Gratis parkeren kon wel eens het ei van Columbus zijn

André Keikes (1957) is journalist, illustrator en beeldend kunstenaar. Hij bracht zijn vroege jeugd door aan de Nieuwestad in Leeuwarden, met opgang aan de Oude Lombardsteeg, boven de vroegere schoenwinkel van Hoogenbosch (later Dolcis en nu een deel van Van Haren). Hij werkte 35 jaar als redacteur van de Leeuwarder Courant.

André’s vader, H(enny) W. Keikes (1926-1985) werkte veertig jaar voor de Leeuwarder Courant, waarvan lange tijd als chef van de stadsredactie. In André’s beleving als kind kende zijn vader vrijwel iedereen in Leeuwarden, getuige de talloze mensen die hij groette op straat. Hij schreef vanaf 1960 tot medio 1972 onder de rubriekstitel ‘Och heden ja!’ wekelijks zijn destijds zeer geliefde krantenartikelen over oud-Leeuwarden, die later ook succesvol waren in boekvorm. Hij publiceerde verder boeken over de jeugd van Margaretha Geertruida Zelle (Mata Hari), de geschiedenis van De Harmonie en het Diaconessenhuis.

Deze verhalen schreef André onder meer op basis van zijn eigen herinneringen aan die tijd, met ‘Och Heden Ja’ in het achterhoofd. Het lag geruime tijd in een la, nadat André’s tweelingbroer Saco, met wie hij samen opgroeide in de beschreven periode, in 2011 plotseling overleed.

=============================================

Heropvoering Leeuwarden (3)

Parkeren

De ‘belangrijkste winkelboulevard van de stad’, stond er dus in het eerste deel van ‘Och Heden Ja!’ over de Nieuwestad, een term die in de jaren die volgden eerder gebruikt zou gaan worden voor de winkelcomplexen aan de randen van de stad dan voor het centrum, dat de concurrentie van de Miro (later Albert Heijn XL met een aantal andere zaken), Bilgaard, Nylân en veel later De Centrale zou gaan ondervinden. Overigens ook met de kleine buurtwinkelcentra in onder meer de Jan van Scorelstraat, de Fruitstraat, de Linnaeusstraat, de Wagnerstraat en de d’Hondecoeterstraat.

Met het sterk toenemen van het aantal auto’s, kregen die ‘winkelboulevards’ in de buitenwijken een voorsprong op het centrum, want daar moest je zo langzamerhand gaan betalen voor een plekje. Eerst nog niet, met de ‘blauwe zone’, waar een parkeerschijf volstond, later parkeermeters met een wijzertje en daarna dan echt de automaten.

Op het Zaailand kon parkeren eerst nog gratis, net als op de Oude Veemarkt en zelfs op het Hofplein. Het was ook nog lange tijd geen probleem om met de auto over de Nieuwestad en Voorstreek te rijden en hem daar even neer te zetten. De parkeerplekken zijn goeddeels verdwenen, tegenwoordig laat je je voertuig staan in een parkeergarage, een faciliteit waarover in die jaren werd gedacht als te grootstedelijk voor Leeuwarden. Aan de andere kant durfden radicale visionairen het soms ook aan om Leeuwarden voor te stellen als een toekomstige stad van een half miljoen mensen. Daarvoor zouden na de demping van het Vliet nog meer doorbraken en dempingen moeten volgen. Zo ver is het gelukkig nooit gekomen en die half miljoen inwoners bereikt Leeuwarden voorlopig ook niet.

Parkeren op het Zaailand, wie deed het niet? Soms moest je in de jaren zestig wel al lang rondjes rijden voor je een plekje vond. Dat deden er meer. Ik herinner me een keer dat mijn vader vanaf de ene kant een parkeerhaven in reed en een ander vanaf de andere kant. Wie moest er wijken? Beiden waren er van overtuigd recht te hebben op de hele parkeerplek. Het wachten begon. Mijn moeder wat nerveus, bang voor een knokpartij, mijn broertje en ik lacherig achterin. Minuten verstreken. Mijn vader vroeg ons even een krantje van de achterbank aan te reiken, dat hij pontificaal openvouwde: ik heb de tijd. De tegenstrever gaf op en reed achteruit. Volkomen passend in de tijdgeest van de practical joke, reed toen ook mijn vader achteruit en het Zaailand af. De ‘moegestreden’ tegenstander ongetwijfeld met veel vraagtekens boven zijn hoofd achterlatend.

Parkeren bleef in die jaren, en ook in de decennia erna, een lastig punt voor de stad. De Leeuwarder parkeertarieven dreven sommigen naar Drachten, waar je vele jaren op grote winderige terreinen gratis kon parkeren en dus vlak bij de winkels je wagen neer kon zetten. Maar ja, wat mut un Liwwadder nou in Drachten. Je kanne een keertsje heun en weer lope en dan gane je weer op hús an. Gien sfeer, gien mensen om un praatsje met te maken. Gewoan niks an.

Je kreeg daarnaast het eerste sluipverkeer en tips over gekke terreintjes even verderop, waar je wel gratis kon staan, zoals aan het eind van de Sint Jacobsstraat. Maar zo zoetjesaan werden alle pleintjes, die als gevolg van sloop van verkrotte huizen ruimte boden, volgebouwd. We wenden er mopperend aan, maar je moest wel. Toch heeft het betaald parkeren de binnenstad heel veel schade berokkend, dat merk je vooral de laatste jaren, nu de concurrentie, ook van internet, enorm is toegenomen. Pleidooien om het centrum te redden door terug te keren naar gratis parkeren, lijken baanbrekend en duur, maar konden wel eens het ei van Columbus zijn.