Laten we hopen dat de politieagent die nu terecht staat een goede advocaat heeft. Misschien is het een klus voor Tjalling van der Goot die zich kan revancheren

Binnenkort staat de politieagent die tijdens een boerenprotest bij Heerenveen in de richting van boerenzoon Jouke Hospers uit Akkrum schoot voor de rechter. De man zit tussen twee vuren, wie helpt hem?

Het Openbaar Ministerie die hem ter verantwoording roept op basis van een opmerkelijk snel onderzoek van de Rijksrecherche zal alle registers opentrekken, want het land kijkt in spanning mee. Korpsleiding en vakbonden staan, net als bij de boerenacties, aan de zijlijn en kijken toe. De politiebonden, die meestal bij het geringste vermeende onrecht aan hun adres de mond wijd open sperren en luid op de trom roffelen, hullen zich nu in stilzwijgen. Deze keer geen krachtig pleidooi over wat er moet gebeuren om de politieorganisatie die in het nauw is gedreven bij te staan. Ze laten de kolen nu even door anderen uit het vuur halen.

Van de Nederlandse korpsleiding hoeft de agent weinig te verwachten, die ligt op de rug met de pootjes omhoog. De korpsleiding is, zoals altijd, druk met zichzelf en adviseert al jaren burgerslachtoffers met de dader op het bureau te verschijnen, wil men er werk van maken. En dan nog is het afwachten of er een zaak van komt. Met uitspraken van de leiding dat er bij agenten sympathie leeft voor de boerenacties is het hek al van de dam. Met zo’n korpsleiding wordt de zomer voor de politieagent van Heerenveen nog heter dan die nu al is. Nu maar hopen dat de politieagent een goede advocaat heeft die het geheel in perspectief weet te plaatsen.

Van de bonden zou je mogen verwachten dat die de positie van de hele politieorganisatie in deze bijzondere situatie onder de aandacht brengt. De organisatie is in een hachelijke positie gemanoeuvreerd door de afwezigheid van hun leiders. De gezagspositie van de individuele agent wordt al maanden lang aangetast en ondermijnd. Dat de agenten van de politieorganisatie getergd zijn, lijdt geen twijfel. Enerzijds hebben zij als taak de openbare orde te handhaven; zij zijn als enige organisatie bevoegd om geweldsmiddelen – waaronder het pistool – aan te wenden. Anderzijds missen zij nu al maanden rugdekking van een politieorganisatie en zien tegelijkertijd de overheid talmen. De voorspelde escalatie heeft nu een voorlopig dieptepunt bereikt in Heerenveen, terwijl eerder al in Groningen de zaak finaal uit de hand liep. Hier reed in oktober 2019 een trekker door een afzetting op de Vismarkt. Beelden laten zien dat voetgangers en fietsers ternauwernood ontsnapten aan bruut geweld. Hier had zonder een schot te lossen het eerste dodelijke slachtoffer kunnen vallen.

Bij het incident in Heerenveen hebben meerdere agenten zich getergd, en mogelijk bedreigd, gevoeld, zij trokken hun wapen. Hoewel er maar één agent, voor zover bekend, gericht heeft geschoten, kan moeilijk worden aangenomen dat hier sprake is geweest van een individuele actie. Zo wordt de zaak wel gepresenteerd. Maar meerdere agenten zagen zich genoodzaakt op te treden nadat waarschuwingen en bevelen niet werden opgevolgd. Zij zagen jonge jongens op grote voertuigen hun bevelen in de wind slaan. Kortom: er was sprake van bedreiging en minachting. Of en hoe het Openbaar Ministerie omgaat met deze informatie zal binnenkort moeten blijken.

Een andere gezagsverhouding blijft ook onderbelicht: die van de ouders van Jouke Hospers, het hoofdonderwerp in deze tragedie. De ouders van Jouke, gezaghebbend over hun 16-jarige zoon, hadden wijzer moeten zijn. Zij hadden met de bekende uitspraak ‘Vaders, hou je dochters thuis’ in gedachten, moeten zeggen: ‘Wat soestou? Rellen mei de trekker? Do bliuwst thús, blinder!’ Maar nee, Jan en Tjitske Hospes hielden hun jongen niet thuis. Jouke stapte vrolijk op de trekker terwijl zij redelijkerwijs hadden kunnen weten dat gezien de oplopende spanning die trekkerrit ongelukken tot gevolg zou kunnen hebben. Tjitske mocht nadien in het programma Op1 vertellen dat het jammer was dat het zo was gelopen. Het was een en al vrolijkheid in het programma want de programmamakers waren maar wat blij met deze gasten, het was hun weer gelukt: Programma Zoekt Boer.

Iets anders. Ook de ouders van de feestvierende mannen die tijdens oudjaar 2021 met een carbidbom op stap gingen en in Joure zware schade, zowel materieel als immaterieel, veroorzaakten, hadden tijdig in actie kunnen komen. Nu moest advocaat Tjalling van der Goot als verdediger van de mannen na de eis (taakstraf) van het Openbaar Ministerie recht praten wat krom was. De luisteraars van Omrop Fryslân hebben met gekromde tenen aangehoord hoe de gerenommeerde advocaat zonder veel tegenspraak op de regionale zender zijn zegje kon doen. De mannen hadden zichzelf bij de politie gemeld, aldus Van der Goot ter verdediging. Alleen, dat deden ze op een moment nadat de verontwaardiging over de actie opliep. Wie die dag het genuanceerde verslag in de Leeuwarder Courant had gelezen wist beter. Ook hier had ‘Moeders, hou je zonen thuis’ veel onheil kunnen voorkomen.

Vooralsnog staat de rechtstaat nog overeind. Maar net als het geval is met de democratie is die niet in beton gegoten. Het is te hopen dat onze instituties de rug gaan rechten, maar bij de burger is de twijfel reeds toegeslagen.

Nog een berichtje uit de krant van enkele dagen geleden: Politiemensen die vorig jaar op een 40-jarige man met een nepwapen schoten in de Vlietzone in Leeuwarden deden daarmee niets strafbaars. Dat oordeelt het Openbaar Ministerie. Volgens het Openbaar Ministerie schoten in totaal vier agenten. De Rijksrecherche, het instituut dat in de benen komt wanneer er politieagenten bij betrokken zijn, heeft het allemaal uitgezocht. In het bericht ontbrak een saillant detail, namelijk dat een kogel enkele honderden meters verder was ingeslagen in het raamkozijn van een bewoner van het Vliet. Een bedrijfsongeval? Om de geloofwaardigheid van dergelijke onderzoeken hoog te houden zou het van belang zijn om ook hierover informatie te verschaffen.

Laten we hopen dat de politieagent die nu terecht staat een goede advocaat heeft. Misschien is het een klus voor Tjalling van der Goot, bekend van het verdedigen van de boeren van Farmers Defence Force, die zich kan revancheren.

Andries Veldman