PEL: Eerst nieuwe huurwoningen en dan pas slopen

Leeuwarder Singelstraat 21 juni 2019

(tekst: brief PEL aan gemeenteraad)

Onderwerp:
– Sloop 576 portiekflats Heechterp
Leeuwarden, 11/7/2020

Geachte Raadsleden,

In beloften kun je niet wonen! Begin juni jl. werd bekend dat opnieuw 576
sociale huurwoningen (24 portiekflats Heechterp) gesloopt zullen worden. De wethouder vindt dat
de sociale huurwoningen voor mensen met een laag inkomen terug moeten komen op het
Cambuurterrein, in de nieuwe wijk Middelsee of in een nieuw buurtschap als Unia. Bijvoorbeeld: 20-
25% van de daar te bouwen woningen zijn sociale huurwoningen. Dit is het bekende geloof en
gebod: gij zult gemengd wonen qua inkomens en alles komt goed. (De positieve effecten zijn maar
klein, toonden eerdere onderzoeken aan.) De eerste gemiste kans om elders sociale huurwoningen
als compensatie voor de verdwijnende 576 sociale huurwoningen te bouwen was Blitsaerd-Oost.
Maar volgens de PvdA moest dat gewoon dure koop worden.

Ons eerste probleem wat we hebben met het idee elders sociale huurwoningen te bouwen is, dat
de volgorde verkeerd om is: bouw eerst her en der plukken sociale huurwoningen en ga dan pas
over tot sloop.

Als tweede probleem ligt er de vraag of dit wel realiseerbaar is, mede gezien het feit dat de regering
hardnekkig weigert de verhuurdersheffing waarbij inmiddels in totaal 10 miljard richting
rijksoverheid ging, af te schaffen. En indien wel realiseerbaar: is dat dan voor huren van 737 euro, in
theorie en op papier nog vallend onder de definitie “sociale huurwoning”? Waarbij vervolgens gezien
de toelatingscriteria de allerlaagstbetaalden en de mensen met minimum uitkeringen, geen toegang
hebben? (te duur; te hoog beslag op de huurtoeslag)

Een verder vraagteken over de realiseerbaarheid ontstond naar aanleiding van een bericht in de
Leeuwarder Courant van 10/7/2020: “Corporaties kampen met tekorten”. Daarin wordt o.a. gesteld:
“Voor de elf sociale verhuurders in Friesland dreigt een tekort van 3 miljard euro.” (zie bijlage)
En is sloop wel nodig? De zgn. reden is dat de flats in zeer slechte bouwtechnische staat zouden
verkeren. Dat is onzin: ze zijn qua buitenzijde (casco) indertijd tegen veel geld opgeknapt en op
sommige flatdaken werden zelfs zonnepanelen geïnstalleerd: erg modern voor die tijd. Probleem is
echter dat de kwaliteit van de uitvoering toen wel te wensen over heeft gelaten, vermoedelijk door
gebrek aan extern toezicht tijdens de uitvoering?

Woontechnisch zijn de flats slecht: vocht- en schimmelvorming, keuken en douche hadden indertijd
gezien het bouwjaar al lang gerenoveerd moeten worden. En ze zouden erg gehorig zijn; de kwaal
van bijna alle woningbouw uit die jaren; een aandachtspunt waaraan in zijn algemeenheid bij
renovaties nog steeds te weinig aandacht wordt besteed. Ze zouden ook te klein zijn: wat er
tegenwoordig door beleggers wordt neergezet is echter vaak nog veel kleiner… We dringen er
daarom bij B&W op aan dat de oppervlaktenorm van minimaal 65 vierk.m. bij nieuwbouw of
verbouw consequent gehandhaafd wordt.

We hadden het over de “zogenaamde” reden om te slopen, want de werkelijke redenen zijn zoals ze
al jaren bij zowat elk sloopplan zijn:
– Het verminderen van het aantal sociale huurwoningen.
– Het verminderen van het aantal woningen geschikt voor
kleine huishoudens en deze vervangen door eengezinswoningen voor middle class gezinnen.
– Het idee dat lagere inkomens bij elkaar maar voor rotzooi en ellende zorgen en dat ze gespreid
moeten wonen.
– De wens om eens van de wijk-armoedelijstjes van Nederland af te komen. Heechterp/Schieringen
stond al jaren (bijna) bovenaan.
– Om de wijk te redden moesten wij haar helaas slopen… Dat is al jarenlang eindeloos aan de gang in
Heechterp/Schieringen: vervanging maisonnettes aan en bij winkelcentrum door eengezinskoopwoningen, sloop van alle resterende maisonnettes en nu sloop van alle portiekflats. Alleen de
eengezinswoningen blijven over… Schieringen: alle flats langs het Vliet (hellingbaanflats) en
Hagedoornplein e.o. Vervangen door duurdere eengezinswoningen en een dure torenflat.
– Het dorpje idee: mensen willen (lees: moeten) altijd in “hun eigen wijk” blijven. Daarom “moet”
je woon carrière maken in “je eigen wijk”. Maar eerst door de televisie en nu vooral door internet is
in feite de hele wereld een groot dorp geworden en je kunt ook fysiek makkelijk bereikbare vrienden
en kennissen hebben die verspreid wonen over de hele stad. Je “netwerk” ligt al lang niet meer in
“jouw wijk”.
– Het idee dat je met stenen maatregelen sociale problemen oplost. Natuurlijk zijn die problemen er,
maar m.n. de kleine huishoudens worden gezien als de veroorzakers daarvan: statistisch gesproken
wonen juist in de flats de meeste kleine huishoudens en juist de flats, maar niet de laagbouw moeten
plat…

Maar er worden vervangende sociale huurwoningen beloofd, bijv. op het Cambuurterrein als het
stadion in 2022 naar de westkant van de stad is verhuisd.

Wellicht biedt de website www.nieuwoudoost.nl meer duidelijkheid? Drie bureaus presenteren daar
hun visie:
HKB stelt: 25% sociale huur in hun plannen, Common Ground gaat uit van 40% koop en 60% huur
zonder nadere specificatie, maar het Team Daad is het duidelijkste:
– woningen in duurdere segment om betere balans te krijgen m.b.t. grotere differentiatie in
bewoners.
– diversiteit van doelgroepen. Genoemd worden alleen: senioren en gezinnen.
– de bewering: :”kleine appartementen trekken bepaald soort mensen aan”…
waaruit de aversie tegen alleenstaanden weer duidelijk wordt.
– kleine appartementen trekken maar mensen met zorgbehoefte aan…
Weer zo’n domme opmerking: je moet voorkomen dat huisjesmelkers hun halve krotten verhuren
aan zorginstellingen die er jongeren in plaatsen “met een rugzakje” waarbij vervolgens de
begeleiding vanuit die zorginstelling faalt… Het lijkt alsof het Cambuurplan op een soort balans wordt
gezet om de negatieve punten en problemen van de Vlietzone a.h.w. te compenseren. Dat gaat zo
niet werken.

De belangrijkste conclusies die team Daad trekt: “Meer bouwen voor het hogere segment en meer
koopwoningen: 60% koop 40% huur. Specificatie huur: 20% sociale huur, 10% middenhuur, 10% vrije
sector.

Conclusie: er blijkt uit de planvorming niets van het verhaal dat de sociale huurwoningen uit
Heecherp hier wel terugkeren… Het PEL vindt dat het totaal aantal sociale huurwoningen in de
stad niet verder meer mag dalen. Dat is o.i. in het belang van de volkshuisvesting.
Wij vinden: de 576 portiekflats in Heechterp mogen niet eerder worden gesloopt dan dat minimaal
dit aantal elders door nieuwe sociale huurwoningen is gecompenseerd, liefst op het
Cambuurterrein. Wat dat betreft zijn wij het eens met directeur Eppinga van Elkien die volgens het
Friesch Dagblad van 5/6/20 stelde: “Dat is nog redelijk dicht bij Heechterp, dus dan hoeven mensen
die hier graag in de wijk willen blijven wonen niet te ver weg.”

Tenslotte nog dit: vorig jaar al werd ons voor waar verteld, dat Elkien voor zover het op deze plaats
om sociale huurwoningen gaat, deze 10 jaar wil exploiteren, maar daarna verkopen… Daar zijn wij
het niet mee eens: wij vinden dat Elkien deze woningen dan blijvend moet exploiteren.
Tekst besproken en vastgesteld in de vergadering van het Dagelijks Bestuur van 3/7/2020

Met vriendelijke groet,
Secretaris ver. PEL
Bijlage: LC 10/7/20 Corporaties kampen met tekorten.

C.c.:
– Woningcorporatie Elkien
– College van B&W

foto: Harrie Muis; Singelstraat