Barre winter van 1929: striemende sneeuwjacht en snerpende kou

De winter van 1929 begon al in november met striemende sneeuwjachten en snerpende kou. Bij oudere Leeuwarders doemden direct herinneringen op aan de gruwelijke winter van 1890 en zij vreesden bij de voorboden van een barre winter opnieuw het ergste. Deze winter zou echter niet alleen lijf en leden teisteren, maar ook vreugde brengen in de vorm van ijsvertier.

De winter begon met kwakkelweer en lichte vorst, maar toch adverteerde firma L. de Vries van de Voorstreek dadelijk met een voorraad van wel twintig modellen Ruiter Akkrumschaatsen. De ijzers konden echter nog niet dadelijk worden gebruikt, zo ondervond een jongen die door het ijs van de Vosseparkvijver zakte. �Twee mannen hebben den jeugdigen waaghals gered�, aldus de krant. Begin januari was het ijs sterk genoeg en vonden de eerste kortebaanwedstrijden plaats. De rijderijen waren populair en al snel stonden er tientallen op de agenda, waaronder een aantal op de stadsgrachten van Leeuwarden. E�n van de hardrijderijen werd georganiseerd door de net opgerichte IJsclub Schavernek. Het spektakel op de gracht trok vele toeschouwers die vanaf de kades de schaatsers hartstochtelijk aanmoedigden.

Een domper op de ijspret was het nieuws van een ramp bij Hoek van Holland. Daar verging de stoomreddingsboot Prins der Nederlanden, die op weg naar de gestrande Valka met man en muis verging. Acht redders, vaders van in totaal 37 kinderen, kwamen om in de woeste golven. Aan de noordkust van Ameland strandde ook een schip, de Malm�, dat door strenge vorst al snel kwam vast te zitten in de ijsvlakte. Dezelfde maand werd Friesland opgeschrikt door de tijding dat de muzikant IJlje Wijkstra in Grootegast vier veldwachters had vermoord.

Na een periode van invallende dooi hervatte Thialf zijn greep op het weer en de spekrijderijen, schaatswedstrijden met vlees als inzet, toertochten en wedstrijden voor paren aan de stok werden weer rap uitgeschreven. IJsclub Schavernek hield zelfs een maskerade, een wedstrijd voor �behoeftige jonge vrouwen�. Op 7 februari kwam de Friese Elfstedenvereniging met het nieuws dat de tocht voor het eerst sinds 12 jaar weer zou worden verreden. Op de vastgestelde datum, 12 februari, kende de winter echter haar dieptepunt. Toen de driehonderd drieste deelnemers bij ochtendgloren bij de Willemskade van start gingen, vroor het al achttien graden. Slechts 11 wedstrijdrijders zouden uiteindelijk de finish halen van deze barre versie van de Elfstedentocht.

De winter was na de tocht der tochten nog niet voorbij. Dagenlang bleef het nog mogelijk om met auto�s en paard en wagens de Zuider- en Waddenzee te berijden. Heel geleidelijk viel de dooi in en pas op 18 maart lukte het een ijsvlet om het tot dan ge�soleerde Schiermonnikoog te bereiken. Vele tientallen Nederlanders waren toen al omgekomen door de kou, de keerzijde van het natuurgeweld. Bron: �t Kleine Krantsje van Fenno Schoustra, tweede jaargang, 1 december 1965.