Vier op de tien 15-jarigen lezen onder niveau: leesonderwijs moet uit de technische kramp
(tekst: Noordhoff Uitgevers B.V. – foto: boekenpassage Sint Jacobsstraat)
Vier op de tien 15-jarigen lezen onder niveau: leesonderwijs moet uit de technische kramp
“Dat inmiddels bijna 4 op de 10 van onze vijftienjarigen het basisniveau voor lezen niet haalt, is verschrikkelijk. We falen als samenleving. En ja, het tij keren is ontzettend moeilijk, maar we hebben geen keus. We nemen het op tegen schermen en we hebben met z’n allen bovendien het vak lezen te technisch gemaakt. Laten we het plezier in lezen weer centraal zetten. Met rijke teksten in alle lesmethodes, fantastische Nederlandse jeugdliteratuur in de schoolbieb en ja, ook elke dag thuis met elkaar lezen.”
De onlangs gepubliceerde PISA 2025-cijfers laten zien dat de dalende trend in leesvaardigheid genadeloos doorzet. Die harde realiteit dwingt ons om fundamenteel anders naar ons leesonderwijs te kijken. We weten namelijk best wat werkt: leeskilometers maken met goed geschreven, kennisrijke teksten die voldoende uitdaging bieden. Toch blijft het in de waan van de dag moeilijk om die theorie in de praktijk te brengen.
Lezen in alle vakken
Lezen moet een vaste plek krijgen in álle vakken en mag niet langer uitsluitend de verantwoordelijkheid van de taaldocent zijn. Lezen is dé sleutel tot kennisoverdracht. Toch ervaren veel vakdocenten die aandacht voor tekstbegrip nu nog als iets extra’s dat ten koste gaat van hun eigen vakinhoud. Daar moeten we vanaf. Niet voor niets is ‘samenhang’ een van de speerpunten in het nieuwe curriculum. De nieuwe landelijke kerndoelen bieden ons precies de juiste aanknopingspunten om veel meer in te zetten op leesmotivatie en leesbevordering.
Bewuste inzet van digitale middelen
Daarnaast spelen we een oneerlijke wedstrijd om de aandacht van de leerling. In deze digitale wereld vormt afleiding een enorme sta-in-de-weg voor het maken van de benodigde leeskilometers. Het PISA-onderzoek toont aan dat een kwart van de leerlingen in de les afgeleid raakt door digitale middelen. De helft voelt zich zelfs nerveus als hun scherm niet in de buurt is.
Die digitale wereld blijft het onderwijs uitdagen. Als ontwikkelaars van lesmateriaal merken we dat de roep om het papieren boek de laatste jaren weer groeit, nadat scholen jarenlang juist méér digitaal wilden doen. Gelukkig zien we een kentering: scholen gaan steeds bewuster om met schermen, zoals blijkt uit het landelijke telefoonbeleid. Ook in het lesmateriaal moeten we veel weloverwogener kiezen wat we op papier of digitaal aanbieden. Langere teksten met focus lezen gaat simpelweg beter op papier. Digitaal werken heeft absoluut meerwaarde, maar dan bijvoorbeeld voor het gericht automatiseren van feitenkennis.
Eerlijke leerkansen voor álle leerlingen
De meest pijnlijke conclusie uit PISA 2025 is misschien wel de herbevestiging van de kansenongelijkheid. Thuistaal en het opleidingsniveau van ouders blijven sterk bepalend voor schoolsucces. In Nederland vergroten grote regionale verschillen en verschillen tussen scholen die kloof nog verder. Het is ronduit zorgwekkend dat zo’n grote groep jongeren het basisniveau voor lezen, rekenen en natuurwetenschappen niet haalt en daardoor onvoldoende is voorbereid om volwaardig mee te doen in de maatschappij.
Het vergroten van eerlijke leerkansen is onze belangrijkste opdracht. Dat betekent dat we hoge verwachtingen moeten hebben en de lat voor álle leerlingen even hoog moeten leggen. Iedereen werkt toe naar hetzelfde doel, maar we moeten accepteren dat de ene leerling daar meer ondersteuning en een extra opstapje voor nodig heeft dan de andere. Dat is de best beproefde manier om de leerresultaten van de héle groep te verbeteren.
De leesopgave die PISA 2025 ons stelt, lossen we niet op met wéér een nieuw beleidsplan. Het vraagt om een pact tussen ouders, scholen en leermiddelenmakers om het plezier in lezen weer voorop te zetten. Pas als we thuis, op school én bij het ontwikkelen van ons lesmateriaal de handen ineen slaan, geven we deze generatie de toekomst die ze verdient. Laten we vandaag beginnen met de eerste leeskilometer.
Meer berichten
- Tiny Mulderprijs 2026 voor Rymke Zijlstra
- Man van Gemeentebelangen Menaldumadeel en Monty Bar Willem Roersma overleden
- Inflatie stijgt naar 3,3 procent
- 56 uitkeringsontvangers op 100 werkenden, al vier jaar stabiel
- Ondernemers Nieuwestad: er wordt weinig tot niets gedaan met onze suggesties
- Cambuur treft nieuwe maatregelen – Uitpubliek is weer welkom
- Omrop heeft hulp nodig en zoekt een inspirerende creatief-strategisch adviseur (update: erg veel flauwe grappen)
- Pittig billboard bij Schiphol: Een lul verdient meer (over loonkloof)
- Jongere generaties meestal rijker dan hun voorgangers
- FNP: afval in stad en dorpen loopt uit de hand
- Met het uitgekauwde begrip mienskip kun je vele kanten op (onderzoek)
- Hilde Tjeerdema (D66) is goednieuwsshow zat – We zijn in therapie
- Eerste openbare expositie Gerrit Benner. De Oersoep
- Verviervoudiging diefstal uit auto in Leeuwarden
- Dit is een tweedehands boekenwinkel en dat boek is net uit. Niemand heeft het nog zo waardeloos gevonden, dat die het meteen na aankoop bij ons gebracht heeft.
- Dan liever de lucht in! 160 jaar uitbreidingsplan Romein
- Minimalistische éénakter Drama mei deade dichters
- Overheid wijst werknemers in Friesland op pensioen bij baanwissel of minder werken
- Woninghuur stijgt gemiddeld met 4,4 procent
- Aanpak criminele families moet op de schop
- Bied jongeren tegengewicht aan online geldwereld
- Nederlands gas behoort tot duurste van Europa – 48 cent van elke euro naar de staat
- Expositie kunst van 24 wijkbewoners uit de Hollanderwijk
- Hond kost in hele leven ongeveer 20.000 euro: ruim driekwart Nederlanders schat dat lager in
- Levensmiddelenclub: suikerbelasting duur en complex, gezondheidswinst onduidelijk
- Jongeren kunnen ideeën indienen voor activiteiten, evenementen of ontmoetingsplekken die zij graag in hun omgeving zien
- Andries Gaastra van Batavus naar Koga Miyata – In Japan had ik de werkwijze en de mentaliteit van de bevolking en de ondernemers bestudeerd
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verleent 255.000 euro aan restauratie Bonifatiustoren
- 1 op de 4 Nederlanders verstopt spullen voor bezoek uit schaamte voor de eigen woning
- Omzet horeca groeit door hogere prijzen – In de horeca is het vertrouwen het op een na laagst van alle onderscheiden bedrijfstakken
- 5 nieuwe locaties voor versnelde bouw 30.000 huizen – Leeuwarden Middelsee-Spoordok (circa 6.000)
- Detailhandel zet bijna 3 procent meer om in juli
- Plichtsgetrouwe medewerker valt vaker uit als leidinggevende niet doorvraagt
- Economisch beeld minder negatief – Meer export, consumptie huishoudens en investeringen
- Freek van Tuinen: Ik heb altijd redelijk integer gehandeld en de waarheid nooit geweld aangedaan
- Naar wetenschappelijke bureaus wordt overduidelijk niet geluisterd – Afscheid van de 80-jarige Wiardi Beckman Stichting
- FNP stelt vragen over Vijverzathe Jelsum – We delen de zorgen die dorpsbelang Jelsum-Koarnjum heeft uitgesproken. Het rijksmonument Vijverzathe heeft onze aandacht
- SLIM zit wethouder achter de broek met Starterslening
- Toiletgebouw De Groene Ster vaker toegankelijk
- Bijna niemand weet dit: Brussel zoekt 100 jongeren met een mbo-diploma voor een traineeship bij de Europese Commissie
