‘Begroting gemeente Leeuwarden is misleidend en niet betrouwbaar’

Foto: Simon van der Woude

(tekst: registeraccountant Verhoef)

Lees ook: Ja hoor, het was weer zover. De LC heeft zich weer in de luren laten leggen door college en voorlichters

Begroting 2020 gemeente Leeuwarden: keerpunt in het financieel beheer?

drs. L.W. Verhoef
registeraccountant
Kersengaard 13
3962 JR Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 10 oktober 2019

De gemeenteraad van
gemeente Leeuwarden
Postbus 21000
8900 JA Leeuwarden

Betreft: Begroting 2020 van gemeente Leeuwarden

Geachte Raad,

Voor u als gemeenteraad is de begroting van uw gemeente een belangrijk document. Op basis van de begroting beslist u over de hoogte van de gemeentelijke belastingen en heffingen en over het wel of niet doorgaan van belangrijke activiteiten. Met de begroting geeft u (al dan niet) toestemming aan het gemeentebestuur tot het uitvoeren van de in de begroting vermelde activiteiten en tot het uitgeven van de daarvoor in de begroting opgenomen gelden. Ook voor de (geïnteresseerde) burgers is de begroting belangrijk. Met de begroting legt u samen met het gemeentebestuur rekening en verantwoording af aan de burgers over de voorgenomen aanwending van de belastingmiddelen. Het is dus erg belangrijk dat de begroting betrouwbare informatie bevat.
De Begroting 2020 van gemeente Leeuwarden is misleidend en is niet betrouwbaar!

Ik doe al enige jaren onderzoek naar jaarrekeningen en begrotingen van gemeenten en provincies. Mijn conclusie is dat de jaarrekeningen en begrotingen van veel gemeenten en provincies onbetrouwbaar en dus misleidend zijn. Wat betreft de jaarrekeningen: ondanks de goedkeurende accountantsverklaringen daarbij die het tegendeel beweren.
Veelal geldt dat voor de presentatie van de baten en de lasten en het saldo daarvan. Het geldt veelal ook voor de presentatie van de financiële positie.
Het geldt ook voor de jaarrekeningen van gemeente Leeuwarden. Het geldt ook voor de Begroting 2020 van Leeuwarden.

Ik maak bij deze begroting de volgende opmerkingen:

1. In het begrotingsboekwerk wordt gesteld en/of gesuggereerd dat de Begroting 2020 sluit met een saldo van begrote opbrengsten en kosten van € 0,0 miljoen. Echter, niets is minder waar!

2. Het WERKELIJKE saldo van de begrote opbrengsten en kosten is NADELIG € 9,8 miljoen.
Het werkelijke saldo van de baten en de lasten volgt uit een vermogensvergelijking, d.w.z. het werkelijke saldo van de opbrengsten en de kosten over 2020 is gelijk aan de toename of afname van het Eigen vermogen in 2020.
Uit de vermogensvergelijking (met gegevens van pagina 145) volgt:
Eigen vermogen per 31.12.2020:                                  €  39.223.000
Eigen vermogen per 31.12.2019:                                      49.018.000
De Begroting 2020 heeft een NADELIG SALDO van    €    9.795.000

3. Met de gegevens van pagina 145 en de jaarrekening 2018 valt ook het verwachte saldo van de opbrengsten en de kosten over 2019 te berekenen.
Uit de vermogensvergelijking volgt:
Eigen vermogen per 31.12.2019:                                  €  49.018.000
Eigen vermogen per 31.12.2018:                                      62.429.000
2019: verwacht NADELIG SALDO                                   €  13.411.000

Het gemeentebestuur verwacht dus een nadelig saldo van opbrengsten en kosten over 2019 van € 13,4 miljoen. Was u dat al medegedeeld? Hoe verhoudt dit bedrag zich tot de door u goedgekeurde begroting(swijzigingen)?

4. Met mijn brieven aan u in de afgelopen jaren liet ik u telkens weten dat uw jaarrekeningen eveneens misleidend zijn. Het gemeentebestuur deed het in de jaarrekeningen van de afgelopen acht jaar (periode 2011-2018) voorkomen of de gemeente in deze periode een voordelig saldo van opbrengsten en kosten had van € 37,2 miljoen. In werkelijkheid leed de gemeente in deze periode een verlies van € 66,9 miljoen. Tezamen met het verwachte verlies over 2019 van € 13,4 miljoen zal de gemeente in de periode 2011-2019 een verlies geleden hebben van € 80,3 miljoen.

5. De verliezen van de periode 2011-2019 betekenen dat er dus in deze periode € 80,3 miljoen meer is uitgegeven dan er werd ontvangen. Deze € 80,3 miljoen zijn uiteraard geleend bij financiële instellingen. De verliesfinanciering betekent een rentelast van (bij 2% rente) 2% x € 80,3 miljoen = € 1,6 miljoen. Wanneer u de Begroting 2020 ongewijzigd goedkeurt, stijgen de rentelasten van de komende jaren wat betreft de verliesfinanciering, met 2% x € 9,8 miljoen = € 0,2 miljoen naar € 1,8 miljoen per jaar.

6. Bovenstaande cijfers krijgen reliëf als men bedenkt dat de opbrengst van de Onroerendezaakbelasting volgens de begroting 2020 een bedrag zal zijn van € 32,7 miljoen. Hiervan is de eerste € 1,8 miljoen alleen al nodig voor de rentelasten vanwege de financiering van de verliezen van de jaren 2011-2020.

7. Door de verliezen van de afgelopen jaren is het vermogen (in jaarrekeningtaal: het Eigen vermogen) van de gemeente sterk afgenomen. Wanneer u de begroting 2020 ongewijzigd goedkeurt, zal het vermogen nog verder afnemen. Het vermogen van de gemeente bedroeg per 01.01.2011 € 105,6 miljoen, (na toename van € 12,5 miljoen door invoeging van Boarnsterhim en Littenseradiel, en een balansaanpassing in 2012 van € 11,1 miljoen) per 31.12.2018 nog € 62,4 miljoen en zal na de verwachte/begrote verliezen van 2019 en 2020 per 31.12.2020 nog € 39,2 miljoen bedragen, een afname door verliezen in de periode 2011-2020 van € 90,0 miljoen.

8. Door het hele begrotingsboekwerk heen komt heel veel allemaal faliekante ONZIN voor over een “resultaat” dat het resultaat niet is, en bijvoorbeeld over reserves, voorzieningen, treasury, weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit, een of ander niet-relevant “EMU-saldo”e.d.
Deze nonsens zet de (niet ervaren) gemeenteraadsleden en andere gebruikers geweldig op het verkeerde been. Dit is ook strijdig met de wettelijke voorschriften, i.c. het BBV ( Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten), dat in artikel 3 een begroting eist die voor gemeenteraadsleden begrijpelijk is.

9. Volgens de van toepassing zijnde wettelijke bepalingen (i.c. het BBV), die er op de eerste plaats zijn ter bescherming van de gemeenteraadsleden, moet de begroting zodanig gepresenteerd worden dat de lezer, en in het bijzonder IEDER gemeenteraadslid, zich een “verantwoord oordeel” kan vormen over wat er financieel aan de hand is (art. 3). De begroting voldoet dus in het geheel niet aan deze eis.
Volgens hetzelfde BBV moet de begroting per onderscheiden programma inzicht geven in:
a. de doelstellingen, in het bijzonder de maatschappelijke effecten;
b. de wijze waarop ernaar gestreefd zal worden die effecten te bereiken.
U moet zelf beoordelen of u dit (in voldoende mate) in de voorliggende begroting vindt.

Conclusie
Eerst moet het gemeentebestuur de Begroting 2020 opnieuw maken. Pas DAARNA, als alles klopt en volledig is, kan en mag op verantwoorde wijze over de begroting besloten worden!

Graag was ik u weer van dienst.

Met vriendelijke groet,

L.W.Verhoef

foto: Simon van der Woude