De wonderlijke, doodlopende wegen van het fors gesubsidieerde project Frij-Stiper

Provincie op de achtergrond

De Vereniging Frij-Stiper kwam niet van de grond

(Van een medewerker)

Liwwadders is gewikkeld in een langdurige procedure – met een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur – met de provincie Friesland. Het eerste verzoek van Liwwadders om informatie over het project Frij-Stiper – dat zich richtte op inschakeling van 1000 bijstandsgerechtigden bij de activiteiten van Culturele Hoofdstad 2018 – dateert van begin juli 2019. Met veel horten en stoten, aandringen en vooral vertraging druppelde er een behoorlijke hoeveelheid documenten binnen. Toch hebben we nog niet alle documenten boven tafel. Een bezwaarschrift van Liwwadders kon pas twee weken geleden worden behandeld. Het wachten is nu op advies van de commissie en daarna het besluit van gedeputeerde staten. De procedure zal vermoedelijk wel tot in 2021 doorlopen.

Onvindbaar advies

Het bezwaar dat wij aantekenden richtte zich met name op het niet verstrekken van documenten over de financiering vanuit het Europees Sociaal Fonds (ESF) voor dit project door gemeenten. Deze financiering vormde een essentieel onderdeel. Toch beschikt de provincie – zo wordt betoogd – niet over de desbetreffende stukken. Dat wijst – als het zo is – helaas op lichtvaardigheid bij de beoordeling van dit project, in diverse fasen.

Al bij de indiening van het subsidieverzoek (eind 2016, begin 2017) was de provincie door de eigen adviescommissie (Kansenfonds) gewezen op de ondoorzichtigheid in de financiering van het project. En op de onhelderheid, waar het ging om de taken van gemeenten, dan wel provincie. Het heeft er veel van dat in het verdere verloop weinig aan bewaking door de provincie is gedaan.

Een tweede punt was het ontbreken, althans onvindbaar zijn, van een advies van dezelfde adviescommissie in een veel later stadium, Uit het Kansenfonds ontving het project Frijstiper een forse bijdrage. Over een aanpassing van het project, dat met ernstige moeilijkheden kampte – met name het achterblijven van het aantal deelnemers was een ernstig op de proef stellend probleem – werd medio 2018 overleg gevoerd tussen de initiërende organisatie WELLZO, met directeur Ernst Jansen en de gedeputeerde Michiel Schrier. De gedeputeerde vond een advies van de adviescommissie gewenst. Wij vroegen om dit advies maar kregen tweemaal geen antwoord. De provincie leek de concrete vraag niet te hebben gezien. De provincie maakte nu eindelijk voor de hoorzitting bekend dat dit advies – ook na herhaalde zoekpogingen – niet was te vinden.

Een onbegrijpelijke zaak, immers in de brief van gedeputeerde staten van 20 november 2018 staat te lezen:

“Wij hebben de tussenevaluatie en het aangepaste projectplan voorgelegd aan de advies- en begeleidingscommissie. De commissie heeft kennis genomen van de tussenevaluatie en positief geadviseerd op uw aangepaste projectplan”.

Het enige dat bij de zoektochten was aangetroffen was een ‘mededeling’ aan het begin van een vergadering van de adviescommissie van 8 november 2018.

Deze mededeling luidt als volgt:

“Het project Frijstiper is een op zich sympathiek project dat niet is gelopen zoals gehoopt. Het idee was leuk en mooi en paste helemaal binnen de agenda culturele hoofdstad. Het project had meer aanloop nodig, terwijl er meteen geleverd moest worden. In dit stadium kan het project niet meer stilgelegd worden, maar trajecten en uurlonen worden wel erg hoog op den duur.’

Vermeldenswaard is hierbij dat al geruime tijd bekend was dat de ESF-financiering (en daarmee gemeentelijke co-financiering) door gemeenten was stopgezet. Het oorspronkelijke budget werd benedenwaarts bijgesteld. Maar hierover blijkt in de Kansencommissie (vergadering 8 november 2018) niets te zijn gezegd. Terwijl in die Kansencommissie bijvoorbeeld als gemeentelijke vertegenwoordigers de wethouders Roel Haverkort (Smallingerland) en Gea Wielinga (Súdwest-Fryslân) zitting hadden. Zij moeten van het beleid van gemeenten inzake het ESF op de hoogte zijn geweest. Hun zwijgen valt op en verbaast hogelijk.

De argumentatie in de genoemde ‘mededeling’, dat er meer aanloop nodig was, lijkt geheel misplaatst. Al in 2016 startten de voorbereidingen van het project. Er was een heuse Stuurgroep – met voormannen als Ernst Jansen (WELLZO) en Oeds Westerhof (Leeuwarden Fryslân 2018) die toezicht hielden en leiding gaven. Uit de verslagen van deze stuurgroep blijkt dat al eind 2016 de eerste waarschuwingen klonken (van gemeentelijke ambtenaren) over de te hoge doelstellingen van het project. Deze waarschuwingen werden goeddeels in de wind geslagen. De stelling van de gedeputeerde als zou het ‘in dit stadium’ niet meer mogelijk zijn het project stil te leggen is niet onderbouwd. Hij lijkt ook niet goed geïnformeerd. Immers, de gemeenten handelden anders.

Eind 2019/begin 2020 publiceerde Liwwadders enkele artikelen over het verbazingwekkende verloop van het project.

In aanvulling hierop een en ander over de Vereniging Frijstiper.

De Vereniging Frijstiper

Een curieus onderdeel vormt de Vereniging Frijstiper. Het verdient aan de vergetelheid te worden ontrukt. Curieus vanwege de hoge ambities, de amateuristisch aandoende pogingen de ambities te realiseren en het in grote stilte, en zonder welke verantwoording ook als een pudding in elkaar zakken van de plannen.

De onderstaande gegevens zijn ontleend aan de stuurgroepverslagen. Eerste plannen komen eind 2016 op tafel als er gesproken wordt over de voorbereiding van een Ronde Tafel Sociaal Domein. De lat wordt hoog gelegd. LF 2018 heeft als doel – zo lezen we – om via culturele events Friesland ‘tot een betere plaats’ te maken in 2030. Daarbij sluiten we – we parafraseren en citeren hierna – aan bij de Sustainable Goals van de Verenigde Naties. Het project Frijstiper past binnen deze ambitie. Het gaat om de duizend deelnemers uit ‘kansarme groepen’, waarbij de via het project opgebouwde infrastructuur moet worden ‘verduurzaamd’. Dat gaat gebeuren door een verbinding van Frijstiper met bedrijven en instellingen, die een ‘doe-infrastructuur’ gaan vormen. In de Stuurgroep constateert men dat dit onderdeel van het geheel nog bijna in de kinderschoenen staat. Daarom een Ronde Tafel Gesprek. Gewezen wordt op het fenomeen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO), dat – zo begrijpt Liwwadders het – als hefboom kan dienen.

Het marcheert nogal traag, afgaande op de mededeling in de stuurgroep op 6 april 2017, dat er nog geen datum is ‘gecommuniceerd’ door de gemeente. Interessant is de opmerking dat het bij de Ronde Tafel niet gaat om de bedrijven van de Club 2018. Die staan een trapje te laag.

‘Inzet is ‘de hoogste bazen‘ uit te nodigen mede in het kader van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen’.

Bedrijven moeten gemotiveerd zijn om ook na 2018 de Legacy voort te zetten. Blijkbaar moet je daarvoor de hoogste bazen hebben.

In juni blijkt dat eind van die maand met burgemeester Crone van Leeuwarden overleg zal plaatsvinden over de Ronde Tafel. Op 23 mei was er eerst nog een vergadering van de stuurgroep ‘in klein comité’ in verband met de voorbereiding van de Ronde Tafel.

Aangekondigd wordt daar een Ronde Tafel Vereniging Frijstiper. Met een eerste bijeenkomst op 5 juli. Het zal gaan over het verbinden van participanten met ‘maatjes’ van bedrijven en instellingen. Er zal voor de bijeenkomst een selectie van bedrijven plaatsvinden op basis van een memo (helaas is dit memo niet aangetroffen, red.).

In de vergadering van de stuurgroep van juni 2017 vinden we vermeld, dat er nu 8 aanmeldingen voor de bijeenkomst zijn. Volgende week zal een herinnering de deur uitgaan. Het is nu de bedoeling de vereniging te laten adopteren door bedrijven. Zij kunnen dan verder de vereniging uitwerken.

Minder aanwezig

November 2017 staat op de agenda ‘Evaluatie Ronde Tafel Gesprek onder leiding van burgemeester Crone d.d. 3 oktober’.

Dat levert een boeiend verslag op:

“Een (geanonimiseerde, red.) functionaris maakt zijn excuus voor zijn afwezigheid, hij was aanwezig bij de openingshandeling. Ook burgemeester Crone (beoogd animator en voorzitter, red.) was daardoor minder aanwezig. Desondanks was er een mooie groep aanwezig en is er een werkgroep opgericht om het idee verder uit te werken. De eerste bijeenkomst is op 14 december. De doelstelling is dat de groep zelf aan het werk gaat om de verbinding te zoeken zodat het soepel verloopt en dat er heel veel mensen aan het werk komen voor allerlei projecten…..”

In een tussentijdse evaluatie (bedoeld voor subsidieverstrekkers, in eigen beheer door WELLZO opgesteld, red.) uit deze periode vinden we het oordeel: ‘Ja, het vormgeven van de Legacy d.m.v. Frijstiper Club/vereniging Frijstiper en het betrekken van werkgevers verloopt goed’.

Waar is de meerwaarde

Hoewel, goed… Een verslag van de werkgroep Vereniging Frijstiper van maandag 18 december 2017 – het vervolg op de Ronde Tafel – is wat somberder. De deelnemers ‘hebben moeite met het aangeven van een mogelijke meerwaarde … Met als ‘voornamelijke’ reden dat het gevoel heerst dat we iets willen optuigen dat er al is’. De aangeleverde stellingen over Social Rotary, Warme Toeleiding naar Werk, Scholing op Maat, Invullen MVO, e.d. hebben de duidelijk te signaleren impasse blijkbaar niet kunnen voorkomen.

Een functionaris (geanonimiseerd, red.) verduidelijkt nog eens dat gaat om het borgen van de Legacy, maar de deelnemers vinden dat meer een taak voor de gemeente. De functionaris legt uit dat de gemeente dat niet doet en dan stopt het project na 1 december 2018.Onder het punt Brainstorm vinden we als samenvatting onder meer: ‘Bedrijven zijn er niet bij gebaat om van nog meer partijen aanbod te krijgen, daar is geen tijd voor’. Onder de vervolgstappen vinden we genoteerd: ‘propositie schrijven op 2 A-4tjes; duidelijkheid verschaffen, wat beloven we dan, wat zijn de voordelen, smal maken’.

Smal maken

In een overzicht ‘Doorontwikkeling Frijstiper’ vinden we in deze periode een optie 2, waarin de oprichting van een Vereniging Frijstiper noodzakelijk wordt genoemd. Onduidelijk is of dit in voldoende mate aan het ‘smal maken’ recht doet.

In de verdere loop van 2018 vinden we eigenlijk weinig meer over de Vereniging Frijstiper, die aanvankelijk met zoveel ambitie – humbug, denken sommigen – werd aangekondigd. Ernst Jansen, Oeds Westerhof en burgemeester Ferd Crone – als belangrijke acteurs – hebben niets blijvends tot stand weten te brengen. Niemand heeft de heren hierover ooit uitleg horen verschaffen.

Bekend is dat WELLZO (directeur Jansen) in 2018/2019 ten onder is gegaan en moest fuseren met Amaryllis. Amaryllis kreeg net als daarvoor WELLZO – van de provincie keer op keer toestemming voor verlenging van het project.

Amaryllis meldt op 31 januari 2019 in een brief nog kort:

‘dat het opzetten van een vereniging Frijstiper is gestaakt. Reden hiervoor – aldus de brief – is dat er te weinig belangstelling bestaat. LF 2018 en het project Frijstiper verkeren in een afrondende fase en er is onvoldoende draagkracht om hiervoor in de vorm van een vereniging een zelfstandig organisatie op te zetten’.

Zo maak je je ervan af als ontvanger van subsidies. En de subsidiegever lijkt het wel best te vinden.

Wat aanvankelijk als een fundamenteel onderdeel van het project was afgeschilderd, is stilletjes volledig aan de kant geschoven. De uitleg daarover en de verantwoording ontbreken aan alle kanten. Ook van de kant van de provincie die dit noodlijdende project (Frijstiper in zijn geheel, niet alleen de vereniging) om onduidelijke redenen – veel langer dan de gemeenten, die voor dit beleidsveld de verantwoordelijkheid dragen – tot in 2020 is blijven steunen, ontbreekt transparantie.

Doeltreffende analyses gewenst

Liwwadders hoopt op enkele andere onderdelen van Frijstiper, in relatie tot het door de diverse overheden gevoerde beleid, nog nader in te gaan. Het is een interessante casus – met een bredere betekenis, Wat stelt het activeringsbeleid ten aanzien van bijstandsgerechtigden eigenlijk voor? Wie gaat er over? Wie beslist over financiering van projecten? En wat levert het aan resultaten op?

De resultaten van de enige tijd populaire lijn van ‘empowerment’ zijn niet goed in beeld. Er lijken belangen aanwezig die de uitvoering van doeltreffende analyses in de weg staan.

foto: Harrie Muis

Eerder gepubliceerd:

Provincie: Verlenging van Frij Stiper is nodig anders hebben ze nog tot 1 juli om 154.088 euro op te maken en dat is veel geld voor zo’n korte tijd