Stationskapper Jan Vos stopt na 55 jaar knippen – ‘Ik heb wel wat moeilijke benen’

(foto’s: Simon van der Woude)

‘Gisteren had ik 300 euro aan cadeaubonnen. En vandaag heb ik al drie pukkels vol met van alles: bier, bloemen en noem maar op.’ Vijfenvijftig jaar maar liefst is Jan Vos (69) kapper, de laatste vijftig jaar bij de Stationskapper in Leeuwarden. Donderdagmorgen was hij er voor het laatst. Vaste klanten komen binnen om hem te bedanken voor zijn werkzaamheden. Nadat een man met een AH-tas in zijn hand een bosje bloemen heeft afgegeven zegt hij: ‘Toen hij hier voor het eerst kwam, droeg hij nog een korte broek.’

Bier, boeken, bloemen en cadeaubonnen; het regent de laatste twee weken geschenken sinds bekend werd dat de kapper van het station stopt. De zaak gaat zonder Jan Vos verder. ‘Miskien binne se wel bliid dat se fan mij af binne’, zegt Vos wanneer zijn laatste klanten aan de stamtafel aanschuiven. Als dertienjarige kwam Jan Vos in de leer bij kapper Abma in Oranjewoud. Vader en moeder waren in de jaren zestig van Eagum, zijn geboortedorp, naar Heerenveen verhuisd. Vader was boerenarbeider die als melker de kost verdiende. Moeder was huisvrouw. ‘Als jonkje van tien, elf jaar werkte ik al bij de groenteboer. Ik kreeg zes gulden in de week en een zak appels. We waren met zeven man thús. Dus er moest wel wat gebeuren. Bij kapper Abma leerde hij het vak en dat beviel goed genoeg om in 1972 de overstap te wagen naar de Stationskapper in Leeuwarden, die hier al 81 jaar in de linker vleugel van het station is gevestigd. Aanvankelijk in loondienst, later als compagnon/mede-eigenaar met Gerard van der Meulen.

Het is de hele dag staan

De kapper zal er zelf niet snel over beginnen, maar het beroep is toch tamelijk zwaar. ‘Het is de hele dag staan. Je hangt voorovergebogen en werkt soms boven je macht.’ Vos zegt dat hij er in al die tijd geen lichamelijke klachten aan heeft overgehouden, maar ‘ik heb wel wat moeilijke benen, de spataderen spelen op en ben weleens wat stijf.’ De verhalen van de klanten hebben hem in al die jaren op de been gehouden. En de erecode luidt: wat in de zaak wordt verteld, blijft in de zaak. Alhoewel? ‘Je verspreekt je soms wel eens. Maar je moet altijd oppassen. Een collega vertelde eens een racistische mop. Dat is een beginnersfout. Foor dat je ut wete, hewwe je ‘s avonds de rúten derút.’

Suggestieve vragen

Die geslotenheid geldt niet voor de stamtafel in de zaak. Aan de stamtafel is deze donderdagmorgen klant Thijs van Terschelling aangeschoven. Hij vindt dat de verslaggever suggestieve vragen stelt. ‘Die suggestieve vragen hoorde ik gisteren ook op de radio toen LTO-man Van der Tak werd geïnterviewd. Astrid Kersseboom deed het vanmorgen op Radio 1 een stuk beter.’ Thijs, gepensioneerd medewerker van de Keuringsdienst van Waren, laat als het even kan zijn haar op het station knippen. Hij combineert zijn kappersbezoek met het oppassen op een van zijn kleinkinderen in Grou of Rotterdam. Sinds 1975 is hij klant bij de stationskapper. ‘Eerst werd ik geknipt door Gerard. Als hij het te druk had, deed Jan het. Tussendoor werd ik nog geknipt door een meisje, maar dat beviel niet.’

Brieke loper

Met Gerard zat hij in het tweede van LVV Friesland. Thijs: ‘Gerard was een goeie spits die zo’n dertig-plus doelpunten in een seizoen scoorde. Hij was niet sterk aan de bal, een beetje een brieke loper. Je wist nooit wat je aan hem had, maar scoren kon hij. Gerard deed ook veel als vrijwilliger bij de club, maar hij kon het niet zetten toen Gerard Lippold als betaalde trainer werd aangesteld. Slijmballen, daar kon hij niet tegen.’

Secretaresse van de burgemeester

Jan Vos kent de verhalen van voor naar achteren. De relatie tussen hem en Gerard? ‘Laat ik het zo zeggen: we hebben allebei uiteenlopende karakters. Zeg maar gerust: water en vuur. En het blijft altijd onvoorstelbaar wat je als kapper allemaal beleeft.’ Dat begon al in de trein tijdens zijn dagelijkse rit van zijn woonplaats Heerenveen naar Leeuwarden. Jarenlang werd er getreind met Heerenveners die in Leeuwarden werken. ‘De secretaresse van de Leeuwarder burgemeester zit bij ons in de coupé. Dan hoor je nog wel eens wat. Ze leert de burgemeester het Fries beter uitspreken.’

Spaarcenten

De laatste jaren met corona is het aantal reizigers fors afgenomen en dat vindt ook zijn weerslag op het bezoek aan de Stationskapper. ‘Zeventig procent van de klanten mis ik. Die werken nog altijd thuis. We stonden tot voor kort met vijf man te knippen, twee voor en drie achter. We hebben drie lockdowns gehad en twee jaar stonden er hekken voor de deur in verband met renovatie van het Stationsplein. De spaarcenten zijn erdoorheen gegaan. Het was een zware tijd.’

Snoeken zijn niet te eten

De Stationskapper wordt voortgezet. Jan Vos gaat zich nog meer richten op zijn hobby’s: snoeken vangen en darts spelen. ‘Nee, die snoeken zet ik terug. Die zijn ook niet te eten, veel te veel graten. De dartwedstrijden zetten ze tegenwoordig achter een betaalmuur. Ook dat wordt minder.’ Voormalige rechercheur Durk aan de telefoon, klant sinds 1978: ‘Nee, dan ben ik er niet meer. Dit is myn leste moarn. Ik zal je missen. Bedankt voor de jarenlange klandizie.’ Tot de verslaggever: ‘Vanavond uit eten met de buurvrouw.’

Andries Veldman