,,In principe zijn hier geen herenbanken zoals in de oude Middeleeuwse dorpskerken�, stelt Van Haersma Buma nuchter vast. ,,Hier wordt heel duidelijk een democratische ideaal weergeven.�

De vierdelige serie is geproduceerd door Castel Media in Groningen, met Hendrik Jan van Telgen als regisseur. Het project is mede mogelijk gemaakt dankzij bijdragen van de provinciale afdeling Plattelandsprojecten en diverse cultuurfondsen.