De Kranenburg norm: wegwezen bij dood door politieke schuld
(tekst: Geert Dales)
EEN HELDERE STAATKUNDIGE NORM: WEGWEZEN BIJ DOOD DOOR (POLITIEKE) SCHULD
Ferdinand Kranenburg wees al in 1958 de weg, hoewel er niet één dode viel
Weinigen zullen zich Ferdinand Kranenburg herinneren, de PvdA’er die van 1951 tot 1958 staatssecretaris van Oorlog, belast met defensiematerieel, in opeenvolgende kabinetten-Drees was. Toch kunnen we heden ten dage nog iets van hem leren. Hij trad in 1958 af vanwege van de ‘helmenaffaire’, de aanschaf van legerhelmen waarvan bijna de helft bij aflevering ondeugdelijk bleek en van de andere helft na aanvankelijke goedkeuring alsnog 75% werd afgekeurd. Het kostte Kranenburg de politieke kop omdat dit in gevechtssituaties doden had kunnen opleveren, al hielp ook niet mee dat hij het Kamerdebat overliet aan de minister van Oorlog. Het was dat zijn politieke baas, CHU-minister Kees Staf, al vertrokken was toen een tijdje later een nieuw onderzoeksrapport verscheen, anders was ook hij voor de bijl gegaan. Niet alleen de helmen, ook gasmaskers en schoenen deugden niet. Er was niet één dode gevallen, maar alleen al het feit dat het had gekund als Nederland in een oorlogssituatie was beland, leidde tot het harde politieke oordeel: wegwezen.
Kranenburg-norm
Dood en verderf ten gevolge van politiek-bestuurlijke fouten heeft zich in de naoorlogse geschiedenis meermaals voorgedaan. In het merendeel van die gevallen leidde het tot het opstappen van de verantwoordelijke bewindspersoon of een heel kabinet. Maar het is geen staatsrechtelijke standaard in Nederland dat politiek-bestuurlijk handelen met de dood ten gevolge tot opstappen leidt.
Waarom eigenlijk niet? Is aftreden ingeval van ‘dood door politieke schuld’ niet een morele ondergrens voor een beschaafde democratische rechtsstaat? Zeker nu onder het kabinet Rutte-III sprake is van een ongekende cumulatie van persoonlijk leed, inclusief doden, ten gevolge van verkeerde politiek-bestuurlijke beslissingen is de vraag actueel of we niet toe moeten naar wat ik zou willen noemen een ‘Kranenburg norm’: wegwezen bij dood door politieke schuld en ook niet draaideursgewijs weer op het pluche in een volgend kabinet.
Meer berichten
- Cultuurfonds geeft 123.500 euro aan 16 betekenisvolle projecten in Friesland
- Werkgevers zien duidelijke voordelen in doorwerken na AOW-leeftijd
- Meeste jarigen op 30 september
- Juli is de drukste maand voor fietsdiefstallen – Sterke stijging fietsendiefstal in studentensteden
- Voorbij de ironie: op zoek naar oprechtheid in Eindeloos vertier (De Balie)
- Leeuwarden zoekt een Fietsburgemeester
- Komende jaarwisseling geen ontheffing voor georganiseerd afsteken vuurwerk
- Ook persoonlijke lening wordt duurder
- Forse prijsverschillen tussen Friese tankstations: tot 43 cent per liter
- Waarom meer overleg leidt tot minder besluitvaardigheid
- Klein coronanieuws en andere zaken – Willem Beintema daagt LC voor de rechter – Olievrouw gemeente Martine Wierdsma met pensioen – Peter Kooistra (De Lorentz) ontvangt aow – Reddingspoging Wilhelminaboom – IJzerhandel Postma sluit 31 oktober
- Een graf verlengen in Friesland? Dit kost ruim € 1.000 voor tien jaar
- 50.993 handtekeningen voor de Wadden aangeboden in Leeuwarden en Den Haag
- Ruim 850 duizend woningen verduurzaamd in vijf jaar
- 45 woningen die geen woning meer mogen heten
- Hoe gaat het met de regionale pers? Is er nog ruimte voor verdiepende kritiek?
- Europese hitte kost €113 miljard, Nederland in top 5 en verliest €9,2 miljard
- Amsterdam populairste bestemming jongeren die uit huis gaan
- 225.000 huishoudens krijgen brief dat ze mogelijk nog recht hebben op zorgtoeslag uit 2025
- Drie Friese mbo-talenten winnen Medal for Excellence op WK beroepen in Shanghai
- We wensen oud-GroenLinks-leden veel succes met flyeren voor Mariëtte Hamer
- Eline de Koning nieuwe voorzitter stichting Urgente Noden Friesland
- 6 beleggingspanden aangekocht – Rend denkt graag mee over de mogelijkheden
- Niet Poetin, niet Trump: Den Haag maakt energie onbetaalbaar
- Babyboomers hebben te lang aan de knoppen gezeten en het is een puinhoop geworden
- Toeristische bestedingen met ongeveer 3 procent gestegen in 2025
- Bijna helft mensen ervaart sociale overlast in buurt, vooral van hangjeugd
- Steen des aanstoots: Hoe we het historische gezicht van de Voorstreek, het pand van Slauerhoff, eigenhandig verknalden
- Zoveel stijgen verkeersboetes in 2027 – Hoogste boete blijft het vasthouden van een telefoon achter het stuur
- Voorheen banketbakker Tonny van de Oostersingel zoekt met zijn vriend een woning in Spanje
- Brekelmans (VVD) stevig aangepakt na lastenverzwaring werkenden
- Horeca-expert over NVWA-sluitingen: Schoonmaken wordt te makkelijk uitgesteld tot morgen
- Vaker ontslag om bedrijfseconomische redenen, minder vaak vanwege nieuwe baan
- NVM: Voor het eerst meer dan 100.000 euro per hectare landbouwgrond
- Nationaal Ouderenfonds en Pathé slaan handen ineen tegen eenzaamheid
- Vier avonden klassieke muziek met Rudolf Nammensma
- Bernard M. Maarsingh: We schrijven in de ggz sneller een slaapmiddel voor dan een ochtendwandeling, want een wandeling (liefst in de natuur) valt slecht te declareren
- Is het gezeur over de fietshelm nu klaar? Pak de auto aan in plaats van de fiets. Hier de cijfers
- Tuinen 14 (Coco Nuts) is open for business!
- Hoe beoordeelt het college de situatie van de 172 kinderen die verblijven in de noodopvang aan de Heliconweg?
