Anne van Dijk: Dit komt tot een explosie. Mensen pikken het niet langer. Ze voelen zich belazerd

(Ook deze herfst weer enkele prachtige artikelen opgediept uit ons archief; februari 2013)

‘Dit komt tot een explosie. Mensen pikken het niet langer. Ze voelen zich belazerd. Samsom (PvdA-fractievoorzitter) zei gisteravond bij Nieuwsuur dat hij niet wil dat de ouderen tegen de jongeren worden opgezet. Tsja, dat doet hij zélf. Hij zet groepen tegen elkaar op. Wat dit kabinet nu doet is een belastingverhoging doorvoeren voor alle aow’ers. Die gaan 6 procent in hun inkomen omlaag. Daar komt nog een extra korting op het aanvullend pensioen overheen. De aow’ers worden als melkkoe beschouwd. Bij de ouderen ontstaat de indruk dat ze worden beschouwd als leegvreters. Dat stuit hen tegen de borst. Bij het plan om de onafhankelijke zorgpremie door te voeren kwamen de Rotary’s in opstand. Die hebben dit weten te keren. Waar mijn hoop op is gevestigd? Nieuwe verkiezingen! De Partij van de Arbeid moet meer rechtvaardiging nastreven. Ze hebben veel te veel water bij de wijn gedaan.’

Anne van Dijk is districtsbestuurder metaal van FNV Bondgenoten district noord. In zijn bruin corduroy jasje zet hij de ontwikkelingen die zijn achterban doormaakt op een rij. ‘Er zijn acties gevoerd bij Feenstra Verwarming in Heerenveen en bij Dunlop in Drachten. Ook bij een verzinkerij in Groningen hebben we acties gehad. Nieuwe acties dreigen bij Draka en Akzo. Werknemers zijn ongerust. Het helpt niet dat we stil zijn.’

Anne van Dijk (60) werd in Stiens geboren. ‘Vlakbij het woonhuis van Troelstra.’ In Leeuwarden ging hij naar de christelijke technische school en bekwaamde zich als fijnbankwerker. Met die kennis ging hij in 1970 aan de slag bij (medische)instrumentmaker Oldelft. Later werd hij hier kwaliteitscontroleur. Sinds 1979 is hij bestuurder bij FNV Bondgenoten, district noord.

Vanmorgen nog werd zijn ontbijt wreed verstoord toen hij wethouder Douwe Willemsma van de gemeente Littenseradiel via Omrop Fryslân hoorde verkondigen dat we onnodig opgezadeld zitten met werknemers uit het buitenland. Met andere woorden: er is werk zat, maar we vertikken het om de hand aan de ploeg te slaan. Willemsma bestond het om sancties aan te kondigen voor onwillige werknemers. ‘Jo moatte der strenger mei omgean’, zo verdedigde de wethouder het overhevelen van rijksbeleid naar de gemeenten met daarbij een fikse korting op het totale budget. Kom bij Van Dijk niet aanzetten met dergelijke praatjes. De uitspraken van FNP’er Willemsma maken duidelijk dat de wethouder niet goed begrijpt hoe de hazen lopen.

‘Die wethouder snapt het niet. De buitenlandse werknemers worden geïmporteerd omdat ze hier beter uitgebuit kunnen worden.’ Hoezo? ‘Ze krijgen werk via uitzendbureaus. Wat zegt hun eigen organisatie ABU? De helft van de uitzendbureaus deugt niet. Uitzendbureaus zijn niet meer vergunningplichtig. Vroeger hadden we de malafide koppelbazen, daar doet mij dit weer aan denken. Die vergunning moet terug.’ Van Dijk heeft gisteravond de reportage over de Cyprus-constructie met afgrijzen bekeken. Het gesol met vrachtwagenchauffeurs, slachtoffers van uitzendbureaus, bevestigde zijn beeld.

Ondanks deze stevige woorden schenkt de vakbondsman bijna fluitend de koffie in. Hij moet er zelf om lachen. ‘Je moet toch vrolijk blijven, anders kun je dit werk niet doen.’ In het belendende vergaderzaaltje op het Leeuwarder kantoor zitten de werknemers van de failliete scheepsbouwer Icon Yachts uit Harlingen bijeen om hun toekomst te bespreken. Van Dijk: ‘Je moet in alle ellende de vrolijkheid vasthouden, anders komt het kwade boven.’

Maar kwaad is hij. Op Samsom. Op de Friese kamerleden. Op de wethouder. ‘Samsom? Een grapjurk. Toch raar dat iemand die zegt dat de ouderen rijk zijn en ze niet als een aparte groep wil behandelen dat vervolgens wel doet. Over de stapeling van maatregelen die ons nog staat te wachten hoor je niemand. Nee, ook de Friese politici zijn stil. Joop Atsma hobbelt, ja, hij is weg, maar hij hobbelde achter het CDA aan. Keurde alles goed. Sander de Rouwe? Precies hetzelfde. De toevloed van de Poolse werknemers is met goedkeuring van het CDA onder Balkenende ontstaan. Wij zeiden: dat mag, maar alleen op de voorwaarde: gelijk werk, gelijk loon. Kijk eens wat er in de Eemshaven gebeurt: dat is daar het moderne Babylon. Daar voeren wij de ene na de ander rechtszaak over uitbuiting. Cao’s worden niet nageleefd, het minimumloon wordt niet gehanteerd, wettelijk bepaalde afdrachten worden niet voldaan. De ondernemers die daar de energiecentrales bouwen klagen steen en been: “we moeten wel”, zo zeggen ze, “anders gaan we failliet”. Geen politicus die voor deze misstanden aandacht heeft.’

Lutz? (stil). ‘Nee Lutz Jacobi (PvdA-kamerlid) ook niet. Die heb ik nog nooit gesproken. Anita Andriesen (PvdA-gedeputeerde), ja, dat was een die er stond. Veel te vroeg overleden. Andriesen kwam langs en organiseerde hoorzittingen. Hoorzittingen met diverse partijen en organisaties! Florijn (oud-wethouder van Leeuwarden, nu in Rotterdam) was ook redelijk daadkrachtig. Die liet mij opdraven bij een discussie over de reïntegratiebedrijven. Daarmee zijn zoveel miljoenen, miljarden geloof ik zelfs, mee verknald. Het was verplaatsen van lucht. Ik geloof dat de bijdrage van Florijn geweest is iets minder lucht te verplaatsen. Ik zei tijdens die bijeenkomst, geleid door NOM-voorzitter Siem Jansen: reïntegratie is een taak van ambtenaren, daar hoeven dergelijke bureaus niet apart voor te worden ingeschakeld. Wist ik veel dat ik sprak voor een zaal met reïntegratiemedewerkers? Over dit onderwerp zou een parlementaire enquête moeten worden gehouden.’

‘Even een voorbeeld uit de praktijk. De zoon van een collega van mij solliciteerde als beveiliger. Hij werd afgewezen. Vervolgens wordt hij via het gemeentelijke loket naar datzelfde bedrijf gestuurd en aangenomen. Hoe vind je die? Die baan, dat werk is er dus, wordt afgewenteld op de maatschappij. Die wethouder die ik vanmorgen op de radio hoorde, wil het niet snappen. Mensen willen best aan het werk, maar wel tegen een normale vergoeding en onder normale omstandigheden. Het is een van de grootste misstanden om mensen verplicht onbetaald werk te laten doen waarmee ze anderen verdringen. Let op wat er straks bij de sociale werkplaatsen gaat gebeuren.’

Andries Veldman