Die Floris, dat is me er eentje – Arcadia zal druk op Potmargegebied niet verminderen

Foto: Simon van der Woude

Die Floris, dat is me er eentje. U hebt waarschijnlijk nog nooit van Floris de Gelder gehoord, maar in het Friese subsidiecircuit is hij geen onbekende. Floris de Gelder is directeur-bestuurder van het wandelende bomenproject Arcadia, tenminste tot 1 december, want hij gooit het bijltje er bij neer. Nu De Gelder de boer op moet bij het midden- en kleinbedrijf om de bomen in beweging te krijgen, kiest hij ervoor om op reis te gaan. De bossen in Midden-Amerika lonken.

Het was allemaal te lezen in de zaterdagse Leeuwarder Courant waarin Jacob Haagsma alle ditjes en datjes rond Arcadia tot in detail, en gedurende het hele proces, aan ons voorschotelt. Niets blijft ons bespaard. Floris de Gelder is al na een jaar weg, lezen we op pagina 2, waar gewoonlijk het meest opmerkelijke nieuws van de krant staat. Op pagina 31 mag De Gelder vertellen over het hoe en waarom.

Het mkb heeft wel andere sores aan de kop

De Gelder heeft heel erg hard gewerkt, valt er te lezen. Zeg maar gerust: het was afzien. ‘Het afgelopen jaar was een conceptueel jaar, waarin we met anderhalve man en een paardenkop hebben moeten doen waar je anders twee jaar over doet. Nu gaan we naar de operationele fase. Dat is minder mijn hobby, en daar kan ik mijn talent minder in kwijt’. Dat zegt de vermoeide directeur-bestuurder, die er inmiddels is achtergekomen dat het midden- en kleinbedrijf wel andere sores aan de kop heeft dan opnieuw geld te verstrekken voor een onduidelijk doel. Het gebedel van de voorloper van Arcadia, het discutabele fenomeen Culturele Hoofdstad, ligt nog vers in het geheugen. En hoe succesvol dat fenomeen werkelijk is geweest onderzoekt momenteel Geart de Vries, oud-directeur van het Historisch Centrum Leeuwarden. We zijn benieuwd.

De culturele ondernemers Sjoerd Bootsma en Immie Jonkman van Arcadia vinden het vertrek van De Gelder niet echt erg, vertellen ze in de krant. Haagsma noteert: ‘Je moet er niet met drie directeuren bovenop blijven zitten als het niet nodig is. Dat slaat ook nergens op.’ Van drie directeuren gaat Arcadia nu naar twee directeuren. Shell kan er met minder toe. Je vraagt je af waarom De Gelder ooit is aangesteld. Het had een mooie besparing op kunnen leveren.

Piet Berndes wees op de boom die hij nog geplant had

Arcadia staat niet stil, ondanks het feit dat het gebedel bij het midden- en kleinbedrijf tot nu toe nog maar weinig heeft opgeleverd en somberheid lonkt. Een dag eerder was er ook al een publicatie over het aanstaande bomenfestival. Toen waren er al een paar vrijwilligers aan het slepen met de bomen. Oppervrijwilliger en bomenverplaatser Simon Andringa, die ook al zijn beste krachten inzette tijdens het evenement Culturele Hoofdstad, legt in een filmpje uit wat ons staat te wachten. Projectleider Han Jansen vult aan dat het verplaatsen van 1000 kilo boom (boom en grond) niet niks is. Maar een keer aan de rol, de bak staat op een speciaal ontworpen voertuig, dan is het goed te doen. Ik neem niet aan dat de wandelende bomen de toenemende druk op de historische tuinen in de groene long van het Potmargegebied zullen doen verminderen. Bewoner van Achter de Hoven Piet Berndes, overleden in 2019, wees me ooit trots op een boom die hij nog geplant had. Ondanks zijn strijd voor de groene long achter zijn huis, zag hij het gebied steeds verder afkalven. Binnenkort worden er gewoon stenen gestapeld. De buurt wil het niet, maar het gaat gewoon toch gebeuren. Geen Floris die hierin verandering brengt.

De twee directeuren Bootsma en Jonkman moeten de inspanningen van de vrijwilligers met voldoening vanuit hun kantoorburelen hebben gadegeslagen. Waarschijnlijk hebben ze zich, samen met De Gelder, op hun knieën geslagen van pret dat het hen toch weer is gelukt om vrijwilligers zo gek te krijgen om hun projecten uit te voeren en, niet onbelangrijk, media om ervoor uit te rukken in een poging om het midden- en kleinbedrijf toch nog in de goede stand te krijgen. En dat alles onder het motto: de nalatenschap van Culturele Hoofdstad moet gevierd worden.

De Reuzen zijn uit de gratie

Een opmerkelijke voetnoot in het stukje van pr-man Haagsma vormt de kritiek van Immie Jonkman op het project De Reuzen, het schouwspel dat in het Culturele Hoofdstadjaar door de organisatie werd beschouwd als dé topattractie. Wat krijgen we nu? Sjoerd Bootsma en Immie Jonkman reizen de hele wereld af om het ‘succes’ van Culturele Hoofdstad uit te venten (en hun eigen rol hierbij niet onbelicht laten), maar de Reuzen raken nu plotsklaps uit de gratie. Waar anderen al ver voor de act hun verwondering uitspraken voor deze keuze, lijken Bootsma en Jonkman nu ook afstand te nemen van de bekende attractie. In de krant noteert Haagsma: Tot en met de Azoren toe verkondigen de twee directeuren dat er vooral geld moet worden gestoken in het ‘mienskipsferhaal’ en net yn in grutte act as De Reuzen.’

Dat moet met terugwerkende kracht een klap in het gezicht zijn van onze voormalige burgemeester Crone, die zich de benen uit het lijf liep om het hondje Xolo aan de reuzenact toe te voegen. Kosten nog moeite werden gespaard om het evenement vlekkeloos over het voetlicht te krijgen. Crone bedelde wat af. De media werden in stelling gebracht. En nu achteraf op onze kosten op de Azoren een beetje nuffig doen over de Reuzen?

Bootsma en Jonkman lijken wel stofzuigverkopers. Net als Ruben Bosch, directeur van het festival Welcome to the Village, passen zij hun verhaal aan als het hun beter uitkomt. Bosch, inmiddels ook al opgestapt, was verontwaardigd (LC, 4 oktober) dat de rechter de natuur liet prevaleren boven het festival. Dat festival dat in de markt werd gezet met termen als duurzaam, circulair, het verbeteren van de wereld en het minimaliseren van de ecologische voetdruk. Hè, wat vervelend nou dat de rechter dit laatste allemaal onderschrijft en juist daarom het festival in de Groene Ster afblaast.

Leeuwarden zit niet in de juiste festival vibe

Op de een of andere manier zit Leeuwarden niet in de juiste vibe als het om festivals gaat. Is het felbegeerde predicaat festivalstad al binnen? En als dat zo is, hoe verhoudt ‘Leeuwarden Festivalstad’ zich tot andere festivalsteden? Of doen we allemaal ongeveer hetzelfde? Met andere woorden: wat is onze identiteit als festivalstad? En welke parameters worden hier op losgelaten om een en ander te meten? Bij een forse investering zoals hier plaatsvindt zal toch een monitoring en een weging moeten plaatsvinden? Of doen we het, net als dat organiseren, uit de losse pols? Onafhankelijk tellen en meten is hier nog niet tot kunst verheven.

Wat we in Leeuwarden wél doen is het presenteren van losse elementen met wisselend soortelijk gewicht die standaard kritiekloos worden bejegend. Media doen in optocht mee en wisselen distantie in voor ongebreideld enthousiasme. Ondanks dit alles en de forse subsidies die jaarlijks worden toegekend is er nog altijd geen overtuigend cultureel fundament waar we mee vooruitkunnen. De organisatoren van de losse elementen vergaderen zich suf en laten zich maar al te graag leiden door de waan van de dag waarbij ze hun festivals en evenementen omhangen met modieuze, bij subsidiegevers goed in het gehoor liggende, boterzachte frases. ‘Oude cultuur’ mag aanschuiven maar wél op hun condities.

Wat doet de commerciële koekenbakker Robèrt van Beckhoven in onze zwaar gesubsidieerde Harmonie?

Vrijwilligers vormen bij dit alles de sluitpost. In jargon worden deze belangrijke steunpilaren ‘de handjes’ genoemd. Voor een fooi inzetbaar. Deze ‘handjes’ zijn ook al jarenlang in touw bij de gerenommeerde en stevig gesubsidieerde instituten zoals schouwburg de Harmonie en popzaal Neushoorn, waar eveneens een brisante ontwikkeling ontbreekt die de Leeuwarder culturele infrastructuur zou kunnen versterken. Zo is onder meer de commerciële koekenbakker Robèrt van Beckhoven van Heel Holland Bakt geprogrammeerd. Ook bij Van Beckhoven, hij bakt ze bruin waar je bij staat, staan gek genoeg ‘de handjes’ weer klaar.

Andries Veldman