Grote twijfels CPB bij draconische bezuinigingen op ambtenaren

(tekst: Vereniging Nederlandse Gemeenten)

Deze week in VNG Magazine: Draconische bezuinigingen op ambtenaren

27.05.2010

Politieke partijen buitelen over elkaar heen in de miljarden die zij willen bezuinigen op het openbaar bestuur en de ambtenaren. Het Centraal Planbureau (CPB) heeft grote twijfels of een reductie van 25 procent in de ambtelijke organisatie haalbaar is.

In dit nummer de congresspecial Nije Tiden
VNG Magazine haakt aan bij het thema van het VNG-Jaarcongres Nieuwe Tijden/Nije tiden op 7 en 8 juni in Leeuwarden. Nieuwe gemeentebesturen, een nieuw kabinet en een discussie over een nieuwe bestuurlijke indeling: uitdagingen voor nabije en verre tijden. De Friese gemeenten bezinnen zich al jaren op hun toekomst.

Bolsward, Nijefurd, Sneek, W�nseradiel en Wymbritseradiel fuseren op 1 januari tot S�dwest Frysl�n. Samen optrekken levert meer op dan de som der delen. De burger wordt er beter van, daar zijn ze van overtuigd.

De gemeente Littenseradiel heeft juist van kleinschaligheid haar handelsmerk gemaakt. Burgemeester Johanneke Liemburg: �Wij hebben geen herindeling nodig om onze problemen op te lossen�.
Verder in deze special aandacht voor de kostenbesparende uitbesteding van onderhoud en beheer van de riolering door zes Friese gemeenten aan Aquario, het eerste nutsbedrijf voor de afvalwaterketen. De winst: twaalf procent meer effici�ntie.

++

Draconische bezuinigingen op ambtenaren

Politieke partijen buitelen over elkaar heen in de miljarden die zij willen bezuinigen op het openbaar bestuur en de ambtenaren. Het Centraal Planbureau (CPB) heeft grote twijfels of een reductie van 25 procent in de ambtelijke organisatie haalbaar is.

�Als het mogelijk zou zijn de overheid veel effici�nter te maken, waarom is dat dan nog niet eerder gebeurd? En als de collectieve sector in staat zou zijn om ook met lagere salarissen de juiste mensen te vinden om in hun sector te werken, waarom heeft zij dan al die jaren te veel betaald?�, zo vraagt het CPB zich af in een analyse van de effecten van de verkiezingsprogramma�s van politieke partijen. In de studie wordt � naast gerichte analyse op tal van overheidsterreinen � uitgebreid ingegaan op de gevolgen van de partijprogramma�s voor de houdbaarheid van de overheidsfinanci�n op lange termijn.
Het EMU-tekort bedraagt volgend jaar naar verwachting 4,9 procent. Tegelijkertijd trekt de vergrijzing een zwaardere wissel op de overheidsbegroting dan eerder werd geraamd. De combinatie van kredietcrisis en vergrijzing leidt bij ongewijzigd beleid tot een houdbaarheidstekort in 2015 van 4,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp), oftewel 29 miljard euro.

Openbaar bestuur

Alle partijen bezuinigen op de uitgaven voor openbaar bestuur en (daarmee) op rijks- en gemeenteambtenaren. Het CPB gaat zelfs uit van een daling van de werkgelegenheid bij de overheid met 40.000 mensen. Het is echter de vraag hoe haalbaar deze voornemens zijn, aldus het CPB. Omvangrijke effici�ntiewinsten op het overheidsapparaat zijn moeilijk in ��n kabinetsperiode te realiseren, zo leert de ervaring. Hetzelfde geldt voor een drastische inperking van taken.
Bij de door de partijen voorgestelde korting hanteert het CPB dezelfde maxima als onlangs de brede heroverwegingswerkgroep openbaar bestuur. In die optie besparen Rijk en de zelfstandige bestuursorganen twee miljard euro (exclusief een �besparingsverlies� van vijftien procent, als gevolg van de kosten die gepaard gaan met een reorganisatie). Voor het decentraal bestuur is de maximale bezuiniging ook twee miljard in 2015 (exclusief besparingsverlies). Het CPB spreekt van een �zeer aanzienlijke uitdaging� voor gemeenten en provincies. De forse bezuinigingen zullen gepaard gaan met het verminderen van het aantal gemeenten en het inperken of zelfs afschaffen van provincies en waterschappen.

Sterk bestuur

Het CPB-rapport lijkt naadloos aan te sluiten op de ontwerpresolutie �Het perspectief van gemeenten�, die de VNG voor het jaarcongres in Friesland heeft opgesteld. �Sterk decentraal bestuur op regionaal niveau levert een flinke kostenbesparing op. Bovendien wordt de slagkracht van het openbaar bestuur verhoogd�, aldus de VNG. Het VNG-plan kan duizenden ambtenaren en miljarden euro�s uitsparen, gaf de voorzitter van de directieraad van de VNG, Ralph Pans, vorige week in de Volkskrant te kennen.

Nauwelijks ruimte voor loonstijging

In de analyse van het CPB zijn voorstellen waarbij ambtenarensalarissen achterblijven bij de loonontwikkeling in de marktsector niet gehonoreerd. Het structureel, eenzijdig verlagen van de ambtenarensalarissen ten opzichte van de marktsector is in het verleden niet houdbaar gebleken, voert het CPB als reden aan.
In een markteconomie worden de arbeidsvoorwaarden op lange termijn bepaald door vraag en aanbod. De komende kabinetsperiode blijft de ruimte voor loonstijging bij de overheid toch al ruim twee procent achter bij de marktsector wegens het lage budget voor incidentele loonstijging, aldus het CPB.
Versobering van de arbeidsvoorwaarden in de collectieve sector zal met name jongeren ontmoedigen om in deze sector te gaan werken. Ouderen in de collectieve sector zullen minder snel overstappen. Daarmee zal het gemiddelde loon in de collectieve sector juist stijgen.