Hoe Sjoerd Galema de PVV omarmde en Joop Atsma bezorgd was over het uitblijven van nieuwe taken voor de gemeenten

(Ook deze herfst enkele prachtige verhalen opgediept uit ons archief; september 2010)

Rotary Leeuwarden-zuid organiseert Miljoenennotaontbijt

‘Speeltjes voor politici zitten er in ieder geval niet meer in’

‘Het is een roerige tijd, maar we zijn allemaal schuldig.’ Zo begon voorzitter Jan de Vries van de Rotary-club Leeuwarden-zuid op de ochtend na Prinsjesdag zijn welkomstwoord in hogeschool Stenden in Leeuwarden. De Vries, zelf overigens uitstekend geluimd (‘haha, ik hoef niet meer aan het werk’), toonde zich enigszins ongerust over het nieuwe kabinet. En hij stond hierin niet alleen. Even later gingen slechts zeven armen omhoog op de vraag van presentator Gerard van der Veer hoeveel ondernemers het (eventuele) kabinet VVD-CDA met gedoogsteun van de PVV omarmden.

CDA-gedeputeerde Sjoerd Galema wond er geen doekjes om: wat hem betreft mag dit kabinet er komen. Hij verwachtte overigens dat we nog zouden gaan schrikken: ‘Wat we nu weten is nog mild.’ Galema had via de ‘partijlijn’ nadere informatie ontvangen maar ging daar verder niet op in. Wel verklapte hij dat zijn eigen provincie 6 miljoen euro op het ambtelijk apparaat zou korten. Dat betekent ontslag voor 65 personeelsleden. ‘Dit is nog maar het begin van een trits’, aldus Galema, die eerder al had aangegeven dat de provincie terug zal gaan van 850 naar 600 medewerkers.

Ook Friesland Bankman Anne Vlaskamp was somber over de nabije toekomst. Volgens Vlaskamp moet de overheid snel de begroting in balans zien te krijgen, ‘anders worden we het gekke Gerritje van Europa’. Vlaskamp was overigens een voorstander van het beperken van de hypotheekrenteaftrek. Voor de hoogste hypotheekhouders vond hij dat geen bezwaar. Wel verklaarde hij nadrukkelijk dat een en ander zo geregeld moest worden dat de huizenmarkt er niet al te veel onder zou lijden: ‘Voorzichtigheid is geboden, maar we moeten wel op één lijn zien te komen met andere landen in Europa’.

De export is momenteel de drager van de vaderlandse economie, zo vertelde Vlaskamp. Hij waarschuwde ervoor dat ook hier de balans niet in evenwicht is. De binnenlandse productiviteit moet fors omhoog. De bankman, lid van de raad van bestuur, vertelde nog maar eens dat alles in de wereld van de economie en geld draait om gezag en stabiliteit. Als we die waarden niet bewaken, zien de ons omringende landen ons straks niet meer staan. Dat is al het geval met de landen rond de Middellandse Zee.

Diana Monissen, voorzitter van de raad van bestuur van De Friesland Zorgverzekeraar, had grote bedenkingen bij het nieuwe kabinet. Ze noemde de geestelijke gezondheidszorg, waar volgens haar niet op bezuinigd kan worden. De eigen bijdrage van 175 euro voor deze patiënten is een brug te ver. Monissen vond dat regeringen van de laatste decennia te weinig visie tonen voor de middellange termijn. Tien jaar vooruitkijken is al te moeilijk. Toch zou dat moeten gebeuren, aldus Monissen. Zij wenst een samenhangend zorgbeleid. Ook zouden de zorginstellingen op de schop moeten. Monissen voorzag in de toekomst specialistische ziekenhuizen met satellieten in de regio. Het aantal Nederlandse ziekenhuizen zou dan terug kunnen van plusminus 100 naar zo’n 40 of 50.

Hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant Hans Snijder vond dat er verder gekeken zou moeten worden dan asfalt en beton. Er is meer in de wereld te koop dan harde business, aldus Snijder. ‘Gaat de prijs het kaartje van sportclub Heerenveen straks omhoog?’, zo wilde hij weten van de kersverse bestuurder van de voetbalclub Robert Veenstra. ‘Dit jaar niet’, antwoordde die diplomatiek. Veenstra werd als oud-voorzitter van Stenden uitgedaagd om te vertellen hoe het verder moet met de hogescholen. Hij herhaalde zijn standpunt dat er gefuseerd moet worden. Niet alleen in Friesland, maar in het hele noorden. Dat dit voorlopig niet gaat gebeuren komt omdat er geen druk op zit.

Dit geldt ook voor het vormen van één provincie in het noorden. Anja Kanters (hoveniersbedrijf Donker Groen) is hiervan een voorstander: ’Als je verantwoordelijkheden niet onderbrengt bij één instelling, dan blijft het bestuurlijke spaghetti.’ Ook Monissen herkende dit. Ze wordt wel eens moe van het praten met de bestuurders van maar liefst 31 Friese gemeenten.

Eric Jansen, directeur van de Kamer van Koophandel Noord-Nederland, is eigenlijk eveneens voorstander van één krachtig bestuurslichaam, maar vindt vooralsnog dat de drie provincies in afgeslankte vorm kunnen blijven voortbestaan. ‘Hou het bestuur dicht bij de bevolking en zorg dat wat er achterin gebeurt (waterschappen, waterstaat, economische afdelingen) in noordelijk verband onder één organisatie wordt ondergebracht.’ Jansen vindt dat je hiermee de verwrongen discussie over één provincie terzijde schuift. Ook Jansen liet desgevraagd weten dat als er geen druk op organisaties wordt uitgeoefend men zeker niet zelf de stap zet tot samenhang. Zijn eigen Kamer van Koophandel is hier een voorbeeld van. ‘Ook wij zijn van buiten gemaand om samen te gaan werken.’ Alleen druk vanuit het Rijk door de geldkraan dicht te draaien kan leiden tot één bestuursgebied voor het noorden, aldus Jansen. Jansen was het eens met Kanters, die ervoor had gepleit grotere stippen op de horizon te plaatsen en meer lef te tonen.

In een introductiefilmpje dat gemaakt was voorafgaande aan Prinsjesdag figureerden diverse Friese Eerste en Tweede Kamerleden. Allen hapten vrolijk in hun ontbijt maar toonden daarna hun zorgen over de toekomst. CDA-kamerlid Joop Atsma vertelde dat de plannen om taken van het Rijk naar de lagere overheden over te hevelen op de helling stonden. Afspraak is afspraak geldt onder deze bijzondere omstandigheden niet meer. Alleen commissaris John Jorritsma was voluit optimistisch. Hij was blij dat de grote infrastructurele werken in de provincie onverkort worden gehandhaafd en tot uitvoering kunnen komen. Zijn gedeputeerde Galema toonde zich bij Stenden evenwel een stuk somberder. Galema had al vernomen dat de afspraken die gemaakt zijn met het Rijk onder druk zijn komen te staan. De eerste voortekenen zijn al zichtbaar. Er wordt gemorreld aan de subsidiepot van het Investeringskrediet Landelijk Gebied. ‘We kunnen sommige contracten die we hebben afgesloten niet meer nakomen. De speeltjes voor politici zitten er in ieder geval niet meer in.’

Andries Veldman