Heel Nederland kijkt naar It Swettehûs, ons circulaire brugwachtersicoon

It Swettehûs – Foto: Keimp Pijpstra

Wat er bij het Zelle-aquaduct bij het Van Harinxmakanaal in Leeuwarden wordt gebouwd, vroeg iemand mij. Ik moest het antwoord schuldig blijven. Het bord bij het uit vier bouwlagen bestaande gebouw bracht geen uitkomst. Een onderneming op deze geïsoleerde plek leek mij wat vreemd. Wat kon het wezen? Maar nu weet ik het: het is It Swettehûs, gebouwd in opdracht van de provincie Friesland en bestemd voor brugwachters die van hieruit de bruggen in Friesland gaan bedienen. Het stond in de krant.

De legitimatie voor de bouw is gevonden in de circulariteit van het gebouw. Voorheen heette dat cradle-to-cradle, dat betekent van wieg tot wieg. Een product wordt na het eerste gebruik grondstof voor het tweede gebruik en zo verder. Het maakt mensen bewuster van de gevolgen van hun consumptiegedrag, zo is het idee. Het concept suggereert dat er ongeremde economische groei mogelijk is als dat maar op de juiste manier gebeurt. Duurzaam ontwerpen wordt het ook wel genoemd. Of integraal ketenbeheer. Of supply chain management. Nu valt dit alles onder circulair. De begrippen wijzigen zich als de jaargetijden. Houkje Rijpma is in onze provincie de circulaire koningin. (Houkje is al weer vertrokken. Houkje bleek niet ondernemend genoeg te zijn. De nieuwe directeur Evert Jan van Nijen kreeg van gedeputeerde Sander de Rouwe een stevige opdracht mee: ‘Om daar (bedrijfsmatige ambities, red.) steviger op in te zetten, is voor de volgende fase van de organisatie een meer ondernemende en projectmatige aanpak nodig, die een daarbij passende aansturing vraagt’.)

Het had, zo stond in de krant, bouwer Biense Dijkstra – tegenwoordig helemaal into circulair – van bouwbedrijf Dijkstra Draisma enige hoofdbrekens gekost, maar hij was erin geslaagd om 1300 balken van sloophout voor de plafonds bijeen te scharrelen. Hij moest er stad en land voor afrijden. Laat Biense maar schuiven, het etiket circulair is van elastiek. Mocht de term circulair binnenkort ingewisseld worden voor een nieuw begrip: Biense is er klaar voor. Hoewel er in de provincie tientallen lege kantoorpanden te vinden zijn, die een nieuwe bestemming verdienen, stond dit circulaire bouwsel er dan toch maar mooi. De totale bouwkosten bleven onder de pet. En zeg nou zelf: een kniesoor die in het veen op een turfje let.

Het Swettehûs wordt een mooi circulair gebouw voor de Friese brugwachters. Voor brugwachters die, terecht zoals in het artikel in het bewuste krantenartikel stond, het liefst regeren over eigen brug. Daar staan ze midden in de mienskip, waar ze, naast het bedienen van de brug, een oogje in het zeil houden. Jammer voor hen dat het concept mienskip nu even lager scoort dan circulair.

Als het circulaire gebouw straks helemaal af is, dan kunnen de brugwachters de hele dag naar hun beeldschermen turen. Wellicht doen ze dat in hun brugwachtersuniformen, net zoals politieagenten die bureaudienst hebben, want het gehele Swettehûs ademt maritieme sferen. De brugwachters zullen echter verstoken blijven van een lekkere koele zeebries, want in circulaire gebouwen kan het raam niet open. Maar dat gevoel kan misschien worden gecompenseerd wanneer ze hun koffie in zeemansmokken krijgen geserveerd vanuit een buffet dat opgetrokken is uit een oude BM’er. Je ziet dergelijke tweedehands boten, want circulair, wel vaker als bar in een café.

Het is kortom een en al circulariteit wat de klok slaat in It Swettehûs. Het gebouw is opgetrokken uit damwanden uit het Van Harinxmakanaal, meerpalen uit het kanaal en gerecycled krantenpapier. Hopelijk van het niet al te kritische soort krantenartikelen. En het gebouw kan als een bouwpakket weer uit elkaar worden gehaald.

Gedeputeerde Avine Fokkens (VVD), die dit allemaal mogelijk heeft gemaakt, sprong een gat in de lucht bij de viering van het hoogste punt van de nieuwe bedieningscentrale. Ze noemde het gebouw ‘het nieuwe circulaire pareltje’ in de provincie Friesland. ‘Dit gebouw is prijswinnend’, zegt de gedeputeerde in de krant. Dit gebouw gaat scoren.’ En Biense Dijkstra voegt daar aan toe: ‘Heel Nederland kijkt naar ons.’ Maar met wat voor blik?

Andries Veldman

It Swettehûs